Lắng nghe đâu phải việc dễ

02/06/2019 - 16:19

PNO - Lắng nghe tích cực là sự phản hồi lại những cảm xúc hay sự việc đang được người đối diện nói ra, nhưng không theo cách của một con vẹt. Việc này đòi hỏi phải luyện tập nhiều, nhưng trước hết, hãy lắng nghe bằng con tim.

Một vài ví dụ lắng nghe tích cực: 

Con vui vẻ nhảy chân sáo: “Ôi thời gian hãy trôi nhanh”. Mẹ cười trìu mến: “Con đang mong đến lúc được đi du lịch lắm phải không?”. 

Con đi học về với vẻ mặt kém vui. Bố: “Có vẻ như có chuyện gì khiến con không vui?”. Con vừa khóc vừa nói: “Bạn Sarah chê con xấu”. Mẹ: “Mẹ hiểu con đã cảm thấy đau lòng khi nghe điều đó”. 

Con tỏ ra giận dỗi và thất vọng: “Con sẽ không bao giờ chơi với Henry nữa đâu”. Bố: “Bố biết hiện giờ con đang rất giận Henry”. 

Khi được lắng nghe tích cực, chúng ta sẽ hình thành cảm giác được tôn trọng, được thấu hiểu và đánh giá cao. Nếu chúng ta chối bỏ và chống lại cảm xúc bản thân, dường như chúng ta đang chối bỏ chính mình. Nhưng nếu ta thấu hiểu và chấp nhận những cảm xúc đó, chúng ta được trao thêm sức mạnh để chấp nhận chính mình. Dòng luân chuyển năng lượng tích cực giúp chấp nhận bản thân sẽ lấn lướt dòng chuyển động đi xuống khó kiểm soát của những suy nghĩ và cảm xúc tiêu cực. 

Lang nghe dau phai viec de

Nhiều người không cưỡng lại được việc đưa ra giải pháp hoặc lời khuyên ngay khi nghe ai đó chia sẻ về chuyện khiến họ bực mình, thay vì chỉ nên lắng nghe. Dưới đây là các phản ứng thông thường nhưng khiến người nói trở nên mất hứng và đóng sầm cánh cửa giao tiếp. 

Đưa ra giải pháp: “Bây giờ hãy nghe tôi, nên làm thế này...”. Điều này có thể khiến người nói cảm thấy mình thua kém hoặc không được xem trọng, do người nghe đã không thật sự lắng nghe. 

Xem nhẹ vấn đề: “Đừng ngớ ngẩn. Chuyện đó có gì quan trọng đâu”. Nói như thế chỉ chứng tỏ cảm xúc của người nói không quan trọng hoặc không có giá trị. 

Đưa ra giải pháp né tránh: “Hãy nghĩ chuyện khác đi. Đừng quan tâm đến chuyện này nữa”. Người lắng nghe không muốn người nói phải cảm thấy tồi tệ. Tuy nhiên, nếu không được nói ra những gì chất chứa bên trong, người nói sẽ vẫn cảm thấy có gì không ổn hoặc mặc cảm. 

Giảng đạo đức: “Rồi một ngày nào đó bạn sẽ hiểu ra thôi. Mẹ tôi từng nói rằng... Bây giờ những gì bạn cần phải học là…”. Có thể một số ít người đánh giá cao việc rao giảng đạo đức như vậy, nhưng trẻ ở độ tuổi thanh thiếu niên thì không - các em sẽ nhướng mắt và tránh xa. Nhiều người lớn khác có thể cũng cảm thấy bị lên lớp và không muốn chia sẻ gì thêm. 

Bày tỏ cảm thông: “Tội nghiệp con”, “Bạn luôn gặp chuyện xui xẻo”. Kiểu thông cảm này có thể tước đi sức mạnh của người nói. Lòng trắc ẩn thông qua việc tán thành hay đồng cảm sẽ dễ dàng được đón nhận hơn khi được thể hiện bằng việc chăm chú lắng nghe. 

Lang nghe dau phai viec de

Những cách phản hồi tiêu cực sau đây sẽ tạo hiệu ứng như những lời trách mắng: 

Phán xét: “Con không nên cảm thấy như thế”, “Con luôn phản ứng thái quá”. 

Buộc tội: “Sao lúc nào con cũng cảm thấy tồi tệ vậy?”, “Con bị làm sao vậy?”.

Khuyến cáo: “Cha/mẹ nói với con bao nhiêu lần rồi?”.

Đổ lỗi: “Con luôn gây rắc rối”, “Chuyện xảy ra là do con...”.

Bạn không cần phải lắng nghe từ đầu chí cuối khi con có vấn đề, chỉ cần lắng nghe tích cực cho đến khi những cảm xúc buồn bực của con dịu bớt. Trong các ví dụ trên, cha mẹ không đứng về phe nào hay khiển trách ai. Họ chỉ lặp lại những gì con nói hoặc cảm xúc của con để giúp trẻ xử lý cảm xúc và tự mình suy nghĩ về tình huống đó.

Khi trẻ cảm thấy bình tâm hơn, bạn có thể nói với con rằng, bạn vui vì con đã chia sẻ, rồi đưa ra nhận xét khích lệ, can thiệp một chút vào hướng giải quyết vấn đề nếu bạn nghĩ cần thiết và được con chấp nhận.

Hoặc đơn giản, bạn chỉ cần hỏi con sẽ theo tiêu chí nào để áp dụng trong tình huống đó. Sau đó, có thể gợi ra một số tình huống nhờ trẻ nhận định để giải quyết vấn đề. Bạn hãy giúp con xây dựng khả năng giải quyết vấn đề. Tuy nhiên, nếu đó là tình huống nguy hiểm thì nhất định cần có sự can thiệp của cha mẹ. 

Tiến sĩ tâm lý học Diane Tillman

 
Array ( [news_id] => 124111 [news_title] => Lắng nghe đâu phải việc dễ [news_title_seo] => [news_supertitle] => [news_picture] => 151548_15-shutterstock-660658510-2260898.jpg [news_subcontent] => Lắng nghe tích cực là sự phản hồi lại những cảm xúc hay sự việc đang được người đối diện nói ra, nhưng không theo cách của một con vẹt. Việc này đòi hỏi phải luyện tập nhiều, nhưng trước hết, hãy lắng nghe bằng con tim. [news_subcontent_seo] => [news_headline] => Lắng nghe tích cực là sự phản hồi lại những cảm xúc hay sự việc đang được người đối diện nói ra, nhưng không theo cách của một con vẹt. Việc này đòi hỏi phải luyện tập nhiều, nhưng trước hết, hãy lắng nghe bằng con tim. [news_content] =>

Một vài ví dụ lắng nghe tích cực: 

Con vui vẻ nhảy chân sáo: “Ôi thời gian hãy trôi nhanh”. Mẹ cười trìu mến: “Con đang mong đến lúc được đi du lịch lắm phải không?”. 

Con đi học về với vẻ mặt kém vui. Bố: “Có vẻ như có chuyện gì khiến con không vui?”. Con vừa khóc vừa nói: “Bạn Sarah chê con xấu”. Mẹ: “Mẹ hiểu con đã cảm thấy đau lòng khi nghe điều đó”. 

Con tỏ ra giận dỗi và thất vọng: “Con sẽ không bao giờ chơi với Henry nữa đâu”. Bố: “Bố biết hiện giờ con đang rất giận Henry”. 

Khi được lắng nghe tích cực, chúng ta sẽ hình thành cảm giác được tôn trọng, được thấu hiểu và đánh giá cao. Nếu chúng ta chối bỏ và chống lại cảm xúc bản thân, dường như chúng ta đang chối bỏ chính mình. Nhưng nếu ta thấu hiểu và chấp nhận những cảm xúc đó, chúng ta được trao thêm sức mạnh để chấp nhận chính mình. Dòng luân chuyển năng lượng tích cực giúp chấp nhận bản thân sẽ lấn lướt dòng chuyển động đi xuống khó kiểm soát của những suy nghĩ và cảm xúc tiêu cực. 

Lang nghe dau phai viec de

Nhiều người không cưỡng lại được việc đưa ra giải pháp hoặc lời khuyên ngay khi nghe ai đó chia sẻ về chuyện khiến họ bực mình, thay vì chỉ nên lắng nghe. Dưới đây là các phản ứng thông thường nhưng khiến người nói trở nên mất hứng và đóng sầm cánh cửa giao tiếp. 

Đưa ra giải pháp: “Bây giờ hãy nghe tôi, nên làm thế này...”. Điều này có thể khiến người nói cảm thấy mình thua kém hoặc không được xem trọng, do người nghe đã không thật sự lắng nghe. 

Xem nhẹ vấn đề: “Đừng ngớ ngẩn. Chuyện đó có gì quan trọng đâu”. Nói như thế chỉ chứng tỏ cảm xúc của người nói không quan trọng hoặc không có giá trị. 

Đưa ra giải pháp né tránh: “Hãy nghĩ chuyện khác đi. Đừng quan tâm đến chuyện này nữa”. Người lắng nghe không muốn người nói phải cảm thấy tồi tệ. Tuy nhiên, nếu không được nói ra những gì chất chứa bên trong, người nói sẽ vẫn cảm thấy có gì không ổn hoặc mặc cảm. 

Giảng đạo đức: “Rồi một ngày nào đó bạn sẽ hiểu ra thôi. Mẹ tôi từng nói rằng... Bây giờ những gì bạn cần phải học là…”. Có thể một số ít người đánh giá cao việc rao giảng đạo đức như vậy, nhưng trẻ ở độ tuổi thanh thiếu niên thì không - các em sẽ nhướng mắt và tránh xa. Nhiều người lớn khác có thể cũng cảm thấy bị lên lớp và không muốn chia sẻ gì thêm. 

Bày tỏ cảm thông: “Tội nghiệp con”, “Bạn luôn gặp chuyện xui xẻo”. Kiểu thông cảm này có thể tước đi sức mạnh của người nói. Lòng trắc ẩn thông qua việc tán thành hay đồng cảm sẽ dễ dàng được đón nhận hơn khi được thể hiện bằng việc chăm chú lắng nghe. 

Lang nghe dau phai viec de

Những cách phản hồi tiêu cực sau đây sẽ tạo hiệu ứng như những lời trách mắng: 

Phán xét: “Con không nên cảm thấy như thế”, “Con luôn phản ứng thái quá”. 

Buộc tội: “Sao lúc nào con cũng cảm thấy tồi tệ vậy?”, “Con bị làm sao vậy?”.

Khuyến cáo: “Cha/mẹ nói với con bao nhiêu lần rồi?”.

Đổ lỗi: “Con luôn gây rắc rối”, “Chuyện xảy ra là do con...”.

Bạn không cần phải lắng nghe từ đầu chí cuối khi con có vấn đề, chỉ cần lắng nghe tích cực cho đến khi những cảm xúc buồn bực của con dịu bớt. Trong các ví dụ trên, cha mẹ không đứng về phe nào hay khiển trách ai. Họ chỉ lặp lại những gì con nói hoặc cảm xúc của con để giúp trẻ xử lý cảm xúc và tự mình suy nghĩ về tình huống đó.

Khi trẻ cảm thấy bình tâm hơn, bạn có thể nói với con rằng, bạn vui vì con đã chia sẻ, rồi đưa ra nhận xét khích lệ, can thiệp một chút vào hướng giải quyết vấn đề nếu bạn nghĩ cần thiết và được con chấp nhận.

Hoặc đơn giản, bạn chỉ cần hỏi con sẽ theo tiêu chí nào để áp dụng trong tình huống đó. Sau đó, có thể gợi ra một số tình huống nhờ trẻ nhận định để giải quyết vấn đề. Bạn hãy giúp con xây dựng khả năng giải quyết vấn đề. Tuy nhiên, nếu đó là tình huống nguy hiểm thì nhất định cần có sự can thiệp của cha mẹ. 

Tiến sĩ tâm lý học Diane Tillman

[news_source] => [news_tag] => tâm lý học trẻ thơ,mẹ dạy con,con chia sẻ,lắng nghe [news_status] => 6 [news_createdate] => 2019-06-02 16:19:00 [news_date] => [news_publicdate] => 2019-06-02 16:19:00 [news_relate_news] => 130658,130659,130660 [newcol_id] => 0 [newevent_id] => [newcate_code1] => hon-nhan-gia-dinh [newcate_code2] => me-va-be [news_copyright] => 1 [news_url] => https://www.phunuonline.com.vn/hon-nhan-gia-dinh/lang-nghe-dau-phai-viec-de-151548/ [news_urlid] => 151548 [onevent_id] => 0 [survey_id] => [news_lang] => vi [news_link] => [news_iscomment] => 1 [news_type] => [news_numview] => 990 [news_is_not_ads] => [news_is_not_follow] => [news_link_public] => https://www.phunuonline.com.vn/lang-nghe-dau-phai-viec-de-a124111.html [tag] => tâm lý học trẻ thơmẹ dạy concon chia sẻlắng nghe [daynews2] => 2019-06-02 16:19 [daynews] => 02/06/2019 - 16:19 )
news_is_not_ads=
TIN MỚI
  • Ra toà

    Ra toà

    24-01-2021 15:46

    Máu tự ái nổi lên, tôi nói: “Vậy thì tha tôi ra, cho tôi được tự do”. Ai ngờ cô ấy viết đơn ly hôn cái rẹt. Tôi cũng ký luôn...

  • Phụ huynh choáng với tâm thư "con muốn mẹ đập nhẹ hơn trước"

    Phụ huynh choáng với tâm thư "con muốn mẹ đập nhẹ hơn trước"

    24-01-2021 11:14

    "Con muốn mẹ đập con nhẹ hơn", "Ba đừng nhậu nữa", "Mẹ đừng so sánh con với người khác" ... những dòng tâm thư khiến cha mẹ giật mình, cay mắt.

  • Tết này sao nhỉ?

    Tết này sao nhỉ?

    24-01-2021 05:06

    “Tết này sao nhỉ” sẽ lại là câu hỏi lớn nhất của những nội tướng gia đình.

  • Nợ tháng Chạp

    Nợ tháng Chạp

    23-01-2021 13:27

    Tháng Chạp còn căng khoản "nợ nhà”, là quần áo mới cho các con, sắm sửa nhà cửa chuẩn bị đón tết. Đây cũng là khoản “nợ” khiến mẹ trăn trở nhiều.

  • Hãy kết hôn, nhưng đừng vì cô đơn

    Hãy kết hôn, nhưng đừng vì cô đơn

    23-01-2021 05:51

    Đâu phải cứ lấy một người là hết cô đơn. Ở cùng một người nên cô đơn chỉ tạm đi trốn, chứ hôn nhân không hề giết chết được cô đơn.

  • Tết về quê hay ở lại thành phố?

    Tết về quê hay ở lại thành phố?

    22-01-2021 15:33

    Chi phí cho một cái tết đâu nhỏ, bà nội trợ nào cũng than. Kinh tế chưa dư dả mà muốn về sum vầy cùng ba mẹ, nỗi niềm nào bằng...

  • "Làng mang thai hộ”

    "Làng mang thai hộ”

    22-01-2021 09:23

    Từ bê bối nhờ người mang thai hộ của diễn viên Trịnh Sảng, một phóng viên đã về ngôi làng nổi tiếng với "nghề" mang thai hộ ở Hồ Bắc, Trung Quốc.

  • Tết thảnh thơi, tết nhàn nhã

    Tết thảnh thơi, tết nhàn nhã

    22-01-2021 05:18

    Tết thảnh thơi, tết nhàn nhã, dễ thôi, cứ dọn tâm mình, đừng xem tết là dịp ganh đua, đừng xem tết là cơ hội để biếu xén, điếu đóm.

  • Tết ở nhà ngoại

    Tết ở nhà ngoại

    21-01-2021 14:14

    Ngày 30 đi mua hoa vui lắm, nhà vườn bán được mừng rơn, hỉ hả chúc năm mới. Tết mà!

  • Lái… chồng

    Lái… chồng

    21-01-2021 09:49

    Thảo cam kết với chồng, hễ chồng về nhà trước chín giờ tối, cô sẽ đợi chồng cùng ăn cơm, còn nếu chồng về trễ hơn, cô sẽ nhịn đói đi ngủ.

  • Hôm nay, ăn gì mình ơi?

    Hôm nay, ăn gì mình ơi?

    21-01-2021 05:42

    “Tình yêu đi qua đường bao tử”- âu cũng là một trong những cách lành mạnh nhất để giữ chồng, để được chồng yêu hơn chút nữa.

  • Quà tết thời bao cấp

    Quà tết thời bao cấp

    20-01-2021 17:00

    Trong giai đoạn khó khăn, quà tết chỉ những ký gạo, vài trăm gram đậu, mà vẫn mang niềm vui cho cả gia đình. Ôi, nhớ quá!

  • Làm dâu miền Trung, hiểu rồi thì thương lắm!

    Làm dâu miền Trung, hiểu rồi thì thương lắm!

    20-01-2021 10:27

    Khi tôi sắp làm dâu người Trung, má dặn dò: “Người ta coi trọng anh em bà con họ hàng dữ lắm đó. Con nhắm xem mình sống thế nào…”.

  • Thứ gì cũng đi mua thì còn chi là tết

    Thứ gì cũng đi mua thì còn chi là tết

    20-01-2021 05:56

    Ba má chắt chiu dành dụm được bao nhiêu đều lo hết cho con, tài sản trong nhà không có gì đáng giá. Ngày rời quê, má bứng cây mai đem theo.

  • Bồi đắp cho con giá trị yêu thương

    Bồi đắp cho con giá trị yêu thương

    19-01-2021 21:26

    Không ít người cứ muốn trẻ phải yêu thương anh em, bố mẹ, ông bà... mà quên mất việc đầu tiên phải dạy trẻ yêu thương chính mình.

  • Đám cưới vỏn vẹn 1 phút, cha mẹ rơi nước mắt chứng kiến hạnh phúc của con

    Đám cưới vỏn vẹn 1 phút, cha mẹ rơi nước mắt chứng kiến hạnh phúc của con

    19-01-2021 11:24

    Đây là một đám cưới độc đáo: Không người thân, bạn bè, không phù dâu, phù rể, không chủ hôn... và toàn bộ lễ cưới chỉ diễn ra trong 1 phút.

  • Chàng trai "số hưởng" khoe những hộp cơm tuyệt ngon người yêu nấu tặng mỗi tối

    Chàng trai "số hưởng" khoe những hộp cơm tuyệt ngon người yêu nấu tặng mỗi tối 

    19-01-2021 10:30

    Từ chỗ ghét nấu ăn, cô gái đã mày mò làm bếp để soạn những hộp đồ ăn tuyệt đẹp cho người yêu mang đi làm ca.

  • Đam mê chữa lành khủng hoảng hôn nhân

    Đam mê chữa lành khủng hoảng hôn nhân

    19-01-2021 05:50

    Vợ chồng anh chị Hoàng Sơn, Vũ Liên bên nhau đã 25 năm. Trong quá trình đó, không thiếu những cơn nóng lạnh của hạnh phúc...