Bảo vật quốc gia “Ngai vua triều Nguyễn” từng bị bẻ gãy được phục chế nguyên trạng

Chiếc ngai vua bảo vật "độc nhất vô nhị", từng là biểu tượng của cả một triều đại phong kiến này sẽ được đưa ra trưng bày tại điện Thái Hòa vào ngày 4/6.

Theo thông tin từ Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế, quá trình phục chế được triển khai theo đúng quy định của Luật Di sản văn hóa, đồng thời bám sát kế hoạch đã được UBND thành phố Huế phê duyệt.

Công tác phục chế được thực hiện từ ngày 22/4/2026 đến ngày 4/5/2026 tại Bảo tàng Cổ vật Cung đình Huế, do Công ty Cổ phần Tu bổ Di tích Huế đảm nhiệm. Kinh phí thực hiện từ nguồn xã hội hóa. Trong suốt quá trình triển khai, Hội đồng chuyên môn đã kiểm tra, giám sát chặt chẽ các bước phục chế, nhằm bảo đảm yêu cầu khoa học, kỹ thuật và nguyên tắc bảo tồn di sản.

Chiếc ngai vàng - Bảo vật quốc gia “Ngai vua triều Nguyễn” - bị đối tượng Hồ Văn Phương Tâm phá hoại vào ngày 24/5/2025 - Ảnh: Cắt từ clip

Việc phục chế tuân thủ các nguyên tắc: bảo tồn tối đa yếu tố gốc, ưu tiên sử dụng vật liệu tương thích với chất liệu nguyên bản, cũng như áp dụng kỹ thuật can thiệp tối thiểu không xâm lấn khi không cần thiết, không làm mới hiện vật, tận dụng tối đa các mảnh vỡ gốc đã bị phá hoại, bảo đảm tính ổn định, an toàn và khả năng nhận diện giá trị nguyên bản của bảo vật.

Các biện pháp chuyên môn đã được thực hiện, gồm: làm sạch khô, xử lý nấm mốc, mối mọt theo quy trình, gắn kết hoàn chỉnh 14 mảnh vỡ của tay ngai bên trái, sử dụng gỗ đồng chất và bột gỗ mịn trộn sơn sống để xử lý các vết nứt, khuyết thiếu, phục hồi phần mộng nối giữa tay ngai, ổn định các phần bong tróc bằng keo chuyên dụng, phục hồi các vị trí bị mất theo kỹ thuật truyền thống, sử dụng sơn ta và vàng thật theo đúng kỹ thuật truyền thống, phủ lớp bảo vệ mỏng, trong suốt, không làm thay đổi giá trị thẩm mỹ ban đầu của hiện vật.

Việc phục chế ngai vàng được kiểm duyệt nghiêm ngặt trong từng chi tiết - Ảnh: TTBTDTCD Huế

Toàn bộ quá trình phục chế được quay phim, chụp ảnh, lập hồ sơ tư liệu và lưu trữ theo quy định, phục vụ công tác quản lý, nghiên cứu, bảo quản lâu dài và minh bạch hóa quy trình chuyên môn.

Sau phục chế, Bảo vật quốc gia “Ngai vua triều Nguyễn” đã được ổn định về kết cấu, phục hồi phần tay ngai bị phá hoại, bảo đảm đúng hình dáng, kích thước, màu sắc nguyên bản theo hồ sơ công nhận Bảo vật quốc gia năm 2015. Quá trình phục chế không sáng tạo thêm hoa văn, họa tiết mới, không làm sai lệch yếu tố gốc, đồng thời đã xử lý các tác nhân gây hư hại như mối mọt, nấm mốc và tăng cường độ bền vững cho kết cấu tay ngai.

Công tác phục chế được thực hiện tại Bảo tàng Cổ vật Cung đình Huế - Ảnh: TTBTDTCD Huế

Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế khẳng định, việc phục chế Bảo vật quốc gia “Ngai vua triều Nguyễn” được thực hiện nghiêm túc, thận trọng, đúng quy định pháp luật và chuẩn mực chuyên môn về bảo tồn di sản, nhằm kịp thời khắc phục hậu quả sự cố, bảo vệ an toàn hiện vật gốc, đồng thời tiếp tục gìn giữ và phát huy giá trị đặc biệt của di sản cung đình Huế trong đời sống đương đại.

Đối tượng xấu làm gãy tay ngai phía bên trái.

Bảo vật quốc gia “Ngai vua triều Nguyễn” là hiện vật đặc biệt quan trọng trong hệ thống di sản cung đình Huế, được Thủ tướng Chính phủ công nhận là Bảo vật quốc gia tại Quyết định số 2382/QĐ-TTg ngày 25/12/2015. Hiện vật do Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế quản lý, bảo quản và phát huy giá trị; trước thời điểm xảy ra sự cố được bài trí tại không gian nội thất điện Thái Hòa, thuộc Quần thể Di tích Cố đô Huế.

“Ngai vua triều Nguyễn” được phục chế nguyên trạng.

Ngày 24/5/2025, Bảo vật quốc gia “Ngai vua triều Nguyễn” bị đối tượng Hồ Văn Phương Tâm phá hoại, làm gãy tay ngai phía bên trái, khiến 14 mảnh vỡ bị tách rời với kích thước không đồng nhất. Ngay sau sự việc, hiện vật được đưa về bảo quản tại kho cổ vật của Bảo tàng Cổ vật Cung đình Huế. Các mảnh vỡ được Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP Huế thu giữ phục vụ công tác điều tra, sau đó bàn giao lại cho Bảo tàng Cổ vật Cung đình Huế để triển khai công tác phục chế theo quy định.

Việc phục chế Bảo vật quốc gia “Ngai vua triều Nguyễn” được thực hiện trên cơ sở Kế hoạch số 335/KH-UBND ngày 11/8/2025 của UBND thành phố Huế (được ban hành sau khi tiếp thu ý kiến của Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch).

Ngày 22/9/2025, UBND thành phố Huế đã ban hành Quyết định số 3032/QĐ-UBND về việc thành lập Hội đồng chuyên môn giám sát quá trình phục chế, do TS. Phan Thanh Hải - Giám đốc Sở Văn hoá và Thể thao làm Chủ tịch Hội đồng.

Thuận Hóa