Ba tôi - người về từ Côn Đảo

Ba tôi - ông Võ Hữu Thành, bị bắt vào tháng 3/1969, khi vừa 18 tuổi. Ở cái tuổi người ta còn đang mộng mơ về tương lai, ba tôi chọn đi con đường cách mạng. Ba bị giam ở nhà lao kho đạn Đà Nẵng đến tháng 6/1970, rồi bị đày ra Côn Đảo cho đến ngày 30/4/1975, trải qua lao 3, 2, 5, 8 và cả chuồng cọp lao 7 (lao 7 là nơi nổi dậy đầu tiên của tù chính trị lúc 12g đêm 30/4 rạng sáng 1/5).

Ba của tác giả năm 25 tuổi. Ảnh chụp ở Hội An sau khi ông từ Côn Đảo trở về - Ảnh do nhân vật cung cấp

Vào những ngày tháng Tư lịch sử này, khi TPHCM đang rộn ràng chuẩn bị cho lễ kỷ niệm 50 năm thống nhất đất nước, tôi lại nhớ lời ba kể về ngày đặc biệt ấy, năm 1975.

Ba nói, hôm đó hơi khác biệt. Không có tiếng ồn ào la hét của cai ngục bên ngoài. Bên trong nhà giam, mỗi người một dòng suy nghĩ và mong ngóng thông tin.

Đến đêm, từ khu H trại số 7 (chuồng cọp) được rút chốt đầu tiên truyền đi thông báo mở cửa tất cả phòng giam kế cận. Tin Sài Gòn giải phóng lan nhanh như sóng vỗ, dồn dập, ấm áp, rưng rưng. Người này ôm lấy người kia, tiếng reo “Đất nước thống nhất rồi” vang trong những lời nói, nụ cười đầy nước mắt.

Ngày hôm sau, từng đoàn được đưa về đất liền. Ba tôi trong đoàn quân chiến thắng trở về miền Trung. Ông nội tôi, khi ấy là cán bộ lãnh đạo ở Quân khu 5, có mặt trong đoàn đón tiếp. Ông không nghĩ con trai mình sẽ còn sống trở về nên không có sự háo hức chờ đợi.

Đến khi một đồng chí nhìn thấy và chạy đến báo tin: “Con trai đồng chí - ba Thành - có mặt trong đoàn trở về”, ông im lặng thật lâu và có lẽ nước mắt chảy ngược vào trong. Niềm vui quá lớn nhưng ông nội tôi vẫn không thể lập tức đến gặp con trai vì còn nhiệm vụ đang chờ.

Gần 7 năm tù đày, tôi không rõ ba đã trải qua bao trận đòn, bao ngày tuyệt thực, bao lần cận kề cái chết. Chỉ biết rằng khi trở về, ông bước tiếp vào giảng đường đại học, làm việc âm thầm, sống nhân hậu và chưa bao giờ kể về mình như một người hùng của những năm tháng ấy.

Bức ảnh quý của gia đình luôn bên tác giả suốt từ thời ấu thơ đến tận bây giờ - Ảnh do nhân vật cung cấp

Tôi lớn lên trong bóng mát lớn lao nhưng không bị áp lực, không bị đòn roi, mỗi hành động và lời dạy của ba đều là một bài học.

Ba dạy chị em tôi bằng chính cách sống của ông: trầm tĩnh, đàng hoàng và đầy nghĩa khí. Ba chưa từng bắt chúng tôi phải sống như ba nhưng chính điều đó khiến chúng tôi luôn muốn sống sao cho xứng đáng.

Tôi lớn lên luôn mang trong lòng sự kính trọng sâu sắc và tự nhủ bản thân không được làm điều gì khiến ba thất vọng. Con đường tôi lựa chọn không có chỗ cho lỗi lầm vì phía trước là ba.

Tôi vẫn luôn âm thầm tự hào vì ba từng là người tù chính trị kiên trung, và còn vì ông đã đi qua bạo lực bằng trái tim không oán hận, đi qua máu lửa bằng đôi mắt vẫn sáng trong. Tôi không chứng kiến những năm tháng đó nhưng tuổi thơ tôi lớn lên trong bóng mát của một người cha - vững chãi, bình dị và đầy kiêu hãnh.

Tôi hay nhìn lại bức ảnh ba chụp ở Hội An sau ngày trở về từ Côn Đảo. Bí danh của ba trong thời hoạt động cách mạng là “Sơn Hải” - như chính con người ba mà tôi cảm nhận: vững như núi, sâu như biển.

Tôi nghĩ, có những con người không cần kể nhiều vì chính sự tồn tại của họ đã là một lời kể. Điều sâu sắc nhất ba để lại cho chúng tôi không chỉ là ký ức về chiến thắng mà còn là cách sống chân thành, bền bỉ, kiên định và có nghĩa.

Võ Thị Anh Loan