Có những lời xin lỗi phải thuê người khác nói hộ

Tại Nhật Bản, dịch vụ thuê người xin lỗi thay đã trở thành một ngành nghề đặc biệt, phản ánh áp lực xã hội và sự phức tạp trong việc hàn gắn các mối quan hệ - Ảnh: Japan Today

Tại một quán cà phê nhỏ ở Tokyo (Nhật Bản), một người đàn ông trung niên đang cúi đầu thật thấp trước một phụ nữ lớn tuổi. "Tôi thành thật xin lỗi vì những tổn thương mà cậu con trai đã gây ra cho bà" - ông nói, giọng đầy vẻ hối lỗi. Người phụ nữ lắng nghe, nước mắt lăn dài trên má, dù bà biết rằng, người đàn ông trước mặt mình hoàn toàn không phải là cha của cậu trai kia. Ông là một "người xin lỗi chuyên nghiệp" được thuê với giá hàng chục nghìn yên cho buổi gặp mặt này.

Đây là một dịch vụ hoàn toàn có thật tại Nhật Bản. Trong một xã hội mà lời xin lỗi không chỉ là lời nói, mà còn là một nghi thức đòi hỏi sự tinh tế và chuẩn mực, việc thuê người khác nói lời xin lỗi thay mình đã trở thành một ngành kinh doanh đặc biệt.

Nhưng đằng sau dịch vụ tưởng chừng khó hiểu này lại là một câu chuyện rất con người: đôi khi, điều khó nói nhất lại chính là lời xin lỗi.

Ở nhiều nơi trên thế giới, xin lỗi thường được hiểu đơn giản là thừa nhận sai lầm và bày tỏ sự hối tiếc. Nhưng ở Nhật Bản, lời xin lỗi mang nhiều ý nghĩa hơn thế. Người dân ở xứ sở Mặt trời mọc có những quy tắc bất thành văn về cách cúi đầu, cách lựa chọn từ ngữ, thời điểm xuất hiện và cả mức độ trang trọng của từng hoàn cảnh.

Một cái cúi đầu nhẹ thể hiện sự áy náy thông thường, cái cúi đầu sâu hơn thể hiện sự hối lỗi. Và trong những trường hợp nghiêm trọng, người ta có thể cúi đầu thật lâu trong im lặng để bày tỏ sự ăn năn. Chính vì thế, xin lỗi không chỉ là nói một câu "tôi xin lỗi", mà đó là một hành động xã hội mang nhiều áp lực cảm xúc.

Trong những tình huống như đổ vỡ hôn nhân, mâu thuẫn gia đình, tranh chấp kinh doanh hay những tổn thương kéo dài nhiều năm, không phải ai cũng đủ bình tĩnh để thực hiện điều đó. Và đó là lúc các công ty cung cấp dịch vụ xin lỗi xuất hiện.

Nghề được thuê để nói điều người khác không thể nói

Văn hóa xin lỗi tại Nhật Bản được xem là một phần quan trọng của đời sống xã hội và môi trường công sở, với những nghi thức cúi đầu thể hiện mức độ hối lỗi và tôn trọng khác nhau - Ảnh: Tokyo Times

Tại Tokyo hay Osaka, nhiều công ty quảng bá dịch vụ đại diện xin lỗi thay khách hàng. Khách hàng của họ rất đa dạng: có người muốn xin lỗi đối tác sau một thất bại trong công việc, có người muốn gửi lời xin lỗi đến cha mẹ sau nhiều năm xa cách, và cũng có người muốn khép lại một mối quan hệ đã đổ vỡ nhưng không đủ can đảm để đối diện.

Người được thuê không chỉ học cách nói chuyện, cúi đầu hay lựa chọn từ ngữ phù hợp. Họ còn được đào tạo bài bản để xử lý những phản ứng cảm xúc khó lường từ người đối diện. Ở một khía cạnh nào đó, họ giống như những người đưa thư hay truyền tin thời xa xưa. Chỉ khác rằng thứ họ mang theo không phải tin vui, mà là sự hối hận.

Điều thú vị là nhiều người tìm đến dịch vụ này không hẳn vì họ muốn trốn tránh trách nhiệm, mà ngược lại, không ít người tìm đến vì họ sợ sẽ làm tổn thương người khác thêm lần nữa. Họ sợ cuộc gặp gỡ sẽ biến thành một cuộc cãi vã, sợ những ký ức đau buồn sẽ bị khơi lại, sợ ánh mắt thất vọng của người mà mình từng làm tổn thương; và đôi khi, họ sợ chính cảm giác tội lỗi của bản thân.

Những lời xin lỗi bị trì hoãn

Có những lời xin lỗi bị trì hoãn hàng tháng, hàng năm, thậm chí hàng chục năm. Có những người mang theo cảm giác day dứt suốt cuộc đời chỉ vì một cuộc cãi vã với cha mẹ mà họ không bao giờ có cơ hội sửa chữa. Có những anh em trong một nhà ngừng nói chuyện với nhau vì lòng tự ái, và có những cuộc hôn nhân tan vỡ mà đến cuối cùng, không ai chịu mở lòng nói lời xin lỗi đầu tiên.

Lời xin lỗi luôn là điều rất khó để nói ra - Ảnh minh họa

Điều đáng buồn là phần lớn những mối quan hệ ấy không kết thúc vì lỗi lầm quá lớn. Chúng kết thúc vì sự im lặng kéo dài quá lâu.

Nhiều người biết mình đã sai và muốn làm lành, nhưng càng để lâu, lời xin lỗi lại càng trở nên khó nói. Nhiều chuyên gia tâm lý cho rằng, sự tồn tại của dịch vụ xin lỗi thuê phản ánh một nghịch lý của đời sống hiện đại: Con người ngày nay có thể dễ dàng gửi một tin nhắn đến bất kỳ đâu trên thế giới chỉ trong vài giây, nhưng không phải lúc nào họ cũng đủ khả năng đối diện với những người gần gũi nhất với mình.

Chúng ta học rất nhiều kỹ năng để thành công trong công việc và cuộc sống, nhưng không phải ai cũng được dạy cách nhận lỗi, cách xin lỗi hay cách hàn gắn một mối quan hệ đã rạn nứt.

Nguyễn Thuận (theo Japan Today, Tokyo Weekender)