Chuẩn bị gì để mang thai, sinh con an toàn?

Phóng viên: Phụ nữ mang thai lần đầu cần chuẩn bị những gì, thưa bác sĩ?

Bác sĩ Huỳnh Vĩnh Phạm Uyên: Đối với phụ nữ mang thai lần đầu, việc chuẩn bị kỹ lưỡng về cả sức khỏe, kiến thức và tâm lý là vô cùng quan trọng để có thai kỳ an toàn. Khi đã có kế hoạch kết hôn và sinh con, cả nam và nữ nên khám sức khỏe tiền hôn nhân để tầm soát các gen ẩn bất thường di truyền trong gia đình.

Tiến sĩ, bác sĩ Huỳnh Vĩnh Phạm Uyên

Qua khám, bác sĩ cũng có thể sớm phát hiện các bệnh lý nội khoa tiềm ẩn ở người mẹ như bệnh tim mạch, thiếu máu và có thể chỉ định bổ sung a xít folic đúng cách giúp ổn định hệ thần kinh, giảm dị tật ống thần kinh cho thai nhi vốn hình thành rất sớm, ngay từ khi thai phụ mới bắt đầu trễ kinh. Bác sĩ sẽ tư vấn kế hoạch mang thai phù hợp, đảm bảo em bé sinh ra khỏe mạnh, an toàn.

Nếu lỡ bỏ qua giai đoạn trên thì ngay khi biết có thai, bà bầu nên đi khám càng sớm càng tốt để bác sĩ lên kế hoạch theo dõi thai. Nếu có bệnh lý phát sinh, thai phụ nên đến cơ sở y tế để khám, điều trị, không nên tự ý dùng thuốc trong suốt quá trình mang thai, kể cả vitamin, thuốc bổ, thực phẩm chức năng. Bà bầu nên tránh việc tiện đâu khám đó mà nên chọn một cơ sở y tế để theo dõi từ đầu đến cuối thai kỳ để bác sĩ nắm rõ tình trạng sức khỏe cả mẹ lẫn bé, từ đó tư vấn về nơi sinh phù hợp.

* Thưa bác sĩ, giai đoạn nào được xem là “nhạy cảm” nhất của thai kỳ để có sự lưu ý đặc biệt?

- Trong thai kỳ, có nhiều giai đoạn được xem là “nhạy cảm” và mỗi giai đoạn đều có những nguy cơ riêng mà bà bầu cần theo dõi sát.

Ngay khi phát hiện có thai, nên đi khám sớm để làm các xét nghiệm sàng lọc và đánh giá sức khỏe ban đầu. Đáng lưu ý, mốc từ 11 tuần đến 13 tuần 6 ngày được xem là khoảng thời gian vàng để tầm soát các bất thường về nhiễm sắc thể như hội chứng Down, các bất thường ở nhiễm sắc thể 13 và 18.

Khi thai được 22-26 tuần, bà bầu cần tuân thủ chỉ định siêu âm để bác sĩ đánh giá sự phát triển các cơ quan của thai nhi. Đến 3 tháng cuối, mức độ theo dõi thai cần chặt chẽ hơn. Bác sĩ sẽ kiểm tra sự tăng trưởng của thai, lượng nước ối và tình trạng tim thai. Đặc biệt, từ tuần 35-36, sản phụ nên khám hằng tuần để tầm soát các biến chứng như thai chậm tăng trưởng hoặc bất thường về tuần hoàn để được hỗ trợ kịp thời.

* Bà bầu ăn càng nhiều thì càng tốt cho thai nhi, tập thể dục nhiều sẽ dễ sinh. Những quan niệm như vậy có đúng không, thưa bác sĩ?

- Trong thai kỳ, không phải cứ ăn nhiều là tốt mà cần chế độ ăn cân đối và kiểm soát cân nặng hợp lý. Trung bình, thai phụ chỉ nên tăng khoảng 11 - 15kg tùy theo thể trạng trước khi mang thai. Việc tăng cân quá mức có thể làm tăng nguy cơ tăng huyết áp, tiền sản giật và đặc biệt là đái tháo đường thai kỳ, không tốt cho mình và cho thai nhi. Bà bầu chỉ nên vận động nhẹ nhàng như tập yoga, bơi lội hay đi bộ 30-45 phút/ngày, tránh hoạt động với cường độ cao, tập nặng hoặc dễ va chạm.

Thay vì “càng nhiều càng tốt”, thai phụ nên hướng đến chế độ dinh dưỡng và vận động khoa học, phù hợp với thể trạng, tốt nhất là nên nhờ bác sĩ tư vấn các bài tập và chế độ ăn trong suốt quá trình mang thai.

* Trong những tháng đầu nuôi con, những người lần đầu làm cha, làm mẹ nên thế nào để giảm áp lực, thưa bác sĩ?

- Trước hết, sản phụ không cần kiêng khem quá mức mà nên ăn uống đa dạng, đầy đủ dinh dưỡng, chỉ cần hạn chế thực phẩm sống hoặc thức ăn khó tiêu, dễ gây rối loạn tiêu hóa. Thay vì ăn mặn hay ăn quá nhiều chất béo theo các mẹo dân gian, sản phụ nên uống đủ nước để giữ tinh thần thoải mái và duy trì nguồn sữa cho bé.

Trong 6 tháng đầu đời của trẻ, nên ưu tiên nuôi con bằng sữa mẹ. Ngay từ cuối thai kỳ, cha mẹ nên tìm hiểu trước các kiến thức cơ bản như cách cho bú, xử trí tình huống tắc tia sữa, cách chăm sóc trẻ sơ sinh… để không bị bối rối khi bé chào đời. Sản phụ cần được người thân đồng hành, đặc biệt là chồng, để giảm căng thẳng, tăng cảm giác an toàn và hạn chế nguy cơ trầm cảm sau sinh. Người chồng nên chủ động cùng chăm con, hỗ trợ việc nhà để giảm tải cho sản phụ.

Nếu gặp khó khăn trong việc chăm sóc trẻ hoặc có dấu hiệu mệt mỏi, căng thẳng kéo dài, cha mẹ nên nhờ nhân viên y tế tư vấn chứ không nên tự chịu đựng hoặc nghe theo các thông tin chưa được kiểm chứng.
* Xin cảm ơn bác sĩ.

An Khuê