Trẻ em có nhiều thứ, trừ thời gian để chơi

Liên Hợp Quốc nhấn mạnh vui chơi là một quyền cơ bản của trẻ em và là nền tảng cho sự phát triển toàn diện - Ảnh: Getty Images

Ngày 11/6 hằng năm được Liên Hợp Quốc chọn là Ngày Quốc tế Vui chơi, theo một nghị quyết được Đại hội đồng thông qua năm 2024. Nghị quyết không chỉ ghi nhận vui chơi là một phần quan trọng của tuổi thơ mà còn khẳng định đây là một quyền cơ bản của trẻ em đã được quy định trong Công ước Liên Hợp Quốc về Quyền trẻ em.

Và Việt Nam là một trong những quốc gia đi đầu thúc đẩy để nghị quyết này trở thành hiện thực.Trẻ em ngày nay có nhiều đồ chơi và thiết bị giải trí hơn bao giờ hết, nhưng nghịch lý là các em lại có ít thời gian vui chơi hơn.

Tuổi thơ ngày càng... bận rộn

Trong nhiều thập niên, thế giới đã đầu tư rất nhiều để trẻ em được có cơ hội học tập tốt hơn. Gia đình chi nhiều tiền hơn cho giáo dục, trường học mở rộng chương trình đào tạo với các khóa học ngoại ngữ, kỹ năng mềm, nghệ thuật, thể thao... Thế nhưng, có một thứ quan trọng lại bị thu hẹp: thời gian vui chơi của những đứa trẻ.

Ở nhiều quốc gia châu Á, không khó để bắt gặp hình ảnh những đứa trẻ rời trường học rồi tiếp tục đến lớp học thêm, lớp ngoại ngữ cho đến tối muộn. Ngay cả thời gian cuối tuần cũng được lấp đầy bởi lịch học và các hoạt động kỹ năng. Tuổi thơ ngày càng bận rộn hơn, nhưng không phải lúc nào cũng vui hơn.

Nghịch lý nằm ở chỗ, trẻ em hôm nay sở hữu nhiều đồ chơi hơn bất kỳ thế hệ nào trước đây. Các em có điện thoại thông minh, máy tính bảng, trò chơi điện tử và vô số hình thức giải trí số. Nhưng liệu trẻ em có thực sự được chơi nhiều hơn?

Các chuyên gia cho rằng việc tiếp xúc với màn hình không thể thay thế hoàn toàn những hoạt động vui chơi tương tác, vận động và khám phá ngoài đời thực - Ảnh: UNICEF

Các chuyên gia về phát triển trẻ em cho rằng, điều trẻ em cần không phải là việc tiêu thụ nội dung thụ động trên màn hình. Điều quan trọng hơn là những hoạt động vui chơi mang tính tương tác, vận động, khám phá và kết nối trực tiếp với thế giới xung quanh.

Một đứa trẻ có thể dành nhiều giờ dán mắt vào điện thoại, nhưng điều đó không đồng nghĩa với việc em đang được trải nghiệm niềm vui của tuổi thơ. Vì vậy, Ngày Quốc tế Vui chơi không đơn thuần là một ngày kỷ niệm, mà là lời nhắc nhở dành cho người lớn về giá trị của những điều tưởng chừng rất bình thường.

Thấy gì từ thời khóa biểu của một đứa trẻ

Bé Minh Anh, 8 tuổi ở TPHCM có một thời khóa biểu dày đặc và bận rộn không kém người lớn. Sau giờ học chính khóa, em đến lớp tiếng Anh vào chiều thứ Ba và thứ Năm, học vẽ vào chiều thứ Sáu, và dành trọn buổi sáng cuối tuần cho môn toán. Khi được hỏi thích làm gì nhất, cô bé ngập ngừng một lúc: "Con thích được ra công viên chơi cầu trượt. Nhưng lâu lắm rồi con chưa được đi."

Câu chuyện của Minh Anh không hiếm ở các đô thị lớn. Nhiều phụ huynh đang đối mặt với thách thức: làm thế nào để con không thua kém bạn bè. Nhiều gia đình sẵn sàng đầu tư hàng chục triệu đồng cho các lớp học bổ trợ, nhưng lại cảm thấy việc để con chạy nhảy ngoài công viên là một khoảng thời gian “vô bổ”.

Việc Việt Nam trở thành một trong những quốc gia đi đầu thúc đẩy xác lập Ngày Quốc tế Vui chơi tại Liên Hợp Quốc không chỉ là một sáng kiến ngoại giao. Ý nghĩa hơn, đó là một thông điệp mạnh mẽ về quyền được là trẻ em của mọi đứa trẻ.

Việc Liên Hợp Quốc dành hẳn một ngày quốc tế cho vui chơi không phải vì trẻ em quên cách chơi, mà vì người lớn đang dần quên mất rằng tuổi thơ không chỉ cần được dạy dỗ. Tuổi thơ của các em còn cần được sống đúng với tuổi của mình.

Những khoảnh khắc vui chơi cùng nhau không chỉ mang lại niềm vui mà còn giúp trẻ phát triển kỹ năng xã hội, cảm xúc và khả năng kết nối với người khác - Ảnh: maianh.edu

Nguyễn Thuận