Giữa làn sóng lo âu, bác sĩ chỉ cách phòng bệnh não mô cầu

Cuối tháng Tư, tỉnh Đắk Lắk ghi nhận 2 ca mắc viêm não mô cầu, trong đó 1 bệnh nhi đã tử vong. Trên cả nước ghi nhận hơn 24 ca, tăng gần 50% so với cùng kỳ năm 2025. Báo Phụ nữ TPHCM trao đổi với bác sĩ chuyên khoa 2 Dư Tuấn Quy - Trưởng khoa Nhiễm - Thần kinh, Bệnh viện Nhi Đồng 1 - về cách phòng bệnh.

Bác sĩ chuyên khoa 2 Dư Tuấn Quy - Trưởng khoa Nhiễm - Thần kinh, Bệnh viện Nhi Đồng 1 - Ảnh: Nguyễn Quang

Phóng viên: Thông tin về các ca mắc não mô cầu gia tăng đang khiến nhiều phụ huynh lo lắng. Ghi nhận tại Bệnh viện Nhi Đồng 1 về căn bệnh này thời gian qua như thế nào, thưa bác sĩ?

Bác sĩ Dư Tuấn Quy: Bệnh do não mô cầu là một bệnh nhiễm khuẩn cấp tính, do vi khuẩn não mô cầu Neisseria meningitidis, lây truyền chủ yếu do tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết mũi, hầu, họng của người bệnh hoặc người lành mang trùng. Đây là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, có thể diễn biến nhanh, gây ra các thể bệnh nặng như viêm màng não mủ và nhiễm khuẩn huyết và có thể để lại hậu quả nghiêm trọng như điếc, liệt, chậm phát triển tinh thần, thậm chí tử vong nếu không được phát hiện, điều trị kịp thời.

Thực tế, bệnh viêm màng não do não mô cầu đã tồn tại từ lâu. Trong suốt 6 năm qua, tại Bệnh viện Nhi Đồng 1 phát hiện 5 ca mắc não mô cầu, trong đó chỉ có 1 ca nhiễm trùng huyết và còn lại là viêm màng não. Điều này cho thấy mặc dù bệnh nguy hiểm nhưng tỉ lệ mắc thể tối cấp gây tử vong thực tế là cực kỳ thấp.

* Vậy làm sao nhận diện được bệnh sớm để tránh rơi vào tình huống nguy hiểm?

- Để nhận diện sớm căn bệnh, phụ huynh phải quan sát kỹ sự xuất hiện của tử ban, tức các vết xuất huyết dưới da có màu tím thẫm, loang lổ như bản đồ và tiến triển cực kỳ nhanh. Khi thấy trẻ sốt cấp tính kèm loại tử ban này nổi ở vùng lưng, hông hay bụng, phụ huynh tuyệt đối không được chần chừ theo dõi tại nhà mà cần khẩn trương đưa trẻ đến cơ sở y tế chuyên khoa ngay.

Tại Bệnh viện Nhi Đồng 1, quy trình tiếp nhận luôn được thực hiện nghiêm ngặt. Bác sĩ sẽ cách ly bệnh nhân ngay khi phát hiện dấu chứng lâm sàng điển hình trước khi chờ kết quả xét nghiệm định danh. Kết quả xét nghiệm thường sẽ có sau 8 tiếng.

Về điều trị, vi khuẩn não mô cầu rất nhạy với kháng sinh đặc hiệu. Nếu được phát hiện sớm, điều trị bằng kháng sinh đặc hiệu, nhiều trường hợp có thể khỏi bệnh hoàn toàn. Chỉ cần bệnh nhân được can thiệp kịp thời, nguy cơ lây lan cho người xung quanh cũng sẽ giảm xuống mức rất thấp.

* Vừa qua, nhiều phụ huynh lo lắng đã có ý định tiêm vắc xin cho cả gia đình để ngừa bệnh. Điều này cần thiết không thưa bác sĩ?

- Như trên đã phân tích, phụ huynh cần giữ bình tĩnh, tránh để tin đồn gây hoang mang dẫn đến việc đua nhau đi tiêm vắc xin bằng mọi giá theo kiểu phong trào. Việc tiêm chủng là khuyến khích nếu gia đình có điều kiện, nhưng nếu chưa thể thực hiện ngay, phụ huynh cũng không nên quá lo lắng. Cần lưu ý các biện pháp chính trong phòng ngừa bệnh não mô cầu mà Bộ Y tế đã khuyến cáo.

Bác sĩ tại Khoa Nhiễm - Thần kinh Bệnh viện Nhi Đồng 1 đang tư vấn về tình trạng bệnh nhi cho phụ huynh - Ảnh: Thanh Huyền

Chủ động thực hiện đầy đủ các biện pháp bảo vệ sức khỏe cho bản thân, gia đình và cộng đồng bao gồm: Thực hiện tốt vệ sinh cá nhân, thường xuyên rửa tay bằng xà phòng và nước sạch; súc miệng và họng bằng các dung dịch sát khuẩn mũi họng; đeo khẩu trang tại nơi công cộng và trên các phương tiện giao thông công cộng; hạn chế tiếp xúc với người mắc bệnh.

Thực hiện tốt vệ sinh môi trường, tăng cường thông khí tại nơi ở, học tập và làm việc; lau sạch bề mặt, dụng cụ tiếp xúc hằng ngày (tay nắm cửa, mặt bàn, đồ chơi...) bằng xà phòng hoặc chất tẩy rửa thông thường. Ăn uống đủ chất, rèn luyện thân thể để nâng cao sức đề kháng.

Khi có các dấu hiệu nghi ngờ mắc bệnh như sốt cao, đau đầu, buồn nôn, cổ cứng, nổi ban xuất huyết, người dân cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất để khám và điều trị kịp thời. Việc phát hiện sớm và điều trị kịp thời có ý nghĩa quan trọng trong hạn chế biến chứng nặng và tử vong do bệnh.

* Xin cảm ơn bác sĩ.

Thanh Huyền (thực hiện)