Vì sao tàu Diamond Princess từ thiên đường nghỉ dưỡng trở thành ổ dịch trên biển?

Tàu MV Hondius đang kéo theo cuộc truy vết và giám sát y tế trải dài qua nhiều châu lục.

Ổ dịch nổi” giữa đại dương: Vì sao virus cực dễ bùng phát trên tàu du lịch?

Từng được xem là biểu tượng của những kỳ nghỉ xa hoa giữa đại dương, tàu du lịch giờ đây lại thường xuyên xuất hiện trong các báo cáo dịch tễ học toàn cầu. Giới nghiên cứu cho rằng du thuyền vô tình tạo ra “môi trường hoàn hảo” để vi rút và vi khuẩn lây lan với tốc độ đáng sợ.

Một nghiên cứu được nhắc lại nhiều nhất là vụ bùng phát COVID-19 trên tàu Diamond Princess năm 2020. Chỉ trong thời gian ngắn, hơn 600 hành khách và thủy thủ đoàn đã nhiễm vi rút SARS-CoV-2. Theo các nhà khoa học, cấu trúc khép kín của con tàu khiến việc kiểm soát dịch trở nên đặc biệt khó khăn: hàng nghìn người cùng ăn uống, sinh hoạt và di chuyển trong một hệ thống không gian liên kết chặt chẽ.

Các chuyên gia y tế mô tả tàu du lịch như một “thành phố thu nhỏ nổi trên biển”. Trên đó có nhà hàng, quán bar, nhà hát, thang máy, spa, hồ bơi, hệ thống nước và thông gió riêng. Vấn đề là chỉ cần một mầm bệnh xuất hiện, toàn bộ mạng lưới này có thể trở thành đường lây nhiễm.

Du thuyền sang trọng nhưng đầy rủi ro dịch tễ

Theo giới dịch tễ học, buffet là “điểm yếu cố hữu” của du thuyền. Hàng trăm người cùng dùng chung dụng cụ ăn uống, chạm vào cùng bề mặt trong không gian kín. Đáng lo hơn, nhiều người có thể phát tán vi rút trước cả khi xuất hiện triệu chứng.

Không chỉ thực phẩm, hệ thống thông gió trên tàu cũng là chủ đề được nghiên cứu kỹ sau đại dịch COVID-19. Dù tàu du lịch không hoàn toàn kín, phần lớn hoạt động vẫn diễn ra trong nhà – nơi hàng nghìn người dành nhiều giờ liên tục trong rạp hát, phòng ăn hay quầy bar. Các nhà nghiên cứu cảnh báo rằng nếu lưu thông không khí không hiệu quả, vi rút đường hô hấp như cúm hoặc COVID có thể lây lan mạnh hơn nhiều so với môi trường thông thường.

Một nguy cơ khác ít được chú ý hơn là bệnh Legionnaires – dạng viêm phổi nặng do vi khuẩn Legionella gây ra. Không lây trực tiếp giữa người với người, loại vi khuẩn này tồn tại trong hệ thống nước và có thể phát tán qua vòi sen, spa hoặc bồn nước nóng. Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC) từng ghi nhận nhiều ca bệnh liên quan đến hệ thống nước trên tàu.

Ngay cả vi rút Hanta – bệnh hô hấp hiếm gặp liên quan đến động vật gặm nhấm – cũng từng xuất hiện trong các cuộc điều tra y tế liên quan đến tàu biển, dù nguy cơ thấp hơn nhiều so với COVID hay norovirus.

Theo Tiến sĩ Vikram Niranjan, chuyên gia dịch tễ học tại Đại học Limerick (Ireland), yếu tố khiến tàu du lịch đặc biệt nhạy cảm với dịch bệnh nằm ở “mật độ tiếp xúc liên tục”. Hành khách và thủy thủ đoàn không chỉ chia sẻ không gian mà còn chia sẻ nguồn nước, không khí và hệ thống sinh hoạt suốt nhiều ngày.

Đáng chú ý, phần lớn khách du lịch tàu biển là người lớn tuổi – nhóm có nguy cơ cao nếu mắc bệnh truyền nhiễm. Trong khi đó, cơ sở y tế trên tàu thường chỉ đủ cho sơ cứu và điều trị ngắn hạn, không được thiết kế để đối phó với các đợt bùng phát quy mô lớn.

Dù ngành du thuyền đã tăng cường khử khuẩn, cải thiện hệ thống lọc khí và áp dụng quy trình cách ly nghiêm ngặt hơn sau đại dịch COVID-19, các nhà nghiên cứu cho rằng rủi ro sẽ luôn tồn tại. Bởi về bản chất, tàu du lịch vẫn là nơi hàng nghìn người cùng chia sẻ “một hệ sinh thái khép kín” giữa biển khơi.

Thảo Nguyễn (theo The Conversation)