Để lần đầu làm mẹ không là “cuộc chiến” tâm lý

Con khóc, mẹ lại tự dằn vặt

Chị M. kể, từ khi sinh con, chị hầu như không rời mắt khỏi con, nhất là mỗi khi con khóc. Mỗi khi thức dậy, bé đều khóc. Có những lúc, bé khóc dữ dội khiến vợ chồng chị chỉ biết nhìn nhau bởi không hiểu con đang muốn gì.

Con càng khóc, chị càng hoảng. Bởi vậy, khi con ngủ, vợ chồng chị phải thay phiên nhau canh cho con, sợ con có chuyện gì mà mình ngủ quên, không biết. Tiếng là “thay phiên” nhưng khi chồng thức, chị cũng không dám ngủ. Do thiếu ngủ, tâm lý chị càng bất ổn. Chị luôn cảm thấy mình không phải người mẹ tốt. Đêm đến, nhìn con, bỗng nhiên chị khóc rấm rứt, cáu gắt với chồng, không muốn ăn uống.

Sản phụ Lê Thị Quỳnh Như đón con chào đời khỏe mạnh, an toàn tại Bệnh viện Từ Dũ, TPHCM - Ảnh: Phạm An

Chị kể: “Con được gần 1 tháng thì tôi cảm thấy chán chồng, chán cả con, trong người luôn bực bội. Tôi lên mạng tìm hiểu, mới biết mình có thể đang bị trầm cảm sau sinh. Tôi tâm sự, chồng tôi hiểu và rất thông cảm bởi anh cũng có tìm hiểu. Tôi nhờ mẹ lên phụ tôi chăm bé. Nhìn cách mẹ cho bé uống nước, dỗ dành bé, tôi bình tĩnh hơn và rồi mọi chuyện cũng dần ổn”.

Con đầu lòng nay đã hơn 1 tuổi nhưng mỗi lần nhắc lại quãng thời gian sau sinh, chị N.T.L. (28 tuổi) vẫn còn ám ảnh, nhất là lúc con bị viêm da cơ địa, cả người đỏ ửng, nổi mụn nước. Chị kể: “Tôi vốn rất chủ động trong công việc, cuộc sống nhưng trong 3 tháng đầu sau sinh, tôi gần như không còn phân biệt được ngày, đêm bởi cứ xoay vòng theo giờ giấc ăn, ngủ, vệ sinh của con. Có những hôm, con quấy liên tục khiến tôi nghi ngờ bản thân, sợ mình chăm sai cách, ảnh hưởng đến con. Tôi cũng khóc nhiều vì thấy bực tức trong người”.

Khi bé bị nôn trớ, sốt nhẹ, chị càng lúng túng, chỉ muốn bé được nhập viện để theo dõi nhưng bác sĩ chỉ tư vấn cách chăm sóc và khuyên theo dõi tại nhà. Chị mất ăn, mất ngủ, lên mạng tìm hiểu đủ thứ nhưng càng tìm hiểu, càng không yên tâm. Chị nhớ lại: “Việc lo lắng quá mức khiến tôi nhạy cảm, dễ tủi thân. Lúc bé bị dị ứng da, nhìn con khó chịu mà không biết nguyên nhân, tôi vừa thương, vừa bất lực. Có lúc, chỉ một câu góp ý của chồng cũng khiến tôi suy nghĩ rất nhiều, tự trách mình rồi giận luôn chồng”.

Con bệnh, chị nhạy cảm quá mức với thực đơn của mình, sữa cho con, quần áo, nước giặt, phòng ngủ. Mỗi khi con khóc dữ hơn bình thường, chị lại tự kiểm xem mình có sai ở đâu không. Mẹ ruột, mẹ chồng, chồng phải an ủi, hỗ trợ trong một thời gian dài, chị mới dần ổn định tâm lý.

Để làm mẹ nhẹ nhàng, an toàn

Theo bác sĩ Lê Thị Thùy Dung - Phó khoa Sơ sinh, Bệnh viện Nhi Đồng 2, TPHCM - lần đầu làm cha mẹ, người ta thường có cảm giác lo lắng bởi phải trải nghiệm quá nhiều điều mới mẻ.

Gia đình sản phụ Trương Thị Hằng đón con chào đời tại Bệnh viện Hùng Vương, TPHCM - Ảnh do bệnh viện cung cấp

Bà kể, có người sợ bế chặt làm con đau, sợ con bú nhiều bị sặc, thậm chí khi con ngủ say thì đưa tay lên mũi kiểm tra hơi thở. Những nỗi lo này vô tình tạo thành áp lực, khiến họ căng thẳng, mệt mỏi, không biết làm sao để tốt cho con. Tuy nhiên, nếu nắm được các kỹ năng cơ bản thì việc chăm sóc trẻ sơ sinh tại nhà sẽ nhẹ nhàng, an toàn hơn.

Không ít phụ nữ bị rối loạn tâm lý, trầm cảm sau sinh. Thạc sĩ Trần Quang Trọng - Khoa Tâm lý lâm sàng, Bệnh viện Lê Văn Thịnh, TPHCM - cho hay, trầm cảm sau sinh thường xuất hiện ở phụ nữ lần đầu làm mẹ hoặc chưa chuẩn bị sẵn sàng về tâm lý. Tình trạng này diễn ra phổ biến trong 1-2 tuần đầu sau sinh và có thể kéo dài nếu sản phụ không được hỗ trợ kịp thời. Điều đáng lo là số sản phụ đến khám còn ít do bận chăm con hoặc chưa nhận thức rõ nhu cầu được hỗ trợ tâm lý.

Theo ông, trầm cảm sau sinh là do nhiều yếu tố. Về sinh lý, sự thay đổi nội tiết tố và chất dẫn truyền thần kinh khiến phụ nữ dễ lo âu, rối loạn giấc ngủ và căng thẳng kéo dài. Việc thiếu ngủ do chăm con càng làm tình trạng này trầm trọng hơn. Cảm giác chưa sẵn sàng làm mẹ, áp lực chăm con và cảm giác mất đi vai trò cá nhân cũng khiến tâm lý của họ bất ổn, rối loạn. Lúc này, nếu thiếu sự hỗ trợ từ gia đình, sản phụ càng thấy bất an và dễ mắc các rối loạn tâm lý hơn.

Thạc sĩ, điều dưỡng Nguyễn Vũ Phương Quỳnh - giảng viên lớp tiền sản, Bệnh viện Hùng Vương, TPHCM - hướng dẫn các cặp vợ chồng cách tắm cho bé sơ sinh - Ảnh: Thanh Huyền

Ông nói, nếu được hỗ trợ tốt trong 2-4 tuần đầu sau sinh, phần lớn sản phụ dần ổn định tâm lý. Do vậy, sản phụ cần duy trì sự kết nối với gia đình và bạn bè, chia sẻ cảm xúc thay vì chịu đựng. Sản phụ không nên ôm đồm toàn bộ việc chăm con mà cần nhờ người thân hỗ trợ để mình nghỉ ngơi hợp lý. Khi thấy sản phụ lo lắng quá mức, sau đó buồn bã, dễ cáu gắt, người thân - đặc biệt là chồng - cần ở cạnh lắng nghe, chia sẻ. Nếu sản phụ xuất hiện ý nghĩ làm hại bản thân hoặc con, gia đình cần đưa ngay đến cơ sở y tế có chuyên khoa tâm lý để được can thiệp y khoa.

“Các cặp vợ chồng cần chủ động tìm hiểu cách chăm sóc trẻ sơ sinh và lường trước những khó khăn - trong đó có khó khăn về tâm lý - trong tháng đầu sau sinh để tránh bị sốc” - ông lưu ý.

Nội dung tiếp theo

Phạm An