Mỹ và Iran phát tín hiệu sắp đạt thỏa thuận hòa bình

Mỹ và Iran báo hiệu thỏa thuận hòa bình sau cuộc xung đột kéo dài hơn 4 tháng - Ảnh: AA

“Iran là bên chiến thắng trong cuộc chiến với Mỹ"

Một quan chức cấp cao của chính quyền Mỹ cho biết Mỹ và Iran đã đạt được đồng thuận về nội dung cơ bản của thỏa thuận, đồng thời bày tỏ hy vọng văn kiện ban đầu sẽ được ký kết trong thời gian ngắn.

Trong khi đó, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi khẳng định trên truyền hình nhà nước rằng thỏa thuận đang được định hình theo hướng phản ánh vị thế mạnh mẽ hơn của Tehran sau cuộc xung đột. “Iran là bên chiến thắng trong cuộc chiến với Mỹ”, ông Araghchi tuyên bố.

Theo các nguồn tin tham gia đàm phán, dự thảo biên bản ghi nhớ bao gồm việc mở lại hoàn toàn eo biển Hormuz và dỡ bỏ lệnh phong tỏa của Mỹ đối với các cảng của Iran.

Các điều khoản bị rò rỉ cho thấy Washington sẽ từng bước giải phóng hàng tỉ USD tài sản bị đóng băng của Iran và nới lỏng các biện pháp trừng phạt đối với hoạt động xuất khẩu dầu mỏ của nước này. Đổi lại, Iran sẽ bảo đảm hoạt động hàng hải thông suốt qua eo biển Hormuz - tuyến vận tải năng lượng chiến lược từng chiếm khoảng 20% nguồn cung dầu và khí đốt toàn cầu trước chiến tranh.

Ông Araghchi cho biết Iran và Oman sẽ cùng giám sát hoạt động giao thông hàng hải tại khu vực này. “Thanh kiếm của chúng tôi sẽ luôn treo trên eo biển Hormuz” - ông nói, ngụ ý Tehran vẫn duy trì ảnh hưởng đáng kể đối với tuyến hàng hải chiến lược này.

Chương trình hạt nhân sẽ được đàm phán trong 60 ngày

Một nội dung quan trọng khác của thỏa thuận là việc khởi động vòng đàm phán kéo dài 60 ngày về chương trình hạt nhân của Iran - nguyên nhân chính dẫn đến cuộc xung đột hiện nay.

Theo các quan chức Mỹ, mục tiêu cuối cùng là tháo dỡ chương trình hạt nhân của Iran, tiêu hủy và loại bỏ kho dự trữ uranium làm giàu ở cấp độ cao của nước này, đồng thời thiết lập cơ chế thanh sát quốc tế nhằm bảo đảm việc thực thi lâu dài.

Một quan chức cấp cao của Mỹ nhấn mạnh: “Không có tài sản nào được giải phóng cho đến khi Iran thực hiện các cam kết. Eo biển Hormuz phải được mở cửa và Iran không được tiếp tục tài trợ cho các tổ chức khủng bố”.

Tuy nhiên, các nguồn tin tham gia đàm phán cho biết một số đề xuất hiện nay cũng bao gồm khả năng thảo luận về bồi thường chiến tranh cho Iran và việc Washington từ bỏ yêu cầu hạn chế chương trình tên lửa của Tehran - những điểm được cho là có lợi đáng kể cho phía Iran.

Một nguồn tin phương Tây cho biết thỏa thuận có thể được ký kết sớm nhất vào ngày 14/6, với địa điểm được cân nhắc là Geneva. Theo kịch bản hiện tại, Phó tổng thống Mỹ J.D. Vance và Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Baqer Qalibaf có thể đại diện ký kết văn kiện.

Ngoại trưởng Araghchi cho biết thỏa thuận sẽ được ký từ xa trước khi chính thức công bố.

Đáng chú ý, Israel - đồng minh thân cận của Mỹ và là bên tham gia cuộc chiến chống Iran - không góp mặt trong các cuộc đàm phán hiện nay.

Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu tuyên bố nước này không bị ràng buộc bởi bất kỳ thỏa thuận nào giữa Washington và Tehran. Trong khi đó, các nguồn tin cho biết ông Netanyahu và Tổng thống Donald Trump đã xuất hiện bất đồng về việc Mỹ muốn Israel hạn chế các hoạt động quân sự tại Lebanon nhằm tạo điều kiện cho tiến trình ngoại giao.

Ông Araghchi cho rằng thỏa thuận tương lai cần bao gồm việc Israel rút khỏi các khu vực đang kiểm soát tại Lebanon. Tuy nhiên, Bộ trưởng Quốc phòng Israel khẳng định Tel Aviv không có kế hoạch rút quân và sẽ tiếp tục duy trì quyền tự do hành động quân sự trước các mối đe dọa an ninh.

Thông tin về tiến triển trong đàm phán đã tác động mạnh tới thị trường tài chính toàn cầu. Chứng khoán quốc tế đồng loạt tăng điểm, trong khi giá dầu giảm hơn 3%, xuống mức thấp nhất trong gần 2 tháng.

Trọng Trí (theo Turkiyetoday)