Mỹ đề xuất ngân sách quốc phòng kỷ lục 1.500 tỉ USD giữa chiến sự Trung Đông căng thẳng

Áp lực đang gia tăng đối với chính quyền của Tổng thống Mỹ Donald Trump trong việc tìm ra giải pháp nhanh chóng cho cuộc chiến chống lại Iran - Ảnh: Eric Lee/NYTimes

Ngân sách kỷ lục và sự đánh đổi

Ngày 3/4, Nhà Trắng đã gửi một đề xuất chi tiêu tới các nhà lập pháp, kêu gọi mức ngân sách quốc phòng khổng lồ lên tới 1.500 tỉ USD cho năm 2027.

Đây là động thái nhằm đối phó với chi phí leo thang từ cuộc chiến đang diễn ra tại Iran. Mức tăng chi tiêu quân sự hàng năm này được đánh giá là lớn nhất kể từ sau Thế chiến thứ II. Theo đó, yêu cầu này thể hiện mức tăng 42% so với ngân sách dành cho Lầu Năm Góc vào năm 2026.

Để bù đắp cho con số khổng lồ này, chính quyền của Tổng thống Donald Trump đề nghị Quốc hội cắt giảm khoảng 73 tỉ USD chi tiêu ngoài quốc phòng, tương đương 10%.

Kế hoạch này tập trung vào việc cắt giảm hoặc loại bỏ các chương trình bị cho là lãng phí và chuyển giao trách nhiệm của tiểu bang và địa phương về đúng nơi.

Ông Trump nhấn mạnh rằng ngân sách quân sự phải được ưu tiên hàng đầu, ngay cả khi điều đó đồng nghĩa với việc thu hẹp các chương trình an sinh xã hội và hỗ trợ khác.

Ông khẳng định rằng chính phủ không thể cùng lúc lo liệu cho các dịch vụ như chăm sóc trẻ em, Medicaid hay Medicare, và những việc này nên được thực hiện ở cấp tiểu bang để ưu tiên cho bảo vệ quân sự.

Tham vọng tại eo biển Hormuz và áp lực kinh tế

Cùng ngày 3/4, Tổng thống Donald Trump tuyên bố Mỹ có thể khai thông eo biển Hormuz nếu có thêm một chút thời gian. Tuyên bố này được đưa ra trong bối cảnh áp lực đè nặng lên chính quyền trong việc tìm kiếm giải pháp nhanh chóng cho cuộc chiến chống lại Iran.

Trên mạng xã hội Truth Social, ông cho rằng việc mở lại eo biển không chỉ dễ dàng mà còn giúp Mỹ lấy được dầu và tạo ra một nguồn lợi nhuận lớn.

Cuộc chiến tại Iran, bắt đầu từ cuộc không kích chung của Mỹ và Israel cách đây 5 tuần, đã gây ra tình trạng hỗn loạn khắp khu vực và làm chao đảo các thị trường tài chính.

Iran đã đáp trả bằng cách đóng cửa eo biển Hormuz, tuyến đường thủy huyết mạch vận chuyển khoảng 1/5 lượng tiêu thụ dầu toàn cầu. Việc mở lại tuyến đường này đã trở thành ưu tiên hàng đầu của các chính phủ trên thế giới khi giá năng lượng tăng vọt.

Tuy nhiên, trong bài phát biểu đầu tháng Tư, ông Trump vẫn tiếp tục đe dọa các nhà máy điện dân dụng của Iran mà không đưa ra thời gian biểu cụ thể cho việc chấm dứt chiến sự, khiến thị trường chứng khoán tiếp tục sụt giảm.

Một phụ nữ Iran bị thương trong vụ tấn công của liên minh Mỹ - Israel được điều trị tại Bệnh viện Imam Ali ở thành phố Karaj vào ngày 3/4 - Ảnh: Majid Asgaripour/West Asia News Agency

Tổn thất chiến trường và phản ứng từ dư luận

Tình hình trở nên tồi tệ hơn khi hãng tin Fars của Iran đưa tin quân đội nước này đang tìm kiếm phi công của một máy bay chiến đấu Mỹ bị hệ thống phòng không bắn hạ. Đây là báo cáo đầu tiên về việc máy bay chiến đấu Mỹ bị rơi trên lãnh thổ Iran kể từ khi cuộc chiến nổ ra vào cuối tháng Hai.

Đài truyền hình địa phương phát sóng hình ảnh đống mảnh vụn của chiếc máy bay, được cho là bị bắn hạ ở miền Trung Iran và có thể đã rơi tại tỉnh Kohgiluyeh và Boyer-Ahmad. Phía Iran thậm chí còn treo thưởng cho việc bắt giữ các quân nhân Mỹ.

Tại quê nhà, Tổng thống Donald Trump đang cố gắng gửi đi tín hiệu về các hành động can thiệp quân sự tiếp theo để trấn an dư luận trong nước.

Việc ông tuyên bố quân đội có thể dễ dàng mở eo biển Hormuz dường như là cách để đóng khung cuộc chiến này như một hành động quân sự ít rủi ro, nhằm xoa dịu sự phản đối của 2/3 dân chúng Mỹ đối với sự can thiệp quân sự.

Ngoài ra, những gợi ý về việc tiếp quản cơ sở hạ tầng dầu mỏ cho thấy mục tiêu leo thang chiến tranh để phục vụ lợi ích của Mỹ. Dù vậy, nỗ lực xây dựng một liên minh để khai thông eo biển của Washington vẫn đang gặp khó khăn khi nhiều đồng minh tỏ ra không mấy mặn mà với việc can dự sâu hơn vào cuộc xung đột này.

Linh La (theo Straits Times, Al Jazeera)