Thạc sĩ, Nghệ sĩ ưu tú Hạnh Thúy: “Đừng lấy danh tiếng làm bảo hiểm tuổi già!”

DANH TIẾNG KHÔNG BẢO ĐẢM TUỔI GIÀ AN TOÀN

Phóng viên: Gần đây dư luận xôn xao chuyện một vài cái tên trong giới nghệ thuật sa ngã. Chị nhìn nhận việc này thế nào?

NSƯT Hạnh Thúy: Nếu gắn nghệ sĩ với tệ nạn, hư hỏng, không chừa “cái hậu” cho ngày mai thì thực sự quá tội, quá oan ức cho chúng tôi. Hãy nhìn những con số thực tế: trong danh sách cả trăm người bị bắt vì ma túy hay bài bạc ngoài kia, đôi khi chỉ có một, hai cái tên nghệ sĩ. Nhưng vì là người của công chúng, sở hữu hiệu ứng đám đông nên va vấp của họ bị xã hội khuếch đại gấp nhiều lần.

NSƯT Hạnh Thúy - Ảnh do nhân vật cung cấp

Đó chỉ là những cá nhân, không thể đại diện hay đánh đồng cho toàn bộ giới nghệ sĩ. Rất nhiều đồng nghiệp của tôi đang lao động cật lực, sống tử tế, chắt bóp từng đồng tiền thù lao để lo cho gia đình và tương lai. Những vết mực đen cá biệt đã vô tình gây tổn thương sâu sắc đến lòng tự trọng của những người làm nghề chân chính.

Tuy nhiên, có một thực tế giới nghệ sĩ và những người lao động tự do đang phải đối mặt: sự bấp bênh về tài chính và nguy cơ không có điểm tựa khi về già.

* Nhiều người vin vào câu “Gừng càng già càng cay” để tự tin rằng tuổi tác càng lớn thì vốn sống và danh tiếng càng cao, lo gì thiếu đất diễn và thu nhập. Có phải tài chính tuổi già chỉ là bài toán khó với người lao động cơ bắp?

- Đó là một tư duy cực kỳ chủ quan và có phần ảo tưởng trong bối cảnh hiện nay. Có thể lớn tuổi đi kèm sự chín muồi về kỹ năng nghề nhưng dù là cây đa cây đề, không phải ai cũng đủ phong độ và sức khỏe để theo đoàn phim ngày đêm hoặc đáp ứng lịch làm việc căng thẳng. Ai cũng chỉ có một giai đoạn đỉnh cao nhất định. Khi tuổi tác tăng, sức khỏe thay đổi, thị hiếu khán giả thay đổi, công nghệ thay đổi và môi trường nghề nghiệp cũng cạnh tranh hơn rất nhiều. Chưa kể còn những yếu tố bất khả kháng ta không thể lường.

Hơn nữa, chúng ta đang sống trong kỷ nguyên của khoa học công nghệ và trí tuệ nhân tạo (AI). Đây là thứ thay đổi luật chơi hoàn toàn. Bạn cho rằng khi mình già thì đoàn phim cần mình đóng vai già? Bây giờ diễn viên 20 tuổi thông qua các công nghệ hóa trang kỹ thuật số nâng cao hoặc kỹ xảo điện ảnh hoàn toàn có thể hóa thân thành ông già bà lão 60 tuổi một cách mượt mà.

Thậm chí, công nghệ hiện đại có thể tạo ra những diễn viên ảo, những nhân vật mô phỏng giống hệt người thật mà không cần đến sự hiện diện của con người bằng xương bằng thịt trên trường quay. Khi công nghệ có thể thay thế con người, cái gọi là bề dày danh tiếng hay “gừng già” sẽ sớm bị đào thải.

Tôi nghĩ không nên đặt toàn bộ tương lai tài chính vào giả định rằng mình sẽ luôn làm nghề tốt hoặc luôn có thu nhập ổn định. Hào quang đương thời đôi khi chỉ là cái bẫy khiến người ta mắc lừa để rồi lười biếng, chủ quan hoặc buông xuôi. Chúng ta hãnh diện với bề dày trong nghề và những thành tựu quá khứ nhưng không thể lấy danh vọng làm thẻ bảo hiểm cho tuổi già.

NSƯT Hạnh Thúy (bên phải) luôn giữ ngọn lửa đam mê với nghệ thuật - Ảnh do nhân vật cung cấp

TỰ CHỦ TÀI CHÍNH ĐỂ GIỮ HẠNH PHÚC

* “Nuôi con cũng là một cách bỏ ống, về già con nuôi lại mình” - chị nghĩ sao về quan điểm này?

- Tôi hoàn toàn không ủng hộ tư duy nuôi con để sau này con lo lại cho mình. Đó là quan niệm lỗi thời, là kỳ vọng thiếu thực tế, vô tình tạo áp lực quá lớn lên thế hệ trẻ.
Tôi muốn các con được tự do sống cuộc đời mình. Tôi vẫn làm việc, cống hiến cho nghệ thuật, chăm sóc bản thân và tận hưởng cuộc sống. Song, tôi luôn cố gắng tự hoạch định, chuẩn bị cho một tương lai an toàn, vững vàng.

Tự chủ tài chính không chỉ giúp mình giữ được sự độc lập và lòng tự trọng khi lớn tuổi mà còn là cách bảo vệ hạnh phúc của các con. Khi cha mẹ không trở thành gánh nặng tài chính, con cái sẽ có nhiều cơ hội hơn để theo đuổi ước mơ và xây dựng cuộc sống riêng. Đó cũng là quan niệm sống tôi luôn hướng đến: chủ động, lo xa và không phụ thuộc bất kỳ ai, kể cả những người mình yêu thương nhất.

* Chị có thể bật mí kinh nghiệm và giải pháp để cân bằng phép tính giữa hiện tại và tương lai?

- Thật ra, tôi đã nghĩ đến chuyện tích lũy cho tuổi xế chiều từ tuổi... ban trưa. Nhưng ở những giai đoạn trước, việc tham gia bảo hiểm xã hội đối với người lao động tự do còn nhiều ràng buộc, không linh hoạt như bây giờ.

NSƯT Hạnh Thúy (đứng thứ hai từ phải sang) cùng các đồng nghiệp đến thăm viện dưỡng lão nghệ sĩ TPHCM - Ảnh do nhân vật cung cấp

Tôi cũng từng tham gia bảo hiểm nhân thọ như một hình thức dự phòng tài chính. Sau này, khi xem xét lại nhu cầu và khả năng của bản thân, tôi thấy kênh đó không còn phù hợp với mình nên chuyển hướng sang kinh doanh và đầu tư bất động sản. Đây là cách để tôi tạo thêm nguồn thu nhập thụ động cho tương lai. Tôi cũng quan tâm đầu tư vào học hành, nâng cao tri thức.

Tùy điều kiện, ý thích, trải nghiệm mà mỗi người lựa chọn hình thức đầu tư cho tuổi xế chiều theo cách của mình, quan trọng là phải có ý thức chuẩn bị. Không nên nghĩ rằng tuổi già còn xa nên cứ để đó. Tuổi già không phải là một điểm hẹn an nhàn chắc chắn mà đi kèm rất nhiều rủi ro như bệnh tật, suy giảm sức khỏe và trí nhớ, mất khả năng lao động hoặc những biến cố bất ngờ khác. Nếu không chuẩn bị từ sớm, khi khó khăn xảy ra sẽ rất bị động. Giới văn nghệ sĩ không ngoại lệ.

Thực tế, nhiều người muốn có một khoản bảo đảm cho tuổi già nhưng không đáp ứng đủ điều kiện hoặc không phù hợp với các quy định hiện hành. Tôi mong sẽ có những chính sách mới, những mô hình tích lũy hoặc bảo hiểm xã hội linh hoạt hơn dành cho những người không có thu nhập cố định hằng tháng như nghệ sĩ và người lao động tự do; khuyến khích người dân chủ động tham gia để chuẩn bị cho một tương lai ổn định, an toàn cho bản thân, gia đình và xã hội.

* Xin cảm ơn chị.

TÔ DIỆU HIỀN (thực hiện)