Bao lâu là đủ cho một vở diễn?

Phó chủ tịch Hội Sân khấu TPHCM cho rằng mô hình này hướng đến những khán giả không có thời gian, tiệm cận xu hướng sân khấu thế giới với các vở diễn chỉ trong khoảng 70 phút. Trong khi đó, phần lớn vở diễn ở các sân khấu TPHCM đều dài hơn 120 phút.

Khán giả không còn kiên nhẫn với sự lê thê

Ông Tôn Thất Cần - Phó chủ tịch Hội Sân khấu TPHCM - cho biết, thời gian qua Hội Sân khấu TPHCM tăng cường giao lưu, hợp tác với Hiệp hội Sân khấu Busan (Hàn Quốc). Theo nhiều người làm sân khấu nước bạn, thời lượng 120-150 phút/vở diễn ở Việt Nam hiện nay là điều đã diễn ra ở Busan cách đây 30 năm. Hiện nay, các vở diễn tại Busan và các sân khấu quốc tế thường dài khoảng 70 phút, có khi đến 90 phút.

Sân khấu Trịnh Kim Chi thử nghiệm mô hình kịch ngắn (khoảng 60 phút/vở) - ẢNH: LINH ĐOAN

Thời lượng trên được tính toán và sắp xếp một cách khoa học theo hoạt động của con người ở một đất nước có nhịp sống công nghiệp. “Tan làm, một người có thể ghé vào nhà hát thưởng thức một tác phẩm sân khấu trọn vẹn rồi về nhà mà vẫn còn nhiều thời gian sinh hoạt bên gia đình hoặc thư giãn thoải mái buổi tối. Chúng ta đang đẩy mạnh phát triển công nghiệp văn hóa, cần tính toán toàn diện, đặc biệt là hướng đến lợi ích của khán giả” - ông Tôn Thất Cần nói.

Sân khấu TPHCM vốn đề cao tính sáng tạo của nghệ sĩ. Sự ngẫu hứng, duyên dáng rất được lòng khán giả. Điều đó khiến nghệ sĩ khó tiết chế trên sân khấu trước sự hưởng ứng nồng nhiệt của người xem. Tuy nhiên, nếu không tỉnh táo, nghệ sĩ sẽ sa đà chạy theo thị hiếu dễ dãi, khiến vở dài lê thê, làm giảm giá trị tác phẩm.

Từ cuối năm 2023, nhiều sân khấu TPHCM đã điều chỉnh giờ khai màn vở sớm hơn 30 phút so với trước đây. Ông Trầm Thanh Thảo - Giám đốc điều hành nhà hát kịch IDECAF - cho hay, việc điều chỉnh giờ diễn từ 20g lên 19g30 (hoặc 18g vào Chủ nhật) đến từ tình hình thực tế: một số vở quá dài, khi vãn tuồng đã qua 12g đêm. Những khán giả ở xa, thậm chí ở ngoại thành hay các tỉnh lân cận, về đến nhà đã 1 - 2g sáng. Việc điều chỉnh giờ diễn sớm giúp khán giả thoải mái hơn khi đến với sân khấu.

Nhưng vì sao các sân khấu không chủ động rút gọn vở diễn? Đây lại là vấn đề thuộc về phong cách và quan điểm của từng sân khấu. Có những vở khi phúc khảo rất gọn gàng nhưng ra diễn lại kéo dài khi diễn viên “bung miếng”.

Hay dở không nằm ở độ dài

Ở chiều ngược lại, các vở cải lương trong chương trình Ngân mãi chuông vàng (Đài Phát thanh và Truyền hình TPHCM) bị khán giả phàn nàn bao năm qua vì tình trạng o ép thời lượng. Nhiều vở có thời lượng 2-3 tiếng đồng hồ bị cắt gọt cho vừa 90 phút phát sóng khiến người xem hụt hẫng. Từ sau vở cải lương Tiếng hò sông Hậu (số tháng 3/2026), thời lượng chương trình Ngân mãi chuông vàng sẽ được nâng lên 120 phút để mang tới trải nghiệm trọn vẹn hơn cho khán giả.

Vở cải lương Câu hò đất mẹ được dàn dựng tinh gọn, chỉ 135 phút - ẢNH: NGỌC TUYẾT

Trước đó, quy định thời lượng vở diễn chỉ từ 90-120 phút tại Liên hoan kịch nói toàn quốc 2018 cũng làm dấy lên tranh luận khi 2 đơn vị xã hội hóa mạnh và giàu bản sắc là sân khấu kịch IDECAF và sân khấu kịch Hoàng Thái Thanh đứng ngoài cuộc chơi vì không có tác phẩm nào trong khung giờ theo quy định, cả hai cũng không chấp nhận gọt vở cho vừa giờ.

Nhiều năm qua, sân khấu TPHCM vẫn phổ biến các vở diễn 2-3 tiếng đồng hồ, cải lương còn có vở hơn 4 tiếng. Việc đã quá nửa đêm khán giả vẫn ngồi kín rạp, vỗ tay rần rần là chuyện bình thường. Những vở ăn khách nhất hiện nay ở các sân khấu cũng thường không dưới 3 tiếng.

“Tôi cho rằng thời lượng không quan trọng mà là nội dung có đủ hấp dẫn, hình thức biểu diễn có đủ ấn tượng, nghệ thuật diễn xuất có đủ lôi cuốn hay không. Khi thực sự được sống trong không gian sáng tạo của vở diễn, khán giả sẽ không quan tâm thời gian trôi qua bao lâu. Ngược lại, khi câu chuyện không đủ thuyết phục, diễn xuất không đủ chạm, một tiểu phẩm 20 phút cũng là dài” - tác giả Phạm Văn Đằng chia sẻ.

Ninh Lộc