Mặt trái du học, cha mẹ biết chưa?

Ai từng theo dõi kênh truyền thông của một nữ nghệ sĩ hài người Việt (hiện sống ở Mỹ) sẽ biết chuyện chị “giải cứu” một du học sinh Việt Nam ở Mỹ đầy ngoạn mục hồi tháng 3/2025.

Kỳ thị là một trong những vấn đề du học sinh phải đối mặt (ảnh: Getty Images)

Trong câu chuyện chị kể lại bằng các video clip trên Facebook, TikTok, du học sinh ấy chẳng may bị nghiện chất cấm chỉ trong một thời gian ngắn. Chị đã hỗ trợ và phối hợp cùng người bà con của du học sinh đưa về Việt Nam an toàn (cha mẹ du học sinh không qua Mỹ để đưa con về được).

Nghệ sĩ ấy cũng kể thêm câu chuyện về một du học sinh khác ở Mỹ nghiện chất cấm nên bị chủ nhà trọ đuổi đi bằng cách chở cậu bé đang trong trạng thái lơ mơ đến một gầm cầu khá xa chỗ trọ rồi bỏ lại cùng 100 đô-la.

Cậu bé sau đó đã mất, nhưng người nhà không thể sang tận nơi để lo hậu sự, phải nhờ người giúp lo hoả thiêu và gửi tro cốt về Việt Nam.

Những câu chuyện của chị đã cho thấy mặt trái với những hiểm họa khó lường của cuộc sống du học sinh, những điều mà vì nhiều lý do, ít người dám kể ra hoặc chỉ có thể ngậm đắng nuốt cay nếu chẳng may mắc phải. Những câu chuyện cũng đồng thời cảnh báo các bậc phụ huynh đang có con du học xa nhà.

Thường theo dõi các trang, nhóm du học sinh trên mạng, tôi còn được biết một số trường hợp thương tâm khác. Một số người cho biết người thân, con em, bạn bè của họ bị trầm cảm, dị ứng thời tiết, môi trường… sau thời gian sống và học tập nơi xứ người. Những khác biệt về văn hóa, lối sống, ứng xử, sự kỳ thị, học lực, đẳng cấp, thêm áp lực bài vở, đi làm thêm để kiếm tiền trang trải sinh hoạt vì gia đình không đủ khả năng… khiến nhiều du học sinh bị cô lập, hoặc tự thu mình vào vỏ ốc cô đơn, dẫn đến những hệ lụy đáng buồn.

Những người trong cuộc thường ngại nói ra chuyện nhà mình. Nhiều người có tâm lý đã đầu tư thì phải đợi đến ngày thu hoạch nên dù biết con có những khó khăn nhất định, vẫn không muốn con bỏ ngang sẽ dở dang việc học, mất cả chì lẫn chài.

Không ít du học sinh gánh trên vai cả những ước mơ chưa thực hiện được của cha mẹ (ảnh: Getty Images)

Có một thực tế mà có thể các bậc phụ huynh ít để ý là đội ngũ quản lý các trang, nhóm chuyên về du học đa phần là những người kinh doanh dịch vụ tư vấn du học hoặc các dịch vụ liên quan như vé máy bay, vận chuyển, nhà trọ, ngoại hối… Họ chỉ nói những điều đẹp đẽ, những thành tích rực rỡ, những tấm gương sáng chói và một cuộc sống tươi hồng nơi xứ người, chứ ít khi nhắc tới mặt tiêu cực hoặc có những cảnh báo cần thiết về mặt trái của việc cho con du học.

Đáng nói là, nhiều gia đình không có điều kiện cũng cho con du học bằng mọi giá. Để rồi con cái phải một mình đối mặt với bao khó khăn, thử thách. Nhiều người chưa từng biết nơi con đến học thế nào, con người, lối sống thực tế ở đấy ra sao. Họ chỉ nghe nói, nghe kể lại một chiều chỉ những điều mà ai cũng muốn nghe. Để rồi khi có chuyện, họ mới nhận ra đến cái visa để bay sang tận nơi khi con gặp sự cố cũng không xoay xở được.

Thời COVID-19, nhiều người đã đưa con về nước học và thay đổi hẳn quan điểm “du học mới tốt”. Tuy vậy, ước mơ cho con du học (hay muốn con thay cha mẹ thực hiện ước mơ du học của mình) vẫn cháy bỏng trong lòng nhiều bậc cha mẹ. Có điều, nhiều cái ta thấy tốt chưa chắc đã phù hợp với con mình.

Những đứa trẻ rồi sẽ đi xa nhà, nhưng tốt nhất là khi được trang bị những điều kiện, kỹ năng cần thiết và mọi thứ đều trong khả năng kiểm soát. Nếu chỉ khăng khăng áp đặt lên con những kỳ vọng chủ quan của ba mẹ, e một ngày nào đó cha mẹ lại nhận về những hậu quả không mong đợi.

Nguyễn Yến Nhi