Chọn môn thi tốt nghiệp gắn với cơ hội nghề nghiệp

Đến thời điểm này, các trường THPT tại TPHCM đã cho học sinh chọn môn thi dự kiến của kỳ thi tốt nghiệp THPT. Đa phần học sinh nghiêng về các môn khoa học tự nhiên. Xu hướng này được đánh giá là phù hợp với nhu cầu thị trường lao động của thành phố.

Lý, hóa, sinh chiếm ưu thế

Đối với kỳ thi tốt nghiệp năm 2026, ngoài 2 môn bắt buộc là toán và ngữ văn, thí sinh phải chọn thêm 2 môn trong các môn đã học ở trường. Thống kê cho thấy, tỉ lệ học sinh TPHCM chọn các môn khoa học tự nhiên và tiếng Anh chiếm ưu thế so với các môn khoa học xã hội.

Học sinh lớp Mười hai Trường THPT Ten Lơ Man tham gia chương trình tư vấn tuyển sinh, hướng nghiệp

Như Trường THPT Ten Lơ Man (phường Bến Thành) hiện có 579 học sinh lớp Mười hai nhưng có đến 470 lượt học sinh chọn thi các môn vật lý, hóa học, sinh học. Nhóm khoa học xã hội gồm lịch sử, địa lý, giáo dục kinh tế và pháp luật có 203 học sinh lựa chọn. Như vậy, nhóm khoa học tự nhiên cao hơn nhóm khoa học xã hội 267 lượt chọn, tương đương khoảng 2,3 lần. Riêng tiếng Anh có 485 học sinh đăng ký, là môn có số học sinh lựa chọn cao nhất. Theo nhà trường, xu hướng này đã kéo dài nhiều năm nay.

Năm học 2025-2026, Trường THPT Võ Trường Toản (phường Tân Thới Hiệp) có 700 học sinh lớp Mười hai. Có đến 128 em chọn thi 2 môn vật lý, hóa học; 319 em chọn thi vật lý, tiếng Anh; 56 em chọn thi hóa học, sinh học; 37 em chọn hóa, tiếng Anh. Với nhóm khoa học xã hội, có 74 em chọn thi 2 môn lịch sử, tiếng Anh; 27 em chọn thi địa lý, tiếng Anh; 37 em chọn tiếng Anh, giáo dục kinh tế và pháp luật.

Tương tự, Trường THPT Trần Quang Khải (phường Hòa Bình) có 877 học sinh lớp Mười hai. Qua khảo sát, có đến 513 học sinh chọn thi môn tiếng Anh, 388 học sinh chọn vật lý và 247 học sinh chọn hóa học. Trong khi đó, các môn thuộc nhóm khoa học xã hội có số lượng thấp hơn, với 168 học sinh chọn lịch sử và 116 học sinh chọn địa lý.

Nhiều trường THPT khác cũng có chung xu hướng trên, như: Trường THPT Nguyễn Tất Thành (phường Bình Phú), Trường THPT Nguyễn Thái Bình (phường Tân Hòa), Trường THPT Bùi Thị Xuân (phường Bến Thành), Trường THPT Phước Long (phường Phước Long), Trường THPT Bình Tân (phường Bình Tân)…

Theo thống kê, nhiều năm nay, học sinh TPHCM vẫn có xu hướng chọn thi khoa học tự nhiên nhiều hơn.

Cụ thể, năm 2025, môn thi tự chọn được nhiều thí sinh lựa chọn nhất là ngoại ngữ với 49.328 em (tỉ lệ 50,37%), tiếp theo là vật lý với 43.176 em (tỉ lệ 44,08%). Kế tiếp là 3 môn: hóa học với 27.796 em đăng ký, địa lý 25.220 em đăng ký, lịch sử 24.074 em đăng ký và môn sinh học có 8.073 em đăng ký.

Tương tự năm 2024, theo Sở GD-ĐT TPHCM, tỉ lệ học sinh chọn tổ hợp tự nhiên chiếm 60,85%, tức là chỉ 39,15% thí sinh chọn tổ hợp xã hội.

Phù hợp thị trường lao động

Lý giải nguyên nhân trên, ông Nguyễn Hùng Khương - Hiệu trưởng Trường THPT Ten Lơ Man - cho rằng: “Tại đô thị lớn như TPHCM, phụ huynh và học sinh thường quan tâm đến các nhóm ngành công nghệ, kỹ thuật, kinh tế, y dược, dữ liệu, ngoại ngữ… Những lĩnh vực này gắn với các môn toán, vật lý, hóa học, sinh học và ngoại ngữ. Học sinh lựa chọn vì cho rằng những môn này mở ra nhiều cơ hội hơn trong tương lai”.

Theo ông, không nên hiểu việc học sinh chuộng các môn tự nhiên hơn xã hội theo nghĩa tuyệt đối. Thực chất, các em đang lựa chọn những tổ hợp có lợi nhất cho kế hoạch sau THPT trong bối cảnh tuyển sinh đại học ngày càng đa dạng, linh hoạt.

Bà Đỗ Thanh Việt Phương - Phó hiệu trưởng Trường THPT Võ Trường Toản - thì cho rằng, các trường đại học gần đây đã mở rộng tổ hợp xét tuyển, bổ sung các môn như giáo dục kinh tế và pháp luật. Nhưng nhìn chung số lượng xét tuyển thuộc khối xã hội vẫn hạn chế hơn so với khối tự nhiên. Điều này đã tác động đến xu hướng lựa chọn môn học của học sinh.

Bà cho biết thêm: “Ngay khi vào lớp Mười, học sinh trường được tự do lựa chọn tổ hợp dựa trên môn học yêu thích chứ không áp cứng tổ hợp. Dù vậy, đa phần các em đều chọn các môn khoa học tự nhiên. Đến lớp Mười hai, các em bắt đầu tìm hiểu thêm về ngành nghề, chọn thi những môn có lợi cho việc xét tuyển vào đại học”.

Một yếu tố khác tác động đến việc lựa chọn môn thi tốt nhiệp THPT của học sinh, theo tiến sĩ Nguyễn Trung Nhân - Trưởng phòng đào tạo Trường đại học Công nghiệp TPHCM - là cơ chế tuyển sinh.

Trước đây, các trường đại học đẩy mạnh xét tuyển sớm, không hoàn toàn dựa vào điểm thi tốt nghiệp THPT mà còn dựa vào nhiều tiêu chí khác. Nhiều học sinh đã trúng tuyển sớm nên có tâm lý chọn thi các môn khoa học xã hội vì cho rằng đề thi dễ hơn các môn khoa học tự nhiên.

Tuy nhiên, từ năm 2025, Bộ GD-ĐT đã siết chặt quy định, hạn chế xét tuyển sớm. Các trường cũng đã công bố rõ ràng hơn về tổ hợp xét tuyển, điều kiện đầu vào. Do đó, xu hướng chọn môn dễ ngày càng giảm.

Cũng theo ông, khối ngành khoa học xã hội vẫn giữ vai trò quan trọng trong các lĩnh vực như sư phạm, tâm lý, khoa học xã hội và nhân văn, ngôn ngữ, báo chí. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh: “Xét về nhu cầu thị trường lao động, các ngành thuộc khối tự nhiên hiện chiếm tỉ lệ lớn, đặc biệt trong các lĩnh vực như kinh tế, sức khỏe, kỹ thuật và công nghệ. Việc nhiều học sinh lựa chọn thi các môn khoa học tự nhiên là phù hợp với nhu cầu xã hội. Trong một lớp học, tỉ lệ khoảng 70 - 80% học sinh chọn khối tự nhiên và 20 - 30% chọn khối xã hội là hợp lý”.

Trang Thư