Chính quyền Mỹ cũng đứng ngồi không yên vì giá dầu đe dọa thành quả kinh tế

Giá niêm yết tại một trạm xăng Shell tại Los Angeles - Ảnh: Robert Gauthier/Getty Images

Xung đột giữa Mỹ và Iran bùng phát vào cuối tháng 2/2026 đã đẩy thị trường năng lượng toàn cầu vào trạng thái bất ổn chưa từng có trong những năm gần đây.

Có thời điểm, giá dầu thô Brent chạm ngưỡng gần 120 USD/thùng, mức cao nhất kể từ giai đoạn đầu của cuộc chiến tranh Nga - Ukraine năm 2022.

Mặc dù giá đã hạ nhiệt xuống quanh mức 90 USD/thùng vào ngày 2/10 sau khi ông Trump đưa ra những tuyên bố về việc chiến tranh sẽ "sớm hoàn tất", mức giá này vẫn cao hơn khoảng 20 USD so với thời điểm trước xung đột.

Sự gián đoạn giao thông qua eo biển Hormuz, nơi vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu thế giới, là nguyên nhân cốt lõi gây ra tình trạng cạn kiệt nguồn cung tạm thời.

Tại Mỹ, chi phí năng lượng leo thang đang dội một gáo nước lạnh vào nền kinh tế và trực tiếp ảnh hưởng đến sinh hoạt của các hộ gia đình. Giá xăng đã tăng vọt 51 cent mỗi gallon chỉ trong một tuần, đe dọa vượt mức trung bình 4 USD/gallon.

Cú sốc giá cả này đã dấy lên hồi chuông báo động trong chính quyền Trump, đặc biệt khi họ từng lên kế hoạch lấy việc giảm giá xăng dầu làm trụ cột để giữ vững đa số ghế của đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử giữa kỳ vào tháng 11 tới.

Đáng lo ngại hơn, giới phân tích tài chính cảnh báo đợt tăng giá này có thể phá hỏng hoàn toàn "đạo luật tuyệt đẹp" về cắt giảm thuế mà chính quyền ông Trump coi là thành tựu lập pháp lớn nhất.

Mọi lợi ích kinh tế từ việc giảm tiền khấu trừ và tăng tiền hoàn thuế cá nhân có nguy cơ bốc hơi sạch nếu giá dầu tiếp tục neo cao.

Theo tính toán của các chuyên gia, nếu giá dầu tăng 20 USD/thùng, người tiêu dùng Mỹ sẽ phải chi thêm 150 tỷ USD cho tiền đổ xăng trong năm nay, vượt qua tổng mức giảm thuế 129 tỷ USD dự kiến.

Điều này đồng nghĩa với việc số tiền hoàn thuế dự kiến được bơm vào nền kinh tế từ tháng 2 đến tháng 5/2026 sẽ chỉ dùng để đắp vào chi phí năng lượng đắt đỏ, làm vô hiệu hóa gói kích thích kinh tế.

Một tài xế đang đổ dầu diesel vào xe tại trạm xăng Shell ở thành phố Seattle, bang Washington, Mỹ, vào ngày 9/3 - Ảnh: Bloomberg/Getty Images

Trước áp lực khủng khiếp này, các quan chức cấp cao của Mỹ đang gấp rút thảo luận hàng loạt biện pháp hành pháp để hạ nhiệt thị trường. Các chiến lược được đưa ra phân tích bao gồm việc nới lỏng Đạo luật Jones nhằm thúc đẩy lưu lượng dầu nội địa, áp đặt các lệnh hạn chế xuất khẩu mới của Mỹ đối với đối tác quốc tế, và xem xét khả năng áp dụng các biện pháp kiểm soát giá trần.

Thậm chí, giới chức còn tính đến bước đi quyết liệt là để Bộ Tài chính can thiệp trực tiếp vào thị trường dầu mỏ tương lai nhằm ép giá xuống.

Dù trước đó ông Trump từng kịch liệt chỉ trích người tiền nhiệm Joe Biden, chính quyền hiện tại cũng đã bắt đầu bàn đến khả năng giải phóng Kho dự trữ dầu mỏ chiến lược (SPR).

Bên cạnh đó, nhóm các quốc gia G7 cũng phát đi thông điệp sẵn sàng phối hợp tung ra nguồn dự trữ khẩn cấp toàn cầu nếu tình hình tiếp tục xấu đi.

Tuy nhiên, các chuyên gia năng lượng đánh giá những nỗ lực can thiệp trên chỉ mang lại lợi ích rất nhỏ giọt và không thể bù đắp được sự thiếu hụt lên tới 20 triệu thùng dầu mỗi ngày do eo biển Hormuz bị phong tỏa.

Sáng kiến cung cấp gói bảo hiểm 20 tỷ USD cho các tàu chở dầu đi qua vùng chiến sự đã hoàn toàn thất bại vì không công ty vận tải nào dám đánh cược tính mạng thủy thủ đoàn và tài sản của họ.

Giám đốc điều hành tập đoàn dầu mỏ khổng lồ Saudi Aramco đã lên tiếng cảnh báo về những hậu quả thảm khốc đối với nền kinh tế toàn cầu nếu giao thông hàng hải không sớm được nối lại, nhấn mạnh rằng lượng dầu tồn kho toàn cầu đang ở mức thấp nhất trong 5 năm qua.

Trong khi Mỹ đang cân nhắc việc thiết lập các đội tàu hộ tống quân sự, thực tế cho thấy giải pháp duy nhất và chắc chắn nhất để ổn định thị trường dầu mỏ lúc này là nhanh chóng chấm dứt chiến tranh trước khi người dân phải gánh chịu những hệ lụy kinh tế lâu dài.

Linh La (theo CNN, CNBC, Washington Post)