Dạy trẻ “lý sự” lễ phép

25/07/2022 - 05:47

PNO - Những năm trước, con tôi còn nhỏ nên mọi người quen với sự dạ vâng của cháu bé. Năm rồi, con trai đã 10 tuổi, khi tôi và mọi người nói gì liên quan đến cháu, cháu phản hồi lại.

Con trai Alex rất thích trò chuyện với bố, mẹ
Con trai Alex rất thích trò chuyện với mẹ

Khi thấy con tôi trả lời tôi, mẹ tôi lên tiếng: “Cháu không được nói lại mẹ, vậy là hỗn đó”. Con trai tôi im lặng, chưa hiểu vì sao bà nói mình hỗn, “con nít mà lý sự”.

Biết mẹ tôi không quen tình huống dân chủ này, nên tôi giải thích: “Dạ, là do con cho phép và dạy con trai cách thể hiện bản thân, nếu trước mặt bố mẹ ông bà, đứa trẻ không dám nói thì sao mong đứa bé ấy sẽ lên tiếng ở ngoài xã hội?”.

Dưới đây là 7 nguyên tắc mà vợ chồng tôi kiên nhẫn rèn luyện cho con trai: 

1. Chia sẻ góc nhìn không phải là thói quen xấu:

Trẻ con hay e ngại sẽ bị dán nhãn “nói leo”, “nói sai”, “trả treo”, “hỗn” hoặc tự cảm thấy ý kiến của chúng không quan trọng đối với người khác, vì vậy chúng dễ dàng hùa theo ý kiến của người khác.

Những trẻ có ý kiến riêng không được tôn trọng dần trở nên tự ti hay sẽ có cảm giác dồn nén và đôi khi để có được sự chú ý của người khác, chúng có thể gây ra những hành động thiếu kiểm soát. Vì vậy, để tập cho trẻ có thói quen thể hiện quan điểm, trước tiên cần hỏi trẻ những dạng câu xác nhận đơn giản “có” hoặc “không” và dần dần phát triển thành những trao đổi phức tạp hơn như: “Ý con thế nào?”, “Về chuyện này con cảm thấy sao?”, “Cha/mẹ cần biết suy nghĩ của con về việc này vì nó có liên quan đến con”…

2. Dạy trẻ cách thể hiện ý kiến:

Có thể cha mẹ sẽ cảm thấy khó chịu khi trẻ đưa ra ý kiến riêng và lo sợ một ngày trẻ không còn nghe mình nữa, nhưng sự thật ngược lại nếu trẻ được tạo môi trường dân chủ từ nhỏ. Như con trai tôi, khi biết ý kiến đúng của mình được lắng nghe và nếu cha mẹ góp ý vì con chưa đủ trải nghiệm để hiểu thấu đáo vấn đề, con luôn chấp nhận. Khi con tin rằng ba mẹ luôn bên cạnh và sẵn sàng lắng nghe mình, ba mẹ góp ý chắc chắn là thiện chí chứ không phải vì lo sợ con “trèo lên đầu lên cổ”.

3. Thể hiện sự quan tâm đối với cảm xúc riêng của trẻ:

Vào bữa cơm tối, chúng tôi thường hỏi thăm về những việc diễn ra trong ngày của nhau. Kể cả khi con tôi bị thầy cô mắng vốn vì chuyện gì đó, chúng tôi cũng hỏi ý kiến của bé với tư cách là người trong cuộc để có cái nhìn đầy đủ và đa chiều. Hoặc khi thấy con dành nhiều thời gian chơi game, chúng tôi không vội la mà hỏi: “Vì sao con thích trò đó?”, “Nó giúp ích gì cho con không?”, “Chơi môn đó con có phát triển được gì hay tốt hơn mặt nào không?”… Việc hỏi thăm sẽ giúp trẻ tự nhìn nhận lại bản thân và vấn đề, dừng những thói quen vô bổ sau khi nghe chúng tôi phân tích. Khi đầy đủ sự quan tâm và tôn trọng của cha mẹ, trẻ không cần những trò lố nhằm thể hiện bản thân và thu hút sự chú ý của người lớn nữa.

4. Trẻ tập chịu trách nhiệm với phát biểu của mình:

Một khi đã trao quyền cho trẻ thể hiện suy nghĩ, cũng là khi ba mẹ yêu cầu trẻ chịu trách nhiệm về những lựa chọn của mình. Ví dụ khi tôi hỏi con về những sự việc ở trường, nếu con không nói thật, con sẽ bị phạt: không được ăn kem trong một tháng, không xuống sân chơi với bạn trong một tuần… Có khi tôi muốn cả nhà ra ngoài ăn tối cuối tuần nhưng con không muốn đi, thì khi ba mẹ đã ra ngoài, con không thể gọi điện bắt ba mẹ về, vì vậy con phải suy nghĩ kỹ về lựa chọn của mình.

5. Cho trẻ bàn luận về những vấn đề thời sự:

Với sự phát triển của internet và các ứng dụng mạng xã hội ngày nay, trẻ phần nào tự biết được thông tin nào thuộc lĩnh vực cấm kỵ, nhạy cảm hoặc thuộc chủ đề nóng. Và kể cả khi gia đình né tránh về những chủ đề như “giới tính”, “bạo lực”, “phân biệt đối xử”, “phân biệt vùng miền”… thì trẻ cũng sẽ đối diện hằng ngày từ internet, sách báo, phim ảnh… Vì vậy khi thấy trẻ phát triển phù hợp với những vấn đề gì, chúng tôi cũng chủ động mang ra trao đổi, dù nó không liên quan trực tiếp đến con mình. Chúng tôi chia sẻ với bé về vấn đề văn hóa sắc tộc trên thế giới, những khác biệt của từng vùng miền cần được tôn trọng, vấn đề tôn trọng động vật… Con tôi luôn thấy mình có giá trị khi ý kiến được lắng nghe, vì vậy ở trường con cũng tự tin đưa tay phát biểu, mạnh dạn chia sẻ ý kiến trước đám đông và biết bảo vệ ý kiến của mình một cách hòa nhã.

6. Chia sẻ ý kiến một cách lịch sự:

Việc chờ đến lượt được nói lên suy nghĩ cũng như việc xếp hàng chờ mua vé xem phim, trẻ cần học cách thể hiện lịch sự. Điều này thể hiện rõ nhất thông qua việc đưa tay phát biểu trong lớp, đợi người khác nói xong mới lên tiếng. Trẻ con chưa biết rõ điều này, vì vậy cần người lớn chỉ dẫn, chúng ta không đưa ra nhận xét: “Nói vậy là hỗn”, “Nói vậy là thô lỗ” mà chỉ cho trẻ cách thể hiện suy nghĩ một cách đúng đắn và lịch sự. 

Con trai tôi và ba cháu
Con trai tôi và ba cháu

7. Cách tiếp nhận và xử lý những phản hồi:

Bên cạnh việc dạy trẻ cách diễn đạt suy nghĩ và lắng nghe ý kiến của người khác, chúng ta cũng cần trang bị cho trẻ kỹ năng xử lý những phản hồi từ người khác. Khi con tôi bị bạn bè ức hiếp bằng cách hạ nhục như kiểu nói: “thằng ngu, thằng đần”, chúng tôi hỏi con cảm thấy thế nào, tự con có thấy mình ngu hay đần không và hãy lơ những người có cách phát ngôn như vậy, không nên bị kích động bởi những cái bẫy châm chọc của bạn bè vì đó là những ý kiến không thật lòng. Còn nếu bạn có những ý kiến khác trong thái độ lịch sự thì con nên cân nhắc và lắng nghe.

Con cái chúng ta cũng cần học cách lắng nghe phản hồi, thay đổi ý kiến, cân nhắc ý kiến của người khác khi họ không đồng quan điểm. Việc tất cả chúng ta có ý kiến khác nhau là bình thường và người có ý kiến khác không phải là kẻ thù. Cởi mở và tiếp thu là cội nguồn của sự tiến bộ. 

Nhất Phương

 

news_is_not_ads=
TIN MỚI
  • Nhà có người già

    Nhà có người già

    01-12-2022 06:28

    Khi còn cha mẹ, mỗi người cố gắng làm tốt nhất vai trò làm con, để khi song thân trăm tuổi, mình không phải nuối tiếc quá nhiều.

  • Con cứng đầu, cha mẹ đau đầu

    Con cứng đầu, cha mẹ đau đầu

    30-11-2022 13:47

    Nhiều phụ huynh rơi vào trạng thái “ba phần nuông chiều, bảy phần bất lực” vì họ thực sự hết cách và cạn sức “giáo huấn” con.

  • Tin vào tình yêu, khó lắm sao?

    Tin vào tình yêu, khó lắm sao?

    30-11-2022 07:16

    Vị thẩm phán cho biết: “Người vợ đã đồng ý rút đơn, sống với nhau vì con, nhưng hạnh phúc thì không chắc đâu”.

  • Tuổi già, sao cho vui?: Cứ viết là tôi vui!

    Tuổi già, sao cho vui?: Cứ viết là tôi vui!

    29-11-2022 12:00

    Tôi đã gần 80, sức khỏe đã yếu, tôi xin nghỉ dạy. Bạn bè đùa bảo tôi “đi làm… lậu” lâu quá rồi, nhưng tôi vẫn viết khi các báo đặt bài.

  • Tập giảm áp lực làm mẹ

    Tập giảm áp lực làm mẹ

    29-11-2022 10:30

    Làm mẹ là công việc trọn đời và toàn thời gian, nhưng lại không có trường lớp nào đào tạo và cũng không có sách “hướng dẫn sử dụng”.

  • Miếng đất mà biết nói năng…

    Miếng đất mà biết nói năng…

    29-11-2022 05:54

    Trong án dân sự, luật sư ngại nhất những thân chủ xem nhẹ tình cảm, chỉ thích nói luật và lý, nhưng chứng cứ thì yếu, cái lý thì nửa vời,

  • 5 lý do khiến đàn ông hay né phụ nữ thành đạt

    5 lý do khiến đàn ông hay né phụ nữ thành đạt

    28-11-2022 16:30

    “Tại sao đàn ông không thích yêu và sống với phụ nữ thành đạt?”. Chuyên gia tư vấn tâm lý sẽ lý giải điều này.

  • Giúp con "mài cưa"

    Giúp con "mài cưa"

    28-11-2022 10:31

    Con tôi vụng miệng trong giao tiếp với bạn khác phái và không biết cách thể hiện sự quan tâm. Con trai mình lơ ngơ, lóng ngóng giữa nhóm bạn.

  • Cảm giác tội lỗi không khiến đàn ông thôi ngoại tình

    Cảm giác tội lỗi không khiến đàn ông thôi ngoại tình

    28-11-2022 06:27

    Dù người vợ xinh đẹp hay xấu xí, khéo léo hay ghê gớm, đảm đang hay vụng về… đâu đó vẫn sẽ có trường hợp người chồng ngoại tình.

  • Thuốc ho nhà làm

    Thuốc ho nhà làm

    27-11-2022 21:40

    Mấy nay trời mưa, cậu con lớn cũng húng hắng ho, My thử chưng bông đu đủ mật ong cho con uống.

  • Chồng "bo cua" ngoạn mục

    Chồng "bo cua" ngoạn mục

    27-11-2022 15:57

    Khi người chồng đem cái bầu của nhân tình ra giáng đòn chí mạng, thì có lẽ anh ta đã quyết chia tay rồi.

  • Sau cuộc hôn nhân địa ngục, nhất định là nắng ấm

    Sau cuộc hôn nhân địa ngục, nhất định là nắng ấm

    27-11-2022 07:30

    Chỉ cần sống lương thiện, tử tế và dũng cảm bước ra khỏi cuộc nhân địa ngục, phụ nữ nhất định sẽ tìm thấy hạnh phúc cho mình.

  • Trong nhà vắng, mẹ ngồi với thênh thang

    Trong nhà vắng, mẹ ngồi với thênh thang

    26-11-2022 17:05

    Trong căn nhà rộng, các con đều ra ngoài với cuộc mưu sinh vất vả, chỉ có mẹ với thênh thang. Nếu không hướng về những đứa con, mẹ biết làm gì?

  • Vợ con chỉ xếp thứ hai

    Vợ con chỉ xếp thứ hai

    26-11-2022 13:23

    Tôi chạy tới đỡ chị lên. Hai đầu gối chị tươm máu, bàn tay và khuỷu tay cũng vậy. Chồng chị thảng thốt: "Chiếc xe có bị làm sao không?"

  • “Ma me” của nội

    “Ma me” của nội

    26-11-2022 06:02

    Cây me bị đốn hạ, tôi nao nao nhớ những kỷ niệm. Rồi cũng tới khi cả cái gốc me cũng không còn. Nó bị vùi trong lớp cát đá, bê tông...

  • Vừa ăn, vừa ngắm chồng con, nghe kể chuyện

    Vừa ăn, vừa ngắm chồng con, nghe kể chuyện

    25-11-2022 16:01

    Tôi vẫn không thể ngồi ăn một bữa cơm trong yên ả. Có lúc tôi sốt ruột giục con ăn nhanh, có lúc tôi nghĩ đến nền nhà chưa quét.

  • Có sức trẻ, có tình yêu, sợ gì nghèo đói

    Có sức trẻ, có tình yêu, sợ gì nghèo đói

    24-11-2022 19:00

    Sau 6 năm chung sống, họ đã có 1 cậu con trai 5 tuổi và 1 đứa con khác tên là… bún khô!

  • Chở vợ đi chợ…

    Chở vợ đi chợ…

    24-11-2022 10:00

    Hạnh phúc của vợ chồng còn là việc chia sẻ những gánh nặng, như việc chở nhau về sau những buổi chợ đông.