Mỹ và Iran bắt đầu các cuộc hòa đàm tại Thụy Sĩ

Phó Tổng thống Mỹ JD Vance đã bay đến Thụy Sĩ và bắt đầu cuộc đàm phán hòa bình với Iran

Theo truyền thông nhà nước Iran, phái đoàn nước này do Chủ tịch Quốc hội Mohammad Baqer Qalibaf dẫn đầu, cùng Ngoại trưởng Abbas Araqchi và nhiều quan chức an ninh, năng lượng, ngân hàng trung ương đã đến Zurich để tham gia vòng đàm phán mới với Mỹ. Phía Mỹ cử Phó Tổng thống JD Vance, Đặc phái viên Steve Witkoff và Jared Kushner tham dự.

Các cuộc đàm phán diễn ra sau khi Mỹ và Iran đạt được thỏa thuận ngừng bắn kéo dài 60 ngày nhằm tạo điều kiện cho tiến trình ngoại giao, với mục tiêu chấm dứt cuộc xung đột kéo dài gần bốn tháng giữa hai nước.

Tuy nhiên, chỉ một ngày trước khi đàm phán bắt đầu, Bộ Chỉ huy Khatam al-Anbiya và Hải quân thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố eo biển Hormuz đã bị đóng cửa. Tehran cho rằng Mỹ vi phạm các điều khoản ngừng bắn và Israel tiếp tục tấn công các mục tiêu tại miền nam Lebanon.

Trong tuyên bố phát trên truyền hình nhà nước, quân đội Iran cảnh báo các tàu thuyền không nên tiếp cận eo biển Hormuz, đồng thời nhấn mạnh rằng những biện pháp cứng rắn hơn có thể được áp dụng nếu các hành động mà Tehran gọi là "gây hấn" tiếp tục diễn ra.

Tuy nhiên, phía Mỹ bác bỏ tuyên bố này. Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz vẫn diễn ra bình thường. Theo CENTCOM, trong ngày 20/6 có 55 tàu thương mại đi qua tuyến đường thủy chiến lược này, vận chuyển hơn 17 triệu thùng dầu tới thị trường thế giới.

"Các lực lượng Mỹ vẫn duy trì hiện diện và cảnh giác để bảo đảm quyền tự do hàng hải cũng như việc thực thi đầy đủ các cam kết đã đạt được", CENTCOM cho biết.

Phát biểu với Fox News trước khi lên đường tới Thụy Sĩ, Phó Tổng thống JD Vance khẳng định ông chưa thấy bằng chứng nào cho thấy eo biển Hormuz thực sự bị phong tỏa.

"Tôi tin rằng lệnh ngừng bắn sẽ được duy trì. Chúng tôi hy vọng đạt được tiến triển về chương trình hạt nhân của Iran cũng như tình hình ngừng bắn tại Lebanon trong những ngày đàm phán tới", ông Vance nói.

Lebanon tiếp tục là điểm nóng

Một trong những điều kiện quan trọng để khởi động đàm phán Mỹ - Iran là việc giảm căng thẳng tại Lebanon. Tuy nhiên, chỉ vài giờ sau khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực, giao tranh giữa Israel và Hezbollah vẫn tiếp diễn.

Cơ quan Phòng vệ Dân sự Lebanon cho biết ít nhất 20 người đã thiệt mạng trong các cuộc không kích của Israel ngày 20/6. Trong khi đó, quân đội Israel tuyên bố họ đáp trả hơn 50 quả đạn được Hezbollah phóng vào các vị trí của Israel tại miền nam Lebanon.

Hezbollah khẳng định sẽ không cho phép Israel "tự do hoạt động" trên lãnh thổ Lebanon. Về phần mình, Israel nhấn mạnh nước này không tham gia thỏa thuận Mỹ - Iran và sẽ tiếp tục duy trì lực lượng tại các khu vực đang kiểm soát ở miền nam Lebanon.

Theo Bộ Y tế Lebanon, kể từ đầu tháng 3 đến nay, các cuộc tấn công của Israel đã khiến hơn 4.000 người thiệt mạng. Israel cho biết ít nhất 32 binh sĩ và 4 dân thường nước này đã thiệt mạng trong các cuộc giao tranh với Hezbollah.

Eo biển Hormuz và tác động toàn cầu

Eo biển Hormuz nằm giữa Iran và Oman, nối Vịnh Ba Tư với Vịnh Oman, là một trong những tuyến vận tải năng lượng quan trọng nhất thế giới. Một phần đáng kể lượng dầu thô và khí đốt xuất khẩu bằng đường biển toàn cầu đi qua khu vực này.

Bất kỳ sự gián đoạn nào tại Hormuz đều có thể gây ảnh hưởng lớn đến nguồn cung năng lượng và thị trường dầu mỏ quốc tế. Chính vì vậy, những tuyên bố trái ngược giữa Iran và Mỹ về tình trạng hoạt động của tuyến đường thủy này đang được cộng đồng quốc tế theo dõi sát sao.

Trong bối cảnh đó, vòng đàm phán tại Thụy Sĩ được kỳ vọng sẽ giúp củng cố lệnh ngừng bắn mong manh hiện nay, đồng thời mở đường cho các cuộc thương lượng sâu hơn về chương trình hạt nhân của Iran và an ninh khu vực Trung Đông.

Trọng Trí (theo CNN, Turkiyeday)