Từ Mexico 1970, Mỹ 1994, Nhật Bản - Hàn Quốc 2002 đến Bắc Mỹ 2026, World Cup lại đặt ra một câu hỏi cũ: lợi thế sân nhà có thể đưa một đội tuyển đi xa đến đâu?
 |
| Hậu vệ Alex Freeman vui mừng sau khi ghi bàn thứ hai trong trận Mỹ thắng Úc 2-0. Ảnh: Latimes |
Ba chủ nhà gây ấn tượng mạnh
Chiến thắng 1-0 của Paraguay trước Thổ Nhĩ Kỳ không làm thay đổi điều quan trọng nhất ở bảng D: Mỹ đã chính thức vào vòng knock-out sau hai trận thắng. Nhưng kết quả này khiến trận cuối giữa Mỹ và Thổ Nhĩ Kỳ vẫn còn ý nghĩa, bởi đội chủ nhà cần bảo vệ ngôi đầu bảng, thay vì có thể bước vào trận cuối với tâm thế hoàn toàn thảnh thơi.
Nếu so với Mexico và Canada, Mỹ đang là đội chủ nhà gây ấn tượng mạnh nhất. Họ thắng Paraguay 4-1 trong ngày ra quân, rồi tiếp tục hạ Úc 2-0. Sáu điểm, hiệu số +5, lối chơi có tốc độ, sức mạnh và chiều sâu. Điều đáng nói hơn là Mỹ thắng Úc ngay cả khi không có Christian Pulisic trong đội hình xuất phát. Một đội chủ nhà muốn đi xa không thể chỉ sống bằng cảm xúc sân nhà. Họ cần đội hình đủ dày, khả năng xoay vòng lực lượng và bản lĩnh kiểm soát trận đấu. Mỹ đang cho thấy những điều đó.
Mexico là câu chuyện khác. Hai trận, hai chiến thắng, không thủng lưới, chắc ngôi đầu bảng A. Đó là hình ảnh của sự già dặn. Mexico không bùng nổ như Mỹ, cũng không tạo ra tỉ số gây choáng như Canada, nhưng họ biết thắng đúng lúc, thắng vừa đủ và đi tiếp sớm. Sau nỗi thất vọng bị loại từ vòng bảng World Cup 2022, việc Mexico sớm lấy lại vị thế ở một kỳ World Cup trên sân nhà có ý nghĩa rất lớn.
Canada lại tạo nhiều cảm xúc cho khán giả nhất. Trận hòa Bosnia-Herzegovina 1-1 ở lượt đầu chưa đủ để xóa đi nghi ngờ. Nhưng chiến thắng 6-0 trước Qatar đã thay đổi tất cả. Đó không chỉ là ba điểm. Đó còn là chiến thắng đầu tiên của Canada trong lịch sử các vòng chung kết World Cup. Từ một đội từng rời World Cup mà không có điểm, Canada bỗng trở thành đội có thể viết tiếp một câu chuyện đẹp trên sân nhà.
Ba chủ nhà sau hai lượt trận
Đội chủ nhà | Bảng | Kết quả sau 2 trận | Tình thế hiện tại |
|---|
Mexico | A | Thắng Nam Phi 2-0, thắng Hàn Quốc 1-0 | Đã vào vòng 32 đội, chắc ngôi đầu bảng A |
Mỹ | D | Thắng Paraguay 4-1, thắng Úc 2-0 | Đã vào vòng 32 đội, trận cuối gặp Thổ Nhĩ Kỳ để bảo vệ ngôi đầu bảng |
Canada | B | Hòa Bosnia-Herzegovina 1-1, thắng Qatar 6-0 | Chưa chính thức đi tiếp, nhưng nắm lợi thế rất lớn trước lượt cuối gặp Thụy Sĩ |
Lịch sử thường ưu ái chủ nhà
Nhìn lại lịch sử World Cup, đội chủ nhà thường không dễ bị biến thành vai phụ. Có những đội đã vô địch trên sân nhà như Uruguay 1930, Ý 1934, Anh 1966, Tây Đức 1974, Argentina 1978 hay Pháp 1998. Nhưng đó đều là các đại diện thuộc hai trung tâm quyền lực lớn nhất của bóng đá thế giới: châu Âu và Nam Mỹ.
Chiếc cúp vàng, cho đến nay, vẫn chưa từng rời khỏi hai thế giới ấy. Dù World Cup từng được tổ chức ở Bắc Mỹ, châu Á hay châu Phi, nhà vô địch cuối cùng vẫn là Brazil, Argentina hoặc Tây Ban Nha. Brazil vô địch tại Mexico 1970, Mỹ 1994 và Nhật Bản - Hàn Quốc 2002. Argentina vô địch tại Mexico 1986. Tây Ban Nha vô địch tại Nam Phi 2010. Sân khấu có thể đổi chỗ, nhưng quyền lực vô địch vẫn chưa đổi chủ.
Điều này giúp chúng ta nhìn rõ hơn vị trí của ba chủ nhà 2026. Với Mexico, Mỹ và Canada, đi tiếp sớm hoặc nắm lợi thế lớn là thành công bước đầu. Nhưng từ vòng knock-out trở đi, thử thách sẽ rất khác. Lúc đó, lợi thế khán đài, khí hậu, sự quen thuộc và niềm tự hào dân tộc chỉ là một phần. Đẳng cấp, bản lĩnh và chiều sâu mới quyết định đội chủ nhà có thể đi bao xa.
 |
| Mexico, đội đầu tiên giành được vé vào vòng loại trực tiếp 1/16. Ảnh: Instagram |
Chủ nhà ngoài châu Âu và Nam Mỹ từng đi tới đâu?
Năm | Chủ nhà | Thành tích |
|---|
1970 | Mexico | Vào tứ kết |
1986 | Mexico | Vào tứ kết |
1994 | Mỹ | Vào vòng 16 đội |
2002 | Nhật Bản | Vào vòng 16 đội |
2002 | Hàn Quốc | Vào bán kết, xếp hạng tư |
2010 | Nam Phi | Bị loại vòng bảng |
2022 | Qatar | Bị loại vòng bảng, thua cả 3 trận |
Lịch sử này cho thấy một điều thú vị. Khi World Cup được tổ chức ngoài châu Âu và Nam Mỹ, đội chủ nhà vẫn có thể đi xa hơn dự báo. Mexico hai lần vào tứ kết. Mỹ năm 1994 vượt qua vòng bảng trong kỳ World Cup được xem là bước ngoặt của bóng đá Mỹ. Nhật Bản vào vòng 16 đội năm 2002, còn Hàn Quốc tạo nên hành trình kỳ diệu đến bán kết.
Nhưng cũng có hai lời cảnh báo rất rõ: Nam Phi 2010 và Qatar 2022. Nam Phi là chủ nhà đầu tiên bị loại từ vòng bảng. Qatar thậm chí còn tệ hơn khi thua cả ba trận và trở thành một trong những chủ nhà gây thất vọng nhất lịch sử World Cup.
Vì vậy, lợi thế sân nhà không phải tấm vé bảo đảm thành công. Nó chỉ là điểm tựa. Có đội biết biến điểm tựa ấy thành sức bật. Có đội lại bị chính áp lực sân nhà kéo xuống.
Mỹ rực lửa, Mexico kinh nghiệm, Canada đang mơ
Trong ba chủ nhà 2026, mỗi đội đang đại diện cho một kiểu hy vọng khác nhau.
Mexico là kinh nghiệm. Họ hiểu World Cup, hiểu sức ép của bóng đá Mexico và hiểu giá trị của việc đi tiếp sớm. Hai trận thắng đầu tiên không quá rực rỡ, nhưng rất thực dụng.
Mỹ là sức bật. Sau hai trận, có thể nói Mỹ là đội chủ nhà gây ấn tượng nhất. Chiến thắng 4-1 trước Paraguay cho thấy khả năng tấn công mạnh mẽ. Trận thắng Úc 2-0 cho thấy họ không chỉ đá hay khi có cảm hứng, mà còn biết thắng một trận đấu cần sự kiểm soát. Với Mỹ, World Cup 2026 không chỉ là giải đấu được tổ chức trên sân nhà. Nó còn là dịp để chứng minh bóng đá Mỹ đã thật sự bước sang một nấc thang mới.
Canada là giấc mơ. Trước giải, Canada không được đặt ngang hàng Mexico hay Mỹ về truyền thống World Cup. Nhưng chiến thắng 6-0 trước Qatar đã mở ra một cánh cửa khác. Khi một đội chủ nhà tìm được chiến thắng đầu tiên trong lịch sử World Cup, sự tự tin có thể thay đổi rất nhanh. Canada chưa chắc vé, nhưng đã đủ lý do để tin mình không chỉ đến giải để góp mặt.
Nên nhớ, Canada là đội đầu tiên ngoài châu Âu và Nam Mỹ đã ghi được năm bàn và hơn thế trong một trận ở vòng chung kết World Cup.
 |
| Thắng Qatar 6-0, Canada có trận thắng đầu tiên sau 8 trận ở các vòng chung kết World Cup. Ảnh: Instagram |
Câu hỏi cũ của World Cup
World Cup 2026 vì thế đang trở thành một cuộc đối thoại thú vị giữa hiện tại và quá khứ. Hiện tại nói rằng ba chủ nhà Bắc Mỹ đang làm tốt hơn mong đợi. Mexico chắc vé. Mỹ đi tiếp đầy thuyết phục. Canada nắm lợi thế lớn. Nếu cả ba cùng góp mặt ở vòng 32 đội, đó sẽ là hình ảnh rất đẹp cho kỳ World Cup đầu tiên có 48 đội và ba quốc gia đồng đăng cai.
Nhưng quá khứ cũng nhắc rằng, càng đi sâu, World Cup càng khắc nghiệt. Lịch sử có thể nâng đỡ chủ nhà ở vòng bảng, nhưng chiếc cúp vàng thì không dễ bị cảm xúc sân nhà lay chuyển. Nó vẫn thuộc về những nền bóng đá có truyền thống, bản lĩnh và đẳng cấp cao nhất.
Vì vậy, câu hỏi với Mexico, Mỹ và Canada không phải là họ có được sân nhà giúp sức hay không. Câu hỏi đúng hơn là: họ có đủ sức biến lợi thế ấy thành một hành trình vượt giới hạn hay không?
Mexico đã từng hai lần dừng ở tứ kết khi làm chủ nhà. Mỹ từng dừng ở vòng 16 đội năm 1994. Canada thì mới bắt đầu học cách thắng ở World Cup. Ba đội đang cùng bước vào một hành trình chung, nhưng mỗi đội mang theo một giới hạn riêng cần vượt qua.
Phần còn lại của giải đấu sẽ trả lời câu hỏi cũ của World Cup: chủ nhà có thể đi xa đến đâu, trước khi chạm vào bức tường lịch sử của chiếc cúp vàng?
Đặng Hoàng