Kiệt sức trong cuộc đua không vạch đích

Ảnh minh họa: Shutterstock

Mệt nhoài với quá nhiều mục tiêu

Sơn Thị Cẩm Tú - 25 tuổi, quê TP Cần Thơ - nhớ lại giai đoạn mình bị cạn kiệt năng lượng. Sau kỳ nghỉ tết, Tú quay lại TPHCM để tiếp tục việc học và gấp rút hoàn thành khóa luận tốt nghiệp nhưng vẫn phải đi làm thêm để trang trải học phí và tiền sinh hoạt.

Hằng ngày, cô đi làm thêm từ 8g sáng đến 5g chiều rồi vội vã trở về phòng trọ, tranh thủ ăn uống, tắm rửa rồi làm khóa luận. Nhiều tuần liền thức đến 3g sáng, có ngày cô chỉ ngủ vỏn vẹn 1-2 tiếng. Lịch trình chồng chất kéo dài khiến cơ thể cô dần suy kiệt, tinh thần luôn trong trạng thái căng thẳng, mệt mỏi.

Áp lực, căng thẳng trong học tập, công việc khiến không ít bạn trẻ gặp vấn đề về sức khỏe - Ảnh do nhân vật cung cấp

Đỉnh điểm, Tú phải nhập viện cấp cứu do liên tục ho ra máu. “Sau thời gian đó, tôi gần như tạm gác mọi kế hoạch khác, tập trung hồi phục sau chuỗi ngày kiệt sức” - Tú nói.
Cũng gặp áp lực về công việc, Nguyễn Thanh Duy - 23 tuổi, TPHCM - kể lại giai đoạn kiệt sức tinh thần nặng nề. Cuối tháng 2/2024, cơ thể anh xuất hiện nhiều dấu hiệu bất thường: nổi mụn nhiều hơn, tâm trạng thất thường, cảm xúc lên xuống khó kiểm soát. Mỗi tối trở về phòng trọ, cảm xúc dường như vỡ òa, cảm giác trống rỗng và mệt mỏi kéo dài không dứt khiến anh mất ngủ nhiều tuần liền.

Điều khiến anh suy sụp nhất là việc bất ngờ bị cho thôi việc do công ty thay đổi cơ cấu nhân sự. Cú sốc trên khiến anh bắt đầu nghi ngờ năng lực bản thân. Áp lực thất nghiệp, nỗi lo tài chính cùng những suy nghĩ tiêu cực dồn nén khiến tinh thần anh ngày càng sa sút. Từ chuyện tình cảm, học tập, công việc đến các mối quan hệ trong gia đình xảy ra cùng lúc khiến anh rơi vào trạng thái quá tải, không còn đủ sức giải quyết từng việc.

Rèn khả năng chịu áp lực

Chuyên viên tâm lý Đào Lê Tâm An - Trưởng phòng Đào tạo Trung tâm Ứng dụng tâm lý JobWay - cho biết, kiệt sức nghề nghiệp (burn out) được Tổ chức Y tế thế giới (WHO) định nghĩa là quá trình căng thẳng, lo âu về công việc kéo dài, cảm giác suy giảm năng lượng hoặc kiệt sức; gia tăng khoảng cách tâm lý đối với công việc hoặc xuất hiện cảm xúc tiêu cực, hoài nghi, bi quan liên quan đến công việc và suy giảm hiệu quả nghề nghiệp.

“Không nên xem kiệt sức nghề nghiệp giống như chán việc - vốn là trạng thái cảm xúc liên quan đến nhiệm vụ công việc cụ thể, ví dụ quá đơn điệu, thiếu thử thách hoặc không phù hợp năng lực, thường được cải thiện khi đổi nhiệm vụ, tăng tính biến đổi công việc hoặc thay đổi môi trường” - chuyên viên tâm lý Đào Lê Tâm An phân tích.

Theo ông, người trẻ cần phân định giữa nhu cầu tự thân và nhu cầu kéo theo do so sánh xã hội. Việc đăng ký các khóa “chữa lành” trở thành trào lưu. Khi thấy xung quanh ai cũng tham gia và đọc nhiều lời khen ngợi quá đà trên mạng, không ít người dễ nảy sinh nhu cầu mang tính trào lưu và tự ám thị rằng bản thân đang gặp vấn đề tâm lý nào đó.

Nên tìm kiếm sự giúp đỡ chuyên môn khi xuất hiện những dấu hiệu: liên tục trễ hẹn hoặc không thể hoàn thành công việc, lịch trình sinh hoạt bị đảo lộn, lạm dụng chất kích thích, có ý nghĩ tự làm tổn thương bản thân... Những dấu hiệu trên chỉ là đánh giá bước đầu, không có ý nghĩa chẩn đoán hoặc dán nhãn bản thân đang bị trầm cảm hay kiệt sức nghề nghiệp. Khi liên hệ với các tổ chức, đơn vị chuyên môn về tâm lý, tâm thần... sẽ được đánh giá toàn diện bằng nhiều phương pháp và có định hướng can thiệp phù hợp.
Thế hệ Z có thể rèn luyện khả năng chịu áp lực bằng những bước can thiệp ngắn mang tính phòng ngừa. Chẳng hạn, tham gia các lớp kỹ năng hoặc buổi talk show do nhà trường hay những trung tâm uy tín tổ chức về giải quyết vấn đề, quản lý cảm xúc, ứng phó với stress… Bên cạnh đó, những hoạt động thường ngày đơn giản như đi bộ, tập thể dục nhẹ nhàng, duy trì khung thời gian ăn - ngủ khoa học... có thể giúp củng cố sức khỏe thể chất - vốn là nền tảng quan trọng cho việc ổn định tinh thần.

Bé Hiếu