Sân khấu nào cho nhạc cụ dân tộc?

Thiếu điểm hẹn nghệ thuật đúng nghĩa

Để biểu diễn được nhạc cụ dân tộc chuyên nghiệp phải trải qua quá trình đào tạo, rèn luyện khắt khe. Nghịch lý tồn tại nhiều năm qua là số lượng sân khấu dành riêng cho nhạc cụ dân tộc rất ít. Ngoài một số chương trình định kỳ tại nhà hát TPHCM, nhà hát Bến Thành, nhà hát Trần Hữu Trang hay các hoạt động biểu diễn phục vụ khách du lịch, nghệ sĩ nhạc cụ dân tộc gần như không có cơ hội biểu diễn thường xuyên. Không ít người sau khi tốt nghiệp phải chuyển hướng sang giảng dạy, biểu diễn ở những lĩnh vực khác, thậm chí đổi nghề.

Nghệ sĩ Trường Sinh (phải) biểu diễn trong chương trình Chào Show

Chia sẻ với Báo Phụ nữ TPHCM, nghệ sĩ Cao Hồ Nga - Trưởng ban nhạc Mặt Trời Đỏ - cho biết khó khăn lớn nhất của nhạc cụ dân tộc không nằm ở chất lượng nghệ sĩ mà ở không gian biểu diễn. Nhiều nghệ sĩ trẻ thành thạo đàn tranh, đàn bầu, đàn nguyệt… hay các nhạc cụ dân tộc thiểu số nhưng thiếu nơi để giới thiệu tài năng với công chúng.

Cũng theo nghệ sĩ Cao Hồ Nga, nhu cầu thưởng thức nghệ thuật mang bản sắc Việt vẫn có, đặc biệt ở nhóm khán giả quốc tế và người trẻ mong muốn tìm hiểu văn hóa truyền thống. Điều còn thiếu là những sản phẩm đủ chuyên nghiệp, được tổ chức thường xuyên để tạo thói quen thưởng thức.

Trước đây, nhiều chương trình về nhạc cụ dân tộc từng gây tiếng vang nhưng thường chỉ diễn theo mùa hoặc theo dự án. Sau mỗi đợt biểu diễn, nghệ sĩ lại quay về với vòng lặp quen thuộc: tập luyện và chờ đợi cơ hội. Vì vậy, mỗi mô hình biểu diễn mới xuất hiện đều nhận được sự quan tâm, đặc biệt từ giới nghệ sĩ. Họ kỳ vọng đó sẽ là những sân chơi giúp nhạc cụ dân tộc tồn tại và phát triển trong đời sống nghệ thuật đương đại.

Những tín hiệu tích cực

Giữa lòng TPHCM, hơn 1 năm qua, Chào Show đã trở thành điểm hẹn nghệ thuật dân tộc đáng chú ý. Đây là chương trình nghệ thuật lấy âm nhạc dân tộc làm trung tâm, kết hợp ánh sáng, hình ảnh và ẩm thực để tạo nên trải nghiệm đa giác quan cho khán giả. Toàn bộ nội dung được xây dựng dựa trên nhạc cụ truyền thống Việt Nam.

Việc kết hợp âm nhạc và ẩm thực trong cùng một không gian trải nghiệm góp phần quảng bá văn hóa Việt đến du khách quốc tế

Chương trình sử dụng khoảng 30 loại nhạc cụ dân tộc, được giới thiệu là một trong những bộ sưu tập nhạc cụ đầy đủ và độc đáo hiện nay. Trên sân khấu, khán giả có thể bắt gặp nhiều nhạc cụ quen thuộc như đàn bầu, đàn tranh, đàn nguyệt, đàn nhị, sáo trúc, đàn t’rưng, cồng chiêng… cùng nhiều nhạc cụ của các dân tộc thiểu số vốn hiếm khi xuất hiện trong các chương trình thương mại.

Chào Show được xây dựng trên tổ khúc Giang sơn cẩm tú gồm 12 chương nhạc mang đậm tinh thần dân gian, do nhạc sĩ Trần Mạnh Hùng sáng tác riêng cho chương trình. Tác phẩm kể câu chuyện văn hóa Việt dọc chiều dài đất nước bằng ngôn ngữ của âm nhạc dân tộc.

Nghệ sĩ Trường Sinh cho biết trước khi tham gia biểu diễn ở Chào Show, anh chỉ chuyên về đàn tranh nhưng để đáp ứng yêu cầu từ chương trình, anh và nhiều nghệ sĩ đã học thêm nhiều loạ i nhạc cụ như đàn goong, t’rưng, đàn ching kram, đàn đá…

Theo nghệ sĩ Cao Hồ Nga - Trưởng nhóm nghệ sĩ biểu diễn tại Chào Show, việc xuất hiện một điểm hẹn âm nhạc dân tộc ngay giữa lòng TPHCM không chỉ góp phần giải cơn khát sân khấu biểu diễn cho nghệ sĩ mà còn làm phong phú đời sống âm nhạc, mở thêm lựa chọn giải trí cho người dân và du khách. Vì thế , chị cùng các nghệ sĩ luôn nỗ lực hoàn thiện chuyên môn, không ngừng đặt ra những thử thách mới để nâng cao chất lượng mỗi đêm diễn.

Một chương trình đơn lẻ như Chào Show chưa thể giải quyết bài toán thiếu sân khấu dành cho nhạc cụ dân tộc tại TPHCM. Song, sự xuất hiện đó cho thấy nghệ thuật truyền thống hoàn toàn có khả năng tìm được chỗ đứng nếu được đầu tư đúng hướng, có chiến lược rõ ràng và được đặt trong bối cảnh thưởng thức phù hợp. Quan trọng hơn, mô hình này mở ra kỳ vọng về khả năng xây dựng nhạc cụ dân tộc thành một sản phẩm nghệ thuật chuyên nghiệp, có công chúng riêng và đủ điều kiện để phát triển bền vững.

Diễm Mi