TPHCM nỗ lực vì một thành phố khỏe Bài cuối: Nâng chất lượng sống, chủ động phòng ngừa bệnh tật

Chủ động tầm soát thay vì chờ phát bệnh

Chạy xe ôm “công nghệ” với thu nhập bấp bênh nên lâu nay, ông L.V.P. - 56 tuổi, ở quận Bình Tân - chưa lần nào đi khám sức khỏe định kỳ. Khi bệnh nhẹ, ông tấp xe vào tiệm thuốc tây, mua thuốc uống cầm chừng; khi bệnh nặng mới đến bệnh viện. Ông bị bệnh huyết áp, tiểu đường nhưng ngại đi khám do mỗi lần tốn vài trăm ngàn đồng, bằng thu nhập 2 ngày chạy xe ôm. “Nếu được miễn phí, tôi khám ngay bởi ai mà chẳng sợ bệnh tật” - ông nói.

Hội LHPN xã Vĩnh Lộc phối hợp với Trung tâm Y tế xã tổ chức khám sức khỏe miễn phí cho nữ công nhân trên địa bàn vào ngày 29/3 - Ảnh: Ngọc Trăm

Làm công nhân may, chị N.T.T.H. - 36 tuổi, ở phường Bình Phú - cho biết, khi gửi hồ sơ xin việc, chị phải khám sức khỏe bắt buộc. 7 năm qua, chị không khám lại lần nào. 2 năm trước, chị bị đau vùng lưng và hông nhiều, đến bệnh viện mới biết bị sỏi thận, u nang vú, phải theo dõi mỗi 6 tháng/lần. Nhưng tới nay, chị vẫn chưa đi khám lại. Chị phân trần: “Tôi uống thuốc được 2 lần thì hết đau. Với lại, tôi xin làm gia công tại nhà nên công việc nhẹ hơn nhưng phải làm liên tục. Mỗi ngày, cố gắng lắm cũng chỉ được khoảng 200.000-300.000 đồng, nếu đi khám tổng quát cũng phải tốn vài trăm ngàn đồng, mua thuốc nữa sẽ tốn tiền triệu nên thôi, tới đâu thì tính tới đó”.

Theo lộ trình do Sở Y tế TPHCM soạn thảo, trong năm 2026, các đối tượng được tổ chức khám sức khỏe định kỳ miễn phí gồm trẻ dưới 24 tháng tuổi, học sinh mầm non, học sinh phổ thông, người từ đủ 24 tháng tuổi đến dưới 18 tuổi không đi học, người lao động làm việc theo hợp đồng lao động, cán bộ, công chức, viên chức, lực lượng vũ trang, các đối tượng bảo trợ xã hội, người từ đủ 60 tuổi trở lên. Từ năm 2027-2030, ngoài các nhóm trên, việc khám sức khỏe định kỳ miễn phí sẽ mở rộng đến các nhóm lao động tự do, tiểu thương, nông dân, nội trợ.

Theo lộ trình trên, đến năm 2030, toàn bộ người dân TPHCM được khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc ít nhất 1 lần/năm, được lập hồ sơ theo dõi và cập nhật vào hồ sơ sức khỏe điện tử; riêng người làm nghề nặng nhọc, độc hại được khám miễn phí ít nhất 6 tháng/lần. Tuy nhiên, trong hội nghị lần thứ năm, Ban Chấp hành Đảng bộ TPHCM nhiệm kỳ 2025-2030 diễn ra chiều 1/4, Bí thư Thành ủy TPHCM Trần Lưu Quang yêu cầu Sở Y tế tổ chức khám sức khỏe định kỳ miễn phí cho toàn bộ người dân TPHCM (hơn 14 triệu người) ngay trong năm 2026.

Đẩy mạnh truyền thông về sức khỏe

Ông Tăng Chí Thượng cho biết, nhiều người dân vẫn chưa có thói quen khám sức khỏe định kỳ. Vì vậy, bên cạnh việc đầu tư cơ sở hạ tầng và nâng cao năng lực của hệ thống y tế, cần đẩy mạnh truyền thông thay đổi hành vi, giúp người dân hiểu rằng chăm sóc sức khỏe là việc cần làm mỗi ngày.

Ủy ban MTTQ Việt Nam phường và các tổ chức chính trị, xã hội phường An Khánh phối hợp với các cơ sở y tế khám bệnh miễn phí cho người dân trên địa bàn - Ảnh: Diễm Trang

TPHCM hiện có mạng lưới y tế cơ sở rộng khắp với 38 trung tâm y tế khu vực, 168 trạm y tế và gần 300 điểm y tế. Đây là nền tảng quan trọng trong chăm sóc sức khỏe ban đầu, quản lý bệnh không lây nhiễm và phòng, chống dịch bệnh. Trong hệ thống y tế TPHCM, còn có mô hình y học gia đình, các trạm khám bảo hiểm y tế để từng bước đưa dịch vụ y tế đến gần người dân hơn.

Ngành y tế TPHCM đặt mục tiêu đến năm 2030, có 100% trạm y tế cấp xã được đầu tư đầy đủ cơ sở vật chất và nhân lực; từ năm 2027 trở đi, mỗi trạm có ít nhất 4 bác sĩ. Để dịch vụ y tế đến gần người dân hơn nữa, Sở Y tế TPHCM thí điểm mô hình “Đội chăm sóc sức khỏe liên tục gắn với địa bàn - Y tế gia đình” ở một số trạm y tế, mỗi đội gồm bác sĩ, điều dưỡng, dược sĩ và cộng tác viên. Các đội không chỉ khám bệnh mà còn lập hồ sơ sức khỏe điện tử, quản lý bệnh mạn tính; chăm sóc người cao tuổi, phụ nữ mang thai, trẻ em, tư vấn cách phòng bệnh.

Thời gian tới, ngành y tế TPHCM sẽ mở thêm cơ sở 2, cơ sở 3 của một số bệnh viện đa khoa, chuyên khoa ở khu vực Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu nhằm giảm tải cho khu vực trung tâm; chú trọng đầu tư trang thiết bị và nhân lực cho các bệnh viện cửa ngõ. Ông Tăng Chí Thượng cho hay, mục tiêu của ngành y tế TPHCM là chăm sóc sức khỏe một cách bình đẳng, nhanh nhất và tốt nhất cho người dân ở bất cứ đâu. Sở cũng tăng cường hoạt động truyền thông để mỗi người dân chủ động chăm sóc sức khỏe, thành viên trong mỗi gia đình quan tâm đến sức khỏe của nhau, mỗi khu phố là một cộng đồng quan tâm chăm sóc, bảo vệ sức khỏe.

Tiến sĩ, bác sĩ Võ Hồng Minh Công - Phó giám đốc Bệnh viện Nhân dân Gia Định - cho rằng, truyền thông giáo dục sức khỏe cộng đồng và truyền thông thay đổi hành vi là rất quan trọng, bởi người dân không thiếu thông tin nhưng lại thiếu động lực để hành động. Truyền thông cần gần gũi, cụ thể, phù hợp với từng nhóm đối tượng để việc chăm sóc sức khỏe trở thành thói quen, nhu cầu liên tục của mỗi người dân.

Ông lưu ý: “Chăm sóc tinh thần cũng rất quan trọng. Việc chăm sóc sức khỏe phải bắt đầu từ nơi sinh sống, làm việc và học tập. Cần khuyến khích mọi người tạo không gian xanh ở nơi sống và làm việc, duy trì thói quen vận động, hình thành văn hóa luyện tập sức khỏe và lối sống lành mạnh”.

Phạm An - Thanh Hương