Phim kinh dị Việt thoát khỏi vùng an toàn

Thử nghiệm mới mang lại sinh khí mới

Phòng vé đang chứng kiến cuộc đua kịch tính giữa 2 phim kinh dị Việt: Ma xó, Lầu chú Hỏa và phim kinh dị Hàn Xác sống. Ít ai nghĩ mùa hè - vốn được xem là giai đoạn thấp điểm của điện ảnh Việt - lại là thời điểm phim Việt chiếm lĩnh các vị trí dẫn đầu phòng vé. Hiện Ma xó đã thu hơn 130 tỉ đồng, Lầu chú Hỏa đạt hơn 40 tỉ đồng.

Phim Ma xó (trên) và Lầu chú Hỏa (dưới) đang chia nhau chiếm lĩnh thứ hạng cao ở phòng vé - Ảnh do đoàn phim cung cấp

Cả hai bộ phim đều táo bạo ở chỗ phim ma thực sự có… ma, khác với mô típ quen thuộc trước đây - làm phim ma nhưng không được có… ma. Điều đó cũng cho thấy tư duy cởi mở hơn của cơ quan kiểm duyệt hiện nay.

Không chỉ nằm ở chỗ phim có… ma thay vì chỉ là tâm ma, nỗ lực cách tân còn thể hiện ở việ c lựa chọn đề tài, cách kể, cách quay nhằ m tạo ra nỗi sợ. Thẩm mỹ viện âm phủ là phim Việt đầu tiên khai thác ý tưởng kết hợp nỗi ám ảnh thẩm mỹ, làm đẹp với thế giới cõi âm. Lầu chú Hỏa lựa chọn phong cách giả tài liệu mới lạ so với các phim kinh dị trước đây của Việt Nam. Đây là thể loại mà toàn bộ hình ảnh kể chuyện đều do nhân vật ghi lại. Điểm mạnh của phong cách nà y là tính tài liệu, cảm giác chân thật. Việc để diễn viên đeo thiết bị ghi hình suốt quá trình quay hình ảnh trên phim giúp khán giả như đi cùng nhân vật, trải nghiệm cảm giác nhập vai.

Heo 5 móng cài cắm những hình ảnh ẩn dụ biến mỗi khung hình thành một tầng nghĩa cần được bóc tách. Sự đối lập giữa ánh sáng và bóng tối, giữa sự bình yên giả tạo của làng quê và những cơn sóng ngầm trong tâm tư nhân vật được thể hiện bằng những góc máy có dụng ý. Phí phông: Quỷ máu rừng thiêng dùng không khí rừng thiêng nước độc, hang động, sương mù làm phông nền cho câu chuyện về tình mẫu tử và ranh giới thiện - ác…

Tối giản quy mô sản xuất cũng là xu hướng nổi lên gần đây. Ma xó, Lầu chú Hỏa có bối cảnh chủ yếu gói gọn trong một căn nhà, dàn diễn viên là ngườ i trẻ thay vì những tên tuổi nổi tiếng. Cách làm ấ y giú p tối ưu hóa lợi nhuận.

Văn hóa dân gian thành nguồn cảm hứng

Phim kinh dị vài năm nay đang trở thành “thế lực” mới ở phòng vé sau khi tìm được hướng đi: khai thác yếu tố bản địa. Sau nhiều năm vay mượn mô típ kinh dị phương Tây hay công thức của phim kinh dị Thái Lan, Hàn Quốc, các nhà làm phim Việt tập trung về mỏ vàng nằm ngay trong đời sống dân gian: ma da, ma xó, quỷ nhập tràng… Làn sóng này bắt đầu manh nha từ năm 2023 với Kẻ ăn hồn, Quỷ cẩu, đến 2 năm gần đây bùng nổ thành một cuộc đua phòng vé. Phim nào cũng chọn một vùng đất, một tín ngưỡng, tạo nên một “bản đồ” kinh dị trải dài từ núi rừng Tây Bắc đến đô thị Sài Gòn, sông nước miền Tây.

Phí phông: Quỷ máu rừng thiêng dùng không khí rừng thiêng nước độc làm phông nền cho câu chuyện về tình mẫu tử và ranh giới thiện - ác. Ảnh: Đoàn phim cung cấp

Cái khéo của Ma xó là không dùng tín ngưỡng làm cái cớ hù dọa mà ẩn dụ cho sự bất lực của người nghèo trước bệnh tật, cái chết, những lựa chọn đạo đức mơ hồ. Nhờ vậy, hình ảnh ma xó trong dân gian vừa rùng rợn vừa chạm vào nỗi đau rất đời. Câu chuyện về 1 nhóm bạn trẻ live stream khám phá biệt thự bỏ hoang trong Lầu chú Hỏa đem đến nỗi sợ gần gũi với thói quen xem nội dung trực tuyến của khán giả trẻ, đồng thời khơi lại huyền thoại “con ma nhà họ Hứa” đã ăn sâu vào ký ức nhiều thế hệ người Sài Gòn - Chợ Lớn.

Chất liệu bản địa vừa giúp phim kinh dị hấp dẫn hơn vừa tạo lợi thế cạnh tranh vì bản sắc văn hóa là điều khán giả quốc tế tìm kiếm. Phí phông: Quỷ máu rừng thiêng chưa ra rạp Việt đã được nhiều nước mua bản quyền. Ma xó chưa ra rạp cũng đã được chọn sản xuất và phát triển lại tại 5 quốc gia: Mỹ, Nhật, Hàn Quốc, Thái Lan và Indonesia.

Tuy vậy, phải thẳng thắn nhìn nhận càng đi theo lối kinh dị dân gian, nguy cơ lặp công thức, lạm dụng hù dọa hay sa vào sản xuất đại trà cũng tăng theo. Bài toán giữ được sự mới lạ trong cách kể, trong khi vẫn trung thành và tôn trọng chất liệu bản địa sẽ là thử thách lớn nhất cho phim kinh dị Việt trong thời gian tới.

Hương Nhu