Già đi và nghèo hơn

06/04/2026 - 05:54

PNO - Những năm gần đây, thi thoảng trên thế giới vẫn có hàng triệu người xuống đường phản đối cải cách lương hưu, chính sách dành cho người già. Đằng sau những cuộc đình công ấy là câu chuyện nhiều người đang bước vào tuổi già với ít tiền hơn họ từng kỳ vọng.

80 tuổi vẫn phải tự lo cuộc sống

Ở Nhật Bản, bà Masako Wakamiya miệt mài với công việc lập trình khi đã ngoài 80 tuổi. Câu chuyện truyền cảm hứng này thường được ca ngợi như biểu tượng của sự năng động tuổi già. Nhưng đằng sau đó là một thực tế: nhiều người cao tuổi tiếp tục làm việc vì họ không có đủ tiền để nghỉ ngơi.

Tại Indonesia, ông I Gusti Ngurah Ardana không có lựa chọn nào khác ngoài việc khuân vác nặng nhọc ở tuổi ngoài 70. Không lương hưu, không tích lũy, ông đại diện cho hàng triệu lao động phi chính thức bị bỏ ngoài hệ thống an sinh.

Câu chuyện tương tự cũng xuất hiện ở nhiều nơi. Bà Mary Grams ở Canada tiếp tục làm việc khi đã ngoài 80 tuổi để có tiền trang trải chi phí sinh hoạt. Và ông Suratno vẫn đẩy xe đi bán hàng rong mỗi ngày khi tuổi đã xế chiều.

Ngày càng nhiều người sống thọ hơn nhưng nghèo hơn - Nguồn ảnh: Getty Images
Ngày càng nhiều người sống thọ hơn nhưng nghèo hơn - Nguồn ảnh: Getty Images

Tương lai là dấu hỏi lớn

Tại châu Âu, nếu như hiện nay cứ 3,4 người trong độ tuổi lao động “gánh” 1 người từ 65 tuổi trở lên, thì đến năm 2050 con số này có thể giảm xuống chỉ còn 2. Khi ấy, áp lực tài chính lên người lao động sẽ nặng nề hơn, trong khi số người hưởng lương hưu ngày càng nhiều.

Nhật Bản là quốc gia đi đầu trong xu hướng này khi đã tiến gần đến ngưỡng “xã hội siêu già”. Theo dự báo, đến giữa thế kỷ, hơn 35 quốc gia khác cũng sẽ rơi vào tình trạng tương tự. Nguyên nhân chủ yếu là tuổi thọ tăng lên trong khi tỉ lệ sinh giảm sâu.

Tuy nhiên, mức độ già hóa không đồng đều. Ở các nước phát triển, đặc biệt ở châu Âu và Đông Bắc Á, đang đối mặt với lực lượng lao động thu hẹp.

Tại các nền kinh tế phát triển, cả tiết kiệm cá nhân lẫn ngân sách nhà nước đều có nguy cơ suy giảm trong vài thập niên tới do chi tiêu cho lương hưu ngày càng lớn. Điều này đặt ra yêu cầu người lao động phải tiết kiệm nhiều hơn và làm việc lâu hơn nếu muốn duy trì mức sống sau khi nghỉ hưu.

Nghiên cứu của Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF)

Trước thực tế đó, nhiều quốc gia đã bắt đầu cải cách. Các biện pháp phổ biến bao gồm tăng tuổi nghỉ hưu, siết điều kiện hưởng lương hưu và điều chỉnh cách tính mức trợ cấp. Một số nước như Đan Mạch hay Hà Lan còn gắn tuổi nghỉ hưu với tuổi thọ trung bình nhằm đảm bảo cân đối lâu dài.

Các chuyên gia cho rằng, để thích ứng với xã hội già hóa, các chính phủ cần có cách tiếp cận toàn diện hơn. Không chỉ cải cách lương hưu, mà còn phải phát triển hệ thống tài chính để khuyến khích người dân tiết kiệm, nâng cao hiểu biết tài chính và mở rộng tiếp cận dịch vụ ngân hàng.

“Già hóa dân số là xu hướng không thể đảo ngược. Nhưng nếu không có những điều chỉnh kịp thời, nhiều quốc gia có thể phải đối mặt với một tương lai mà ở đó người dân sống lâu hơn, nhưng lại kém an toàn tài chính hơn khi về già” - nhóm chuyên gia cố vấn tài chính của IMF nhận định.

Mỹ Trà (theo Guardian, IMF)

 

news_is_not_ads=
TIN MỚI