Tiểu thương muốn thuế khoán, chuyên gia nói “không nên”

Khi được hỏi về phương án này, chị T.T. - tiểu thương chợ An Đông (TPHCM) - đồng tình ngay. Theo chị, đóng thuế khoán đơn giản, thuận tiện gấp nhiều lần so với đóng thuế theo doanh thu.

Chị lý giải, hầu hết chủ hộ kinh doanh và tiểu thương lớn tuổi, khả năng tiếp cận công nghệ rất hạn chế nên việc áp dụng các phần mềm quản lý bán hàng và hóa đơn điện tử là một cực hình. Ngay cả những tiểu thương trẻ khi áp dụng cũng lúng túng, sai sót. Thêm vào đó, ở chợ sỉ, 1 món hàng có giá vốn 300.000-400.000 đồng nhưng lợi nhuận chỉ khoảng 20.000-30.000 đồng.

Tính ra, chỉ cần bán được 5 sản phẩm/ngày, doanh thu đã nằm ở ngưỡng chịu thuế dù lợi nhuận rất thấp. Tiểu thương thường phải cho khách mua gối đầu (lấy hàng trước, trả tiền sau), nên không rõ khi đã xuất hóa đơn mà bị trả hàng thì sẽ tính toán doanh thu ra sao.

Chị nói, tính thuế theo doanh thu vừa phức tạp, vừa dễ sai sót, vừa không phù hợp với tính chất buôn bán của tiểu thương nên đa số không thích: “Chúng tôi vẫn muốn đóng thuế khoán. Nếu lo ngại thất thu ngân sách thì ngành thuế có thể nâng mức thuế khoán lên”.

Cảnh mua bán ở chợ Bình Tây, TPHCM. Nhiều tiểu thương chợ này than rằng, vẫn chưa quen với việc kê khai thuế theo doanh thu

Nhiều tiểu thương khác cũng khẳng định, nếu tăng mức thuế khoán từ 3 triệu đồng lên 6 triệu, 8 triệu đồng/tháng, họ vẫn sẵn sàng chấp nhận. Theo họ, đóng thuế khoán cao thêm một chút vẫn tốt hơn kê khai theo doanh thu. Khi kê khai thuế theo doanh thu, họ phải mua phần mềm, sắm máy in hóa đơn, bỏ tiền ra thuê kế toán… mà mọi việc vẫn rối. Còn khi đóng thuế khoán, họ biết rõ chi phí để tính toán lời lỗ, yên tâm kinh doanh, không lo bị vi phạm pháp luật do kê khai sai sót.

Tuy nhiên, theo luật sư Trần Xoa - Giám đốc Công ty Luật Minh Đăng Quang - thay vì thay đổi chủ trương lớn (chủ trương bãi bỏ thuế khoán), giải pháp thiết thực nhất là nâng ngưỡng doanh thu miễn thuế cho hộ kinh doanh. Dù đã được nâng từ 500 triệu đồng lên 1 tỉ đồng/năm, ngưỡng miễn thuế này vẫn chưa đủ tạo sự phấn khởi cho người kinh doanh.

Ông lý giải, người làm công ăn lương được nộp thuế dựa trên thu nhập thực tế sau khi đã trừ các khoản giảm trừ gia cảnh cho bản thân và người phụ thuộc. Trong khi đó, hộ kinh doanh lại bị áp thuế dựa trên doanh thu chứ không phải lợi nhuận. Hệ quả là họ vẫn phải thực hiện nghĩa vụ thuế ngay cả khi buôn bán thua lỗ hoặc chỉ huề vốn (không có lợi nhuận, đồng nghĩa không có thu nhập). Chủ hộ kinh doanh cũng không được phép trừ chi phí tiền lương của mình vào chi phí hợp lý dù đây là nguồn thu nhập duy nhất để họ trang trải cuộc sống gia đình.

Ngưỡng miễn thuế hiện hành (1 tỉ đồng/năm) tương đương mức doanh thu bình quân khoảng 83 triệu đồng/tháng. Nếu giả định tỉ suất lợi nhuận đạt mức 10% thì khoản doanh thu này thực tế chỉ mang lại khoảng 8,3 triệu đồng lợi nhuận mỗi tháng cho chủ hộ. Mức thu nhập này đối với 1 hộ kinh doanh có từ 2-3 nhân sự cùng vận hành là quá thấp. Trong khi đó, người làm công ăn lương có 1 người phụ thuộc phải đạt thu nhập trên 21,7 triệu đồng/tháng mới bắt đầu phát sinh thuế thu nhập cá nhân.

Do đó, theo ông Trần Xoa, để đảm bảo tính công bằng và không đi ngược chủ trương bỏ thuế khoán, cần nâng ngưỡng miễn thuế lên 2-2,5 tỉ đồng/năm. Song song đó, cơ quan quản lý cần tập trung kiến tạo cơ chế, tạo thuận lợi tối đa cho các hộ trong việc kinh doanh, khai nộp thuế.
Đồng quan điểm, tiến sĩ Phan Phương Nam - Phó trưởng khoa Luật Thương mại, Trường đại học Luật TPHCM - cho rằng, giải pháp tốt nhất là cơ quan thuế nên tạm hoãn xử phạt các lỗi kê khai sai, tận tình hướng dẫn các hộ tự rà soát và bổ sung dữ liệu. Song song đó, cơ quan thuế cần phối hợp với các ngân hàng, doanh nghiệp công nghệ để cung cấp các gói tín dụng hoặc tài trợ 100% chi phí phần mềm kế toán, phần mềm quản lý hóa đơn nhỏ gọn, dễ dùng cho hộ kinh doanh trong 1-2 năm đầu.

Thanh Hoa