Các tượng đài Hollywood đối diện với làn sóng AI

Tượng đài Hollywood nhập cuộc AI

Sự xuất hiện của tên tuổi nổi tiếng Hollywood trong thế giới công nghệ cho thấy AI đã phát triển nhanh đến mức không ai có thể tiếp tục đứng ngoài cuộc chơi. Thế nhưng, nếu nhìn sâu vào bức tranh toàn cảnh tại kinh đô điện ảnh, mối quan hệ này không phải là một màu hồng suôn sẻ, mà đầy những giằng xé, phân cực và những lời cảnh báo đanh thép từ những thế hệ làm phim khác nhau.

Đạo diễn Peter Jackson (trái) xem AI là công cụ hỗ trợ để đẩy nhanh quá trình sản xuất phim

Đối với những nhà làm phim thuộc thế hệ cũ như Martin Scorsese, việc tiếp cận AI xuất phát từ nhu cầu rất thực tế tại trường quay. Ở tuổi ngoài 80, ông thử nghiệm AI để hỗ trợ vẽ bảng phân cảnh (storyboard) cho dự án mới.

Trong điện ảnh, giai đoạn chuẩn bị trước khi bấm máy (tiền kỳ) luôn áp lực vì thời gian được tính bằng tiền. Thay vì mất nhiều ngày giải thích ý tưởng cho ê-kíp mỹ thuật hay quay phim, ông dùng AI để phác thảo nhanh những hình ảnh trong đầu mình. Việc này giúp các cộng sự hiểu nhau ngay lập tức, tiết kiệm chi phí sản xuất mà không làm giảm đi chất lượng sáng tạo. Ở góc độ này, AI đơn thuần là một người trợ lý đắc lực.

Đồng quan điểm nhìn nhận AI như một công cụ hỗ trợ cơ học, đạo diễn Peter Jackson (cha đẻ của loạt phim Chúa tể những chiếc nhẫn) cũng từng chia sẻ rằng ông không bài trừ công nghệ mới. Với ông, AI gần giống như một dạng hiệu ứng đặc biệt (VFX) cao cấp, giúp các nghệ sĩ xử lý các công đoạn kỹ thuật nặng nề nhanh hơn để tập trung vào phần hồn của tác phẩm.

Thuần hóa hay bị thay thế?

Tuy nhiên, điện ảnh không chỉ có những bài toán tối ưu chi phí, và thực tế không phải ai cũng lạc quan. Ngay cả một người từng chủ động bắt tay với công nghệ như James Cameron cũng đã phải lên tiếng cảnh báo gay gắt trên truyền thông quốc tế cách đây vài tháng.

Từng kỳ vọng AI sẽ giải phóng sức sáng tạo cho các nghệ sĩ kỹ xảo, James Cameron giờ đây thẳng thắn chỉ trích làn sóng lạm dụng AI tạo sinh tại Hollywood. Ông bày tỏ sự lo ngại khi các hãng phim lớn đang dùng công nghệ này như một cái cớ để cắt giảm nhân sự, thay thế chất xám của con người bằng những thuật toán xào nấu ý tưởng vô hồn. Cha đẻ của Avatar khẳng định AI có thể xử lý hình ảnh nhanh hơn, nhưng nó không bao giờ sở hữu được cảm xúc và trải nghiệm sống của một người nghệ sĩ.

Đạo diễn Christopher Nolan cảnh báo mối nguy nếu lạm dụng AI để thay thế tư duy con người

Ở một góc nhìn thận trọng khác, Christopher Nolan – vị đạo diễn vừa càn quét Oscar với Oppenheimer – lại nhìn nhận AI dưới góc độ trách nhiệm của người sáng tạo. Nolan không phủ nhận sức mạnh của AI, nhưng ông cảnh báo về sự nguy hiểm khi con người quá thần thánh hóa thuật toán mà buông bỏ trách nhiệm kiểm soát. Theo ông, nếu các nhà làm phim để AI quyết định thay cho tư duy của con người, đó sẽ là ngày tàn của tính nguyên bản trong nghệ thuật.

Ở cực đối lập hoàn toàn với Scorsese hay Cameron là Guillermo del Toro (đạo diễn đoạt giải Oscar với Pan's Labyrinth và The Shape of Water). Ông hiện là một trong những tiếng nói gay gắt và quyết liệt nhất tại Hollywood trong việc bài trừ AI tạo sinh.

Với một người tôn thờ nghệ thuật làm phim thủ công, tỉ mỉ đến từng chi tiết như Del Toro, việc tạo ra một bức tranh hay một khung hình chỉ bằng vài dòng lệnh trên ứng dụng là một sự sỉ nhục đối với lao động nghệ thuật chân chính. Ông thẳng thừng tuyên bố sẽ không bao giờ để AI chạm vào các tác phẩm của mình và kêu gọi các nhà làm phim trẻ hãy bảo vệ sự tinh túy của nét vẽ, của những mô hình nhân vật được làm bằng tay, những thứ vốn chứa đựng giọt mồ hôi và tâm hồn của con người.

Đạo diễn Brady Corbet đã sử dụng AI để hỗ trợ đồng bộ và chỉnh sửa giọng nói tiếng Hungary của hai diễn viên chính Adrien Brody và Felicity trong phim The Brutalist (2024)

Nhìn vào bức tranh toàn cảnh, từ sự thử nghiệm dè dặt của Martin Scorsese, cái bắt tay đầy lý trí của James Cameron, sự tỉnh táo của Christopher Nolan cho đến sự kháng cự của Guillermo del Toro, có thể thấy các tượng đài Hollywood không hề thụ động trước làn sóng công nghệ. Cho dù chọn cách tiếp cận nào, họ cũng đều đang nỗ lực đặt AI vào đúng vị trí của nó, đó là công cụ phục vụ con người, thay vì một thực thể thay thế con người.

Điện ảnh thế giới từng nhiều lần thay đổi lớn, từ phim câm sang phim có tiếng, từ phim đen trắng sang phim màu, đến sự bùng nổ của kỹ xảo máy tính. Mỗi lần như vậy, những giá trị thật, được làm nên từ bản lĩnh, trải nghiệm sống và khối óc của con người, vẫn là thứ duy nhất giữ khán giả ở lại với màn ảnh. Bước vào cuộc chơi AI hoặc quyết liệt đứng ngoài để bảo vệ biên giới của nghệ thuật thủ công lúc này, đối với các nhà làm phim lớn, đều chung một mục đích là bảo vệ ranh giới cuối cùng của sự sáng tạo thuộc về con người trước thuật toán vô hồn.

Anh Vy