Kinh tế tuần hoàn được đặt vào trung tâm chiến lược phát triển TPHCM

Theo ông Nguyễn Văn Được, Nghị quyết 09-NQ/TW về xây dựng và phát triển TPHCM trong kỷ nguyên mới không chỉ đặt ra các mục tiêu tăng trưởng kinh tế mà còn đưa ra cam kết rất rõ ràng về phát triển bền vững. Trong đó, TPHCM hướng tới mục tiêu đạt phát thải ròng bằng "0" (Net Zero) vào năm 2045, sớm hơn 5 năm so với cam kết quốc gia.

Đối với một siêu đô thị hơn 14 triệu dân, môi trường không phải là một chương bổ sung mà là điều kiện sống còn. "Chúng ta quyết không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng kinh tế đơn thuần. Thành phố xác định kinh tế tuần hoàn phải trở thành trụ cột phát triển công nghiệp và đô thị", ông nhấn mạnh.

Ông Nguyễn Văn Được - Chủ tịch UBND TPHCM

Ông cho biết, Nghị quyết 09 đã trao cho TPHCM cơ chế sandbox để thử nghiệm kinh tế tuần hoàn và tái chế chất thải. Để triển khai hiệu quả cơ chế này, thành phố cam kết đặt hàng và mở rộng không gian thị trường. Đồng thời, ông đề nghị 34 doanh nghiệp thành viên PRO Việt Nam phát huy vai trò lực lượng chủ lực, mạnh dạn đầu tư và đưa các hệ thống bao bì tuần hoàn vào đời sống đô thị.

Thông tin tại hội nghị, ông Phạm Phú Ngọc Trai - Chủ tịch PRO Việt Nam - cho biết, năm 2026 được xem là năm bản lề đối với quá trình thực hiện trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất, nhập khẩu (EPR) tại Việt Nam. Tính đến hết tháng 5, tổng khối lượng bao bì được đăng ký, ủy quyền và phê duyệt chính thức đã đạt hơn 60.000 tấn, trong đó hơn 30.000 tấn đã được triển khai thu gom và tái chế. Quy mô thực hiện cả năm dự kiến tăng khoảng 90% so với năm 2025.

Các sản phẩm tái chế được giới thiệu bên lề hội nghị

Theo ông Trai, sự gia tăng khối lượng bao bì được thu gom, tái chế cho thấy hoạt động thực hiện EPR đang từng bước được mở rộng trên thực tế, đồng thời đặt ra yêu cầu cao hơn đối với hệ thống thu gom và tái chế. Tuy nhiên khi quy mô ngày càng mở rộng, những thách thức mới cũng xuất hiện. Yêu cầu về chi phí, đơn giá tái chế, năng lực xử lý, chất lượng dữ liệu và khả năng truy xuất nguồn gốc ngày càng cao.

Ở góc nhìn rộng hơn, giáo sư - tiến sĩ Nguyễn Thị Thanh Mai - Giám đốc Đại học Quốc gia TPHCM (ĐHQG-HCM) cho rằng, mục tiêu thu gom và tái chế toàn bộ bao bì đưa ra thị trường không đơn thuần là một mục tiêu môi trường mà là bài toán phát triển quốc gia.

Để giải quyết bài toán này, không thể chỉ tăng thêm năng lực thu gom hay tái chế mà cần thiết kế lại cả chuỗi giá trị, từ vật liệu, thiết kế bao bì, tiêu chuẩn sản xuất, công nghệ phân loại, công nghệ tái chế cho đến sự tham gia của người tiêu dùng.

Theo bà, không một bên nào có thể tự mình giải quyết toàn bộ chuỗi giá trị này. Doanh nghiệp có thị trường, dữ liệu thực tiễn và năng lực triển khai; Nhà nước đóng vai trò kiến tạo chính sách; trong khi các trường đại học và viện nghiên cứu cần đóng góp bằng tri thức, công nghệ và nguồn nhân lực chất lượng cao.

Để rút ngắn khoảng cách giữa nghiên cứu và thực tiễn, bà đề xuất ĐHQG-HCM và PRO Việt Nam cùng xây dựng một "ngân hàng bài toán" về bao bì tuần hoàn. Từ những vấn đề thực tế mà doanh nghiệp đang gặp phải, các trường đại học có thể tổ chức các nhóm nghiên cứu, đề tài khoa học, luận văn và dự án đổi mới sáng tạo nhằm tìm ra giải pháp phù hợp.

Bên cạnh đó, ĐHQG-HCM mong muốn mở rộng hợp tác nghiên cứu, thử nghiệm và chuyển giao công nghệ với doanh nghiệp. Trường sẵn sàng chia sẻ hệ thống phòng thí nghiệm, đội ngũ chuyên gia và nguồn nhân lực trong các lĩnh vực vật liệu mới, công nghệ môi trường, dữ liệu số, trí tuệ nhân tạo và phát triển bền vững.

Theo bà Mai, các kết quả nghiên cứu không nên dừng lại trong phòng thí nghiệm mà cần được thương mại hóa, tiến tới hình thành những doanh nghiệp công nghệ xanh hoạt động trong lĩnh vực vật liệu tuần hoàn và kinh tế tuần hoàn. Những doanh nghiệp này có thể góp phần giảm chi phí, nâng cao năng lực tái chế và tăng sức cạnh tranh cho doanh nghiệp Việt Nam trong quá trình chuyển đổi xanh.

Mai Ca