Lãi suất tăng, người gửi mừng, người vay méo mặt

Lãi suất huy động có nơi 9,3%/năm

Theo bảng giá niêm yết của các ngân hàng, lãi suất tiền gửi tiết kiệm kỳ hạn 6 tháng cao nhất hiện nay là 7,3%/năm, kỳ hạn 12 tháng cao nhất là 7,5%/năm. Tuy nhiên, trên mạng xã hội, nhiều nhân viên ngân hàng chào mời gửi tiết kiệm với lãi suất cao hơn 1 - 2% so với mức niêm yết.

Cụ thể, Ngân hàng thương mại cổ phần (TMCP) Quốc Dân (NCB), niêm yết lãi suất cho kỳ hạn 6 tháng là 6,4%/năm, kỳ hạn 12 tháng là 6,6%/năm. Nhưng một nhân viên NCB cho biết, gửi trên 50 triệu đồng, kỳ hạn 6 tháng thì lãi suất là 8,9%/năm, còn kỳ hạn 12 tháng là 8,95%/năm.

Tại Ngân hàng TMCP Tiên Phong (TPBank), khách hàng gửi trên 100 triệu đồng được hưởng lãi suất trên 8%/năm (kỳ hạn 6 tháng là 8,5%/năm, kỳ hạn 12 tháng là 8,6%/năm), cao hơn lãi suất niêm yết thực tế khoảng 2,25%/năm.

Khách đến giao dịch gửi tiền tại Ngân hàng thương mại cổ phần An Bình (ABBANK)

Một nhân viên Ngân hàng TMCP Đại Chúng Việt Nam (PVComBank) cho biết, gửi từ 100 triệu đồng trở lên sẽ có mức lãi suất trên 9%/năm. Ngân hàng TMCP Quân Đội (MB) có mức lãi suất niêm yết cho kỳ hạn 6-12 tháng là 5,9 - 6,55%/năm nhưng trên thực tế, nhân viên được quyền cộng lãi suất riêng tùy theo số tiền gửi và kỳ hạn. Một nhân viên MB cho hay: “Với 3 tỉ đồng gửi kỳ hạn 6 tháng, khách hàng được hưởng lãi suất 8,5%/năm, gửi 2 tỉ đồng thì lãi suất là 8,4%/năm. Nhưng nhiều khách hàng vẫn chê mức này là thấp do các ngân hàng đang đua nhau tăng lãi suất”.
Không chỉ lãi suất tiền gửi tiết kiệm, lãi suất trái phiếu doanh nghiệp cũng đang rất cao. Chẳng hạn, trái phiếu kỳ hạn 5 năm của Tập đoàn Khải Hoàn Land có lãi suất lên tới 13,5%/năm.

Lãi suất cho vay chắc chắn tăng

Tiến sĩ Đinh Thế Hiển - Viện trưởng Viện Nghiên cứu tin học và kinh tế ứng dụng - nhận định, diễn biến lãi suất cho thấy nhiều điểm đáng suy ngẫm về sức khỏe nền kinh tế.

Theo ông, lạm phát năm 2026 được dự báo duy trì ở mức khoảng 4%, việc nhóm 4 ngân hàng lớn (Vietcombank, Agribank, BIDV, VietinBank) niêm yết lãi suất huy động kỳ hạn 1 năm 8% là mức có thể chấp nhận được dưới góc độ người gửi tiền. Xét theo nguyên tắc “lãi suất phi rủi ro”, việc gửi tiền vào các ngân hàng lớn với mức lãi suất cao gấp đôi mức lạm phát là sự đầu tư có lợi và an toàn. Nhưng nhìn từ phía nhà sản xuất (bên đi vay), đây lại là một tín hiệu đáng lo ngại.

Ông phân tích: “Nếu các ngân hàng lớn buộc phải huy động vốn ở mức 8% thì lãi suất cho vay thực tế đối với các doanh nghiệp sẽ bị đẩy lên tới 14 - 16%/năm. Với chi phí vốn đắt đỏ như vậy, việc vay tiền để duy trì sản xuất chẳng khác nào doanh nghiệp đang phải “uống thuốc độc” để giải cơn khát tạm thời. Về lâu dài, sức cạnh tranh của nền kinh tế sẽ bị bào mòn”.

Dựa trên các chỉ số vĩ mô, tiến sĩ Đinh Thế Hiển dự báo, cuối năm 2026, nhóm 4 ngân hàng lớn sẽ có những đợt điều chỉnh đưa lãi suất huy động kỳ hạn 1 năm về mức hợp lý hơn, khoảng 6%/năm. Trong khi đó, sự phân hóa sẽ diễn ra mạnh mẽ khi các ngân hàng nhỏ hơn vẫn buộc phải neo lãi suất ở mức cao (7 - 8%/năm), thậm chí chấp nhận thỏa thuận riêng với các khoản tiền gửi lớn để đảm bảo tính thanh khoản.

Theo ông, sự chênh lệch lãi suất giữa các nhóm ngân hàng hay giữa kênh tiết kiệm và trái phiếu doanh nghiệp là biểu hiện bình thường của một thị trường vốn đang phát triển, theo đúng nguyên tắc “rủi ro càng cao, lợi nhuận càng lớn”. Chênh lệch lãi suất giữa nhóm 4 ngân hàng lớn với các ngân hàng nhỏ ở Việt Nam có thể lên tới 3 - 4%/năm cho thấy thị trường đang định giá rủi ro dựa trên quy mô và uy tín của định chế tài chính. Ông cảnh báo, ngay cả các quỹ đầu tư lớn cũng có thể trắng tay nếu chạy theo những khoản đầu tư lãi suất cao mà phớt lờ các dấu hiệu bất ổn về năng lực tài chính của tổ chức phát hành.

Theo ông, để thị trường vận hành lành mạnh, cần thực thi nghiêm túc Luật Phá sản các tổ chức tín dụng, kết hợp với sự giám sát chặt chẽ của Ngân hàng Nhà nước. Khi đó, người dân sẽ phải tự chịu trách nhiệm với quyết định của mình: chọn sự an toàn tuyệt đối hay chấp nhận rủi ro để đổi lấy lãi suất cao. Ông nói: “Lãi suất huy động lý tưởng của nhóm 4 ngân hàng lớn nên duy trì quanh mức 5,5 - 6%/năm để vừa đảm bảo lãi thực dương cho người gửi tiền (cao hơn lạm phát 1 - 2%), vừa giữ lãi suất cho vay ở mức vừa phải, giúp doanh nghiệp dễ thở và nền kinh tế phát triển bền vững”.

Thanh Hoa