Tết trong chiếc bánh xà lam

13/01/2026 - 20:00

PNO - Xà lam - chỉ nghe tên thôi đã thấy lòng dấy lên một nỗi tò mò, như thể gọi về hương vị của một miền quê nghèo mộc mạc: dẻo dai mà ngọt lành

Quê tôi là một làng nhỏ cách xa phố. Mỗi mùa tết đến, mẹ lại lo chuẩn bị mấy món ngon tươm tất để chào đón những đứa con xa quê trở về. Mặc dù quê còn nghèo nhưng với tôi, hương vị tết trong chiếc bánh xà lam chẳng món ăn xa hoa nào sánh bằng.

Xà lam - chỉ nghe tên thôi đã thấy lòng dấy lên một nỗi tò mò, như thể gọi về hương vị của một miền quê nghèo mộc mạc: dẻo dai mà ngọt lành. Phải thật rành nghề để làm nên món xà lam đậm chất xóm biển, thơm, dẻo và tròn vị.

Chiếc bánh xà lam bẻ đôi
Chiếc bánh xà lam bẻ đôi

Nhà miền biển đông con, đám trẻ lại háu ăn nên gần tết mẹ thường làm nhiều xà lam để dành ăn tới sau tết. Thông thường, mẹ chuẩn bị 2kg nổ, 3kg đường cát trắng, một ít gừng nhà trồng, 2 trái thơm và một lượng đậu phộng rang vừa đủ. Với số lượng nguyên như vậy, thành phẩm khoảng chừng hơn 200 chiếc bánh.

Mẹ lấy ra chiếc chảo gang lớn bắc trên bếp củi để sên nhân. Đường được đun với lửa vừa đến khi có màu cánh gián. Sau đó, mẹ trộn thơm, gừng và đậu phộng rang đã tách vỏ. Đôi tay mẹ thoăn thoắt, ánh mắt mẹ không rời khỏi chiếc chảo. Rồi mẹ nhắc chảo xuống cho nổ vào khuấy đều. Cuối cùng, mẹ đổ hỗn hợp trên ra chiếc nia được phủ một lớp ni lông đã trải lớp nổ mịn, dàn mỏng đều. Phía trên, mẹ tiếp tục phủ một lớp nổ mỏng, chờ ráo rồi cắt thành miếng vừa ăn.

Công đoạn làm bánh tưởng chừng đơn giản nhưng để cho ra những chiếc xà lam thơm, mềm, dẻo… là bí quyết gia truyền. Để làm xà lam đòi hỏi sự kiên nhẫn, giống như đời sống ở quê - không vội vã, ồn ào. Đậu phộng rang phải vừa đủ lửa. Đường cũng phải đợi chảy ra thành nước, keo sánh lại đúng độ… Tất cả đều nằm trong sự cảm nhận, kinh nghiệm và sự lắng nghe của người phụ nữ làng chài.

Những chiếc bánh xà lam mẹ gói
Những chiếc bánh xà lam mẹ gói

Chị em tôi rất thích được ngồi cùng mẹ gói xà lam trong những tờ giấy đủ sắc màu. Mẹ thường kể cho chúng tôi nghe những câu chuyện vui buồn của mấy ngày cuối năm. Gian bếp nhỏ bỗng trở nên ấm áp. Tôi thích ăn vụng những miếng bánh mẹ cắt còn thừa, chúng nhỏ thôi nhưng ngon lắm. Những miếng bánh vụn ấy chứa đầy kỷ niệm tuổi thơ.

Cuộc sống hiện đại, bước chân ra ngõ đã thấy đầy những món ngon phục vụ ngày tết. Thậm chí, chỉ cần một cuộc điện thoại đã có thể mang tết về tận nhà. Thế nhưng, mẹ tôi vẫn giữ thói quen ngày xưa. Chiếc bánh xà lam mẹ làm mang linh hồn của tết. Điều mẹ giữ ở đây không chỉ là một món ăn truyền thống mà là nếp sống bao đời cha ông để lại, là cảm giác sum vầy - thứ không bất cứ điều gì có thể thay thế.

Hương Cỏ

 

news_is_not_ads=
TIN MỚI