Ông Trump tuyên bố 'đã kết thúc chiến tranh với Iran'

Tuyên bố của ông Trump đã thúc đẩy một đợt phục hồi của thị trường chứng khoán và làm giảm giá dầu, mặc dù lập trường của Iran vẫn chưa rõ ràng

Phát biểu tại một sự kiện vận động cho Phó Thống đốc bang Georgia Burt Jones, ông Trump khẳng định Mỹ và Iran đã đạt được bước đột phá quan trọng.

"Tôi không biết các bạn đã nghe chưa, nhưng chúng tôi đã kết thúc cuộc chiến với Iran ngày hôm nay" - ông Trump nói - "Họ đã đồng ý sẽ không bao giờ sở hữu vũ khí hạt nhân. Đó là điều chúng tôi yêu cầu và cũng là mục tiêu chính của toàn bộ chiến dịch".

Tuyên bố được đưa ra chỉ vài giờ sau khi nhà lãnh đạo Mỹ thông báo hủy bỏ các cuộc không kích mới nhằm vào Iran, vốn trước đó đã được lên kế hoạch trong bối cảnh căng thẳng leo thang tại Trung Đông.

Trên mạng xã hội Truth Social, ông Trump cho biết các cuộc đàm phán với Iran đã được nâng lên cấp lãnh đạo cao nhất và nhận được sự chấp thuận từ các bên liên quan. Ông mô tả đây là một “biên bản ghi nhớ rất mạnh mẽ”, đồng thời cho biết thời gian và địa điểm ký kết chính thức sẽ sớm được công bố.

Tổng thống Mỹ cũng tiết lộ các điều khoản chính của thỏa thuận đã được thống nhất với các đồng minh trong khu vực, bao gồm Israel và một số quốc gia vùng Vịnh. Tuy nhiên, ông không công bố chi tiết nội dung văn kiện.

Dù vậy, ông nhấn mạnh các biện pháp phong tỏa hàng hải đối với Iran vẫn sẽ được duy trì cho đến khi thỏa thuận được hoàn tất và thực thi đầy đủ.

Iran chưa xác nhận thỏa thuận

Trái ngược với sự lạc quan từ Washington, phía Iran vẫn tỏ ra thận trọng. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei cho biết Tehran chưa đưa ra quyết định cuối cùng về bất kỳ thỏa thuận nào với Mỹ. Trong khi đó, nhiều quan chức và người dân Iran bày tỏ sự hoài nghi về khả năng đạt được một giải pháp lâu dài.

Từ thành phố Zanjan ở miền bắc Iran, các nguồn tin cho biết dư luận vẫn chưa tin tưởng vào những tuyên bố từ Nhà Trắng. Tehran trước đó nhiều lần cảnh báo rằng bất kỳ cuộc tấn công nào từ Mỹ hoặc Israel sẽ kéo theo hậu quả nghiêm trọng và có thể phá hỏng mọi tiến triển ngoại giao.

Hãng thông tấn Tasnim cũng lưu ý rằng trong hai tháng qua, ông Trump đã nhiều lần tuyên bố một thỏa thuận với Iran sắp được ký kết nhưng chưa có kết quả cụ thể. Theo hãng này, các tuyên bố từ Washington cần được xem xét thận trọng cho đến khi có xác nhận chính thức từ phía Iran.

Cuộc xung đột hiện nay bắt đầu từ ngày 28/2, khi Mỹ và Israel mở các đợt tấn công quy mô lớn nhằm vào Iran. Giao tranh sau đó leo thang nhanh chóng, làm dấy lên lo ngại về một cuộc chiến khu vực toàn diện.

Tháng 4 vừa qua, các bên đạt được một thỏa thuận ngừng bắn tạm thời, nhưng những nỗ lực nhằm xây dựng một giải pháp lâu dài liên tục gặp trở ngại.

Theo các nguồn tin ngoại giao, những tuần gần đây, Qatar, Pakistan cùng một số quốc gia Trung Đông đã đóng vai trò trung gian trong các cuộc tiếp xúc bí mật giữa Washington và Tehran.

Những diễn biến mới cho thấy các nỗ lực hòa giải này có thể đã mang lại kết quả, dù chưa rõ mức độ cam kết thực sự của các bên.

Israel yêu cầu loại bỏ chương trình hạt nhân và tên lửa

Văn phòng Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu cho biết nhà lãnh đạo Israel đã có cuộc điện đàm với Tổng thống Trump ngay trước khi thông báo được đưa ra.

Theo phía Israel, ông Trump cam kết rằng bất kỳ thỏa thuận cuối cùng nào cũng phải bao gồm việc loại bỏ toàn bộ vật liệu hạt nhân đã làm giàu của Iran, đồng thời tháo dỡ cơ sở hạ tầng tên lửa chiến lược của nước này.

Vấn đề hạt nhân tiếp tục là trọng tâm trong các cuộc đàm phán. Tổng thống Trump khẳng định việc ngăn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân là điều kiện tiên quyết để chấm dứt xung đột.

Thị trường toàn cầu phản ứng tích cực

Thông tin về khả năng đạt được thỏa thuận đã tạo hiệu ứng tích cực trên các thị trường tài chính quốc tế.

Các chỉ số chứng khoán đồng loạt tăng điểm trong khi giá dầu thế giới giảm hơn 3%, phản ánh kỳ vọng rằng nguy cơ gián đoạn nguồn cung năng lượng từ Trung Đông có thể sớm được tháo gỡ.

Trước đó, cùng ngày, Ngân hàng Thế giới đã hạ dự báo tăng trưởng kinh tế toàn cầu xuống mức thấp nhất kể từ sau đại dịch COVID-19, đồng thời cảnh báo rằng cuộc chiến giữa Mỹ, Israel và Iran đang gây ra những tác động lan rộng đối với thương mại, đầu tư và thị trường năng lượng thế giới.

Bất chấp những tín hiệu ngoại giao tích cực, tình hình thực địa vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro. Kuwait cho biết một radar sân bay của nước này đã bị hư hại trong các hoạt động quân sự liên quan đến cuộc xung đột, buộc giới chức phải tạm thời đóng cửa không phận.

Trong khi đó, Iran tiếp tục duy trì các biện pháp kiểm soát nghiêm ngặt tại eo biển Hormuz. Cơ quan quản lý mới được Tehran thành lập cho biết việc hạn chế lưu thông tại khu vực này sẽ tiếp tục cho đến khi có thông báo mới.

Các chỉ huy quân sự Iran cũng nhắc lại cảnh báo rằng, nếu Mỹ nối lại các cuộc tấn công, Tehran sẽ đáp trả mạnh mẽ hơn và nguy cơ chiến tranh lan rộng trên toàn khu vực vẫn hiện hữu.

Dù Tổng thống Trump khẳng định “cuộc chiến đã kết thúc”, việc Iran chưa chính thức xác nhận bất kỳ thỏa thuận nào cho thấy con đường hướng tới một nền hòa bình bền vững tại Trung Đông vẫn còn nhiều thách thức.

Trọng Trí (theo CNN, Guardian)