Nâng chất nguồn nhân lực khoa học công nghệ bằng học bổng STEM

Tạo động lực thu hút người giỏi vào ngành khoa học - công nghệ

Bộ GD-ĐT đang trình Chính phủ dự thảo Nghị định Quy định chính sách học bổng cho người học các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược.

Chính sách không chỉ dừng ở hỗ trợ chi phí học tập và sinh hoạt, mà quan trọng hơn là tạo động lực đủ mạnh để thu hút, giữ chân người học giỏi theo đuổi các lĩnh vực có vai trò quyết định đối với năng lực cạnh tranh quốc gia. Đối tượng áp dụng là công dân Việt Nam theo học hệ chính quy, từ bậc cử nhân, kỹ sư đến học viên thạc sĩ và nghiên cứu sinh tiến sĩ.

Dự kiến, chính sách sẽ được triển khai từ ngày 1/9/2026.

Về điều kiện, thí sinh phải định hướng theo học các ngành thuộc khối khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược. Có 2 nhóm đối tượng chính được xét học bổng.

Nhóm thứ nhất là thí sinh đạt giải Nhất, Nhì, Ba trong kỳ thi học sinh giỏi quốc gia hoặc quốc tế (thời gian đạt giải không quá 3 năm).

Nhóm thứ hai là thí sinh có tổng điểm thi tốt nghiệp trong tổ hợp xét tuyển gồm môn toán và 2 môn trong số các môn vật lý, hóa học, sinh học, tiếng Anh đạt từ 22,50 điểm trở lên (không tính điểm ưu tiên, điểm cộng và không quy đổi điểm ngoại ngữ nếu dùng chứng chỉ miễn thi).

Đối với nhóm thứ hai, thí sinh còn phải nằm trong nhóm 30% có điểm trúng tuyển cao nhất cùng nhóm ngành trên toàn quốc.

Trong quá trình học, để duy trì học bổng, người học phải đáp ứng các yêu cầu về kết quả học tập, tiến độ tích lũy tín chỉ, kỷ luật học tập; với bậc sau đại học còn yêu cầu năng lực nghiên cứu khoa học. Chính sách được thiết kế không chỉ “trao cơ hội” mà còn là cơ chế sàng lọc, thúc đẩy người học phát triển liên tục.

Bộ GD-ĐT đang trình Chính phủ dự thảo Nghị định Quy định chính sách học bổng cho người học các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược - Ảnh: N.L

Hỗ trợ tài chính gắn với định hướng nhân lực chiến lược

Danh mục nhóm ngành đề xuất được cấp học bổng dự kiến gồm 15 nhóm ngành gồm: sinh học, sinh học ứng dụng, khoa học vật chất, khoa học trái đất, toán học, thống kê, máy tính, công nghệ thông tin, kỹ thuật cơ khí và cơ kỹ thuật, kỹ thuật điện - điện tử và viễn thông, kỹ thuật hóa học - vật liệu - luyện kim và môi trường, vật lý kỹ thuật, kỹ thuật địa chất - địa vật lý và trắc địa, kỹ thuật mỏ, xây dựng.

Lưu ý tổ hợp xét tuyển của 3 môn thi tốt nghiệp phải nằm trong số 5 môn (toán, lý, hóa, sinh, tiếng Anh) mới đạt điều kiện nhận học bổng. Các tổ hợp khác ngoài 5 môn này nếu xét tuyển vào nhóm ngành trên sẽ không được nhận học bổng.

Điểm cốt lõi của chính sách là định hướng rõ ràng nguồn nhân lực cho các lĩnh vực nền tảng và công nghệ chiến lược, thay vì dàn trải. Đây cũng là những lĩnh vực Việt Nam cần tăng tốc phát triển để phục vụ chuyển đổi số, công nghiệp hóa và xây dựng nền kinh tế tri thức trong giai đoạn tới.

Mức học bổng được thiết kế bảo đảm nhu cầu học tập và sinh hoạt tối thiểu, đồng thời có tính khuyến khích rõ rệt. Ở bậc đại học, mức hỗ trợ dự kiến từ khoảng 3,7 đến 5,5 triệu đồng/tháng; ở bậc thạc sĩ và tiến sĩ, mức hỗ trợ cao hơn, tối đa khoảng 8,4 triệu đồng/tháng. Cơ chế học bổng được xây dựng theo hướng tăng dần theo trình độ đào tạo, phản ánh yêu cầu về năng lực nghiên cứu và đóng góp của người học.

Một điểm mới đáng chú ý là việc xét và chi trả học bổng sẽ dựa trên dữ liệu sẵn có từ quá trình đăng ký xét tuyển đại học, không phát sinh thêm thủ tục hành chính cho người học, bảo đảm công khai, minh bạch và hiệu quả.

Với chính sách này, cơ hội đang mở ra cho những học sinh có năng lực ở các môn khoa học tự nhiên và công nghệ. Kỳ thi tốt nghiệp năm 2026 đang đến gần, thí sinh cần rà soát kỹ hồ sơ đăng ký, xác định đúng tổ hợp môn thi và định hướng ngành học phù hợp.

Nguyễn Loan