Mỗi tháng, không ít người trẻ quen với việc tài khoản bị trừ đều đặn cho hàng loạt dịch vụ, phần mềm thiết kế, nền tảng xem phim hay các gói ưu đãi di chuyển. Họ không xem đó là cuộc sống bấp bênh mà là sự linh hoạt có chủ đích.
Khi mọi nhu cầu đều có hạn dùng
Trương Gia Khang - sinh viên năm thứ ba ngành quan hệ công chúng Trường đại học Văn Lang) đã quen thuộc với lối sống trả phí theo tháng. Hiện tại, anh đang sử dụng nhiều dịch vụ như Spotify, Google Drive, Grab Unlimited, dung lượng iCloud và bản quyền các phần mềm Adobe.
“Tổng chi phí cho các dịch vụ này chiếm khoảng 20% thu nhập từ công việc làm thêm của tôi” - Khang cho biết. Với đặc thù công việc tự do, thu nhập không cố định, việc chi trả theo tháng giúp anh dễ kiểm soát dòng tiền hơn so với việc bỏ ra một khoản lớn để sở hữu dài hạn.
 |
| Các dịch vụ thuê bao hằng tháng đang trở thành công cụ không thể thiếu đối với nhiều sinh viên trong quá trình học tập |
Trong số các dịch vụ đang sử dụng, Spotify Premium và các phần mềm Adobe là thứ anh cho rằng không thể bỏ. “Công việc và việc học của tôi phụ thuộc rất nhiều vào hệ sinh thái của Adobe. Bên cạnh đó, tôi có thói quen nghe nhạc khi làm việc. Trải nghiệm không quảng cáo giúp tôi tập trung hơn” - Khang chia sẻ.
Theo Khang, việc thuê ngắn hạn mọi thứ giúp giảm rủi ro tài chính rõ rệt. Anh bày tỏ: “Tôi trả từng khoản nhỏ mỗi tháng thay vì một số tiền lớn cho khoảng thời gian dài hay vĩnh viễn. Khi chúng không còn phù hợp hoặc không cần thiết nữa, tôi có thể dễ dàng hủy hoặc đổi dịch vụ”.
Cũng sinh sống tại TPHCM, Lê Nguyên Đại (sinh năm 2004) - nhân viên bán thời gian tại cửa hàng bánh The 350F - đang chi trả hằng tháng cho Spotify Premium, YouTube Premium, iCloud, Adobe Apps và Grab Unlimited.
Tuy vậy, anh không phủ nhận giá trị của việc sở hữu. “Trong nhiều trường hợp, tôi vẫn ưu tiên sở hữu vì đồ của mình dùng vẫn thích hơn. Nhưng nếu món đồ đó quá đắt hoặc chưa thật sự cần thiết, tôi chọn thuê. Quan trọng là hiểu rõ hoàn cảnh của mình và linh hoạt trong từng thời điểm” - Đại nói.
Từ tích trữ sang tận hưởng
Theo thạc sĩ Đào Thảo Uyên - giảng viên kinh tế Trường đại học Phương Đông, xu hướng trên phản ánh sự dịch chuyển rõ rệt từ sở hữu sang trải nghiệm.
“Ngày trước, mua một thứ gì đó là để yên tâm, để có của. Bây giờ, nhiều bạn trẻ coi việc trả theo tháng giống như mua quyền sử dụng hơn là mua vật sở hữu” - thạc sĩ Đào Thảo Uyên nhận định. Theo bà, các dịch vụ thuê đều vận hành theo logic chung: chỉ cần dùng đúng lúc, đúng nhu cầu, không nhất thiết phải giữ mãi.
“Người trẻ lớn lên trong một thế giới thay đổi nhanh nên thích những sự lựa chọn dễ đổi, dễ rút lui. Thuê giúp họ tối ưu rủi ro và luôn có cảm giác được cập nhật. Thuê không làm bạn bất ổn. Cách bạn quản lý tài chính và lập kế hoạch mới là yếu tố quyết định”. Thạc sĩ ĐÀO THẢO UYÊN |
Thạc sĩ Đào Thảo Uyên cho rằng đây là kết quả của 2 dòng chảy song song. Một mặt, áp lực kinh tế với giá nhà và chi phí sống cao khiến sở hữu dài hạn trở thành mục tiêu xa vời. Mặt khác, hệ giá trị sống của người trẻ thay đổi, coi trọng tự do, linh hoạt và trải nghiệm hơn sự ràng buộc lâu dài.
Trước nỗi lo lối sống này khiến người trẻ chậm ổn định, thạc sĩ Đào Thảo Uyên cho rằng điều đó tùy thuộc cách nhìn và cách quản lý. Theo bà, xu hướng thuê theo gói sẽ tiếp tục trở thành chuẩn mực ở nhiều lĩnh vực, trong khi việc sở hữu sẽ mang tính chọn lọc hơn. “Người trẻ có thể sở hữu ít thứ hơn nhưng là những thứ thực sự cần và mang lại cảm giác an toàn” - bà nhấn mạnh.
 |
| Các ứng dụng chia gói thuê bao thành nhiều dạng để phù hợp với nhiều đối tượng |
Thạc sĩ Đào Thảo Uyên khuyến nghị người trẻ cần kiểm soát tổng chi phí theo năm, tránh trả tiền cho những “tương lai vẽ ra nhưng không thực hiện”, đặt giới hạn chi tiêu cho các dịch vụ thuê và song song duy trì một trục tích lũy.
Giữa một thế giới nhiều biến động, thuê có thể không phải là đích đến mà là cách người trẻ tạm thời thích nghi, thử nghiệm và hiểu rõ bản thân trước khi quyết định điều gì thật sự đáng để gắn bó lâu dài.
NHÃN HÀNG CHUYỂN TỪ BÁN SẢN PHẨM LÂU DÀI SANG THUÊ BAO Không chỉ người trẻ thay đổi cách tiêu dùng, các nhãn hàng cũng đang chủ động thích nghi với lối sống thuê theo nhu cầu. Thay vì tập trung bán sản phẩm để khách hàng sở hữu lâu dài, nhiều doanh nghiệp chuyển sang mô hình bán dịch vụ theo gói, thu phí định kỳ theo tháng hoặc năm. Các nền tảng giải trí, phần mềm, lưu trữ dữ liệu, dịch vụ di chuyển hay không gian làm việc đều ưu tiên mô hình đăng ký thuê bao. Sự chuyển dịch đó cho thấy doanh nghiệp không còn cạnh tranh bằng việc bán được một lần mà bằng khả năng giữ chân người dùng thông qua trải nghiệm liên tục và cảm giác tiện lợi. Với người trẻ, việc trả phí theo gói giúp giảm rủi ro ban đầu và dễ tiếp cận hơn. Tuy nhiên, các khoản chi nhỏ, tự động gia hạn mỗi tháng cũng khiến chi tiêu trở nên “vô hình”, dễ vượt khỏi tầm kiểm soát nếu thiếu theo dõi. Trong mối quan hệ này, người trẻ “thuê cuộc sống”, còn nhãn hàng thì “thuê sự gắn bó” của khách. |
Hải Quỳnh