Người trẻ sống trong nỗi sợ bị bỏ lại phía sau

Mua để bớt lo chứ không phải vì cần

Đinh Thị Lệ Quyên - 20 tuổi, phường Bình Dương, TPHCM - bắt đầu ngày mới bằng việc lướt TikTok. Những video “must-have”, “deal sốc”, “mua ngay kẻo hết” liên tục hiện ra, cuốn cô vào một dòng chảy không điểm dừng. Mỗi tuần, cô đặt hàng đến 6-7 lần, tiêu gần 2 triệu đồng chỉ để mua những món đồ đôi khi còn chưa dùng tới.

Ban đầu, cô nghĩ đó chỉ là sở thích mua sắm. Dần dần, tần suất đặt hàng ngày càng nhiều và giữa đống hàng chất trong nhà, có những sản phẩm cô chẳng màng sử dụng. Tuy nhiên, cảm giác bồn chồn liên tục xuất hiện trong cô mỗi khi không cập nhật xu hướng.

Dù đồ đạc đã chất chồng, cảm giác thôi thúc đặt hàng vẫn không dừng lại - Ảnh do nhân vật cung cấp

Có những đêm cô nằm lướt điện thoại đến 2 - 3g sáng, mắt mỏi nhừ mà vẫn không dừng lại được. Thấy mỹ phẩm giá hời, cô cảm thấy tiếc nếu không mua. Lướt trúng những video giới thiệu “mã này chỉ có 10 sản phẩm” hay “độc nhất trong phiên live”, cô lập tức bị cuốn vào và bắt đầu chi tiêu không kiểm soát.

Trần Thị Ngọc Hoa - 20 tuổi, TP Cần Thơ - thừa nhận không ít lần giật mình khi tổng kết chi tiêu mỗi cuối tháng. Có khi cô đặt cùng lúc 3 thỏi son giống hệt nhau chỉ vì một lời review rằng đó là phiên bản sắp ngừng sản xuất.

Thói quen ấy còn kéo theo một vòng xoáy khác. Hoa thường dành hàng giờ mỗi ngày, thậm chí thức khuya để “cày” mạng xã hội, liên tục cập nhật xu hướng mới. Có nhiều đêm thiếu ngủ, mệt mỏi và điều đó dần trở thành trạng thái quen thuộc nhưng cô vẫn khó dừng lại. “Nếu không vào mạng xã hội, tôi lại bồn chồn, sợ bạn bè bàn chuyện mà mình không biết, rồi mình thành người tối cổ” - Hoa cười nói.

Một bộ phận người trẻ mất kiểm soát trong chi tiêu do tâm lý sợ bỏ lỡ - ẢNH MINH HỌA: BÉ HIẾU

Căn bệnh thời đại

Theo thạc sĩ Nguyễn Thanh Huân (Khoa Tâm lý học, Trường đại học Sư phạm TPHCM), dưới góc độ tâm lý học xã hội, hội chứng sợ bỏ lỡ được định nghĩa là trạng thái lo âu lan tỏa khi cá nhân tin rằng những người khác đang có những trải nghiệm tích cực mà họ không được tham gia, từ đó dẫn đến hành vi duy trì kết nối liên tục với mạng xã hội. Nói cách khác, FOMO đóng vai trò như một kẻ cắp âm thầm vắt kiệt năng lượng sống và sức bền tâm lý của họ mỗi ngày.

Thạc sĩ Nguyễn Thanh Huân (Khoa Tâm lý học, Trường đại học Sư phạm TPHCM) - Ảnh do nhân vật cung cấp

Ranh giới lâm sàng giữa hành vi cập nhật xu hướng thông thường và FOMO nằm ở động cơ thúc đẩy và mức độ kiểm soát hành vi. Khi bạn làm chủ thông tin, đó là cập nhật. Tuy nhiên, khi nỗi sợ lỡ nhịp bắt đầu thao túng cảm xúc và quyết định của bạn, đó là lúc FOMO đã hoàn toàn chiếm quyền kiểm soát.

Cũng theo các chuyên gia, FOMO là triệu chứng của một căn bệnh thời đại, nơi xã hội đang nhầm lẫn giữa sự bận rộn hào nhoáng bên ngoài với giá trị thực chất bên trong. FOMO là chất xúc tác mạnh mẽ dẫn đến sự chệch hướng trong quá trình ra quyết định tài chính. Để né tránh nỗi hối tiếc dự đoán của việc bị bỏ lại, người trẻ sẵn sàng đánh đổi sự an toàn tài chính trong tương lai bằng cách lạm dụng đòn bẩy tài chính (thẻ tín dụng, hình thức mua trước trả sau…), dẫn đến vòng xoáy nợ nần.

Bé Hiếu