PNO - Dòng thời gian trôi, khó tổng kết hết về sự phát triển của khoa học kỹ thuật. Nhớ lại sự hưng thịnh - thoái trào của những vật dụng đã gắn liền với cuộc đời mình, chẳng phải là những phút rất tuyệt diệu đó sao!
Một hôm con trai tôi, cậu trai thế hệ 9X bỗng hỏi in ronéo là gì. Khi tôi giải thích cho con về nguyên lý một loại hình in ấn thịnh hành ở Việt Nam từ hơn 30 năm trước, bao nhiêu kỷ niệm ùa về.
Lần đầu tiên tôi biết đến hình thức in ronéo vào mùa hè năm lớp Sáu (1970 - 1971) trường trung học Diên Khánh (Khánh Hòa) xuất bản tập san Mây ngàn - tuyển tập thơ văn của giáo viên và học sinh trong trường. Khi ấy thầy Lê Viết Minh là người phụ trách chính vì thầy viết và vẽ rất đẹp.
Niên khóa 1971 - 1972, trường xuất bản đặc san Đi giữa mưa thu. Đây là tuyển tập thi ca của liên lớp Mười, gồm những bài bình giảng thơ, chủ biên là thầy Đinh Thư. Tôi biết rất rõ quá trình hình thành nên tập san này bởi anh tôi làm “tổng thư ký”. Trình bày chính vẫn là thầy Minh.
Hồi ấy trong nhà tôi có cây bút stencil để viết trên giấy sáp in ronéo. Thầy Minh viết và vẽ trên giấy stencil làm nên cuốn đặc san có hình thức rất đẹp. Tuy nhiên, kiến thức của tôi khi đó chỉ dừng lại ở tờ giấy stencil và cây bút. Mãi đến khi làm việc ở Ủy ban Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Phú Khánh, tôi mới tiếp cận máy in ronéo.
Dòng thời gian ngược trở về thời điểm cơ quan tôi có trụ sở ở 50 Trần Phú, Nha Trang, một biệt thự kiểu Pháp, trong khuôn viên rộng toàn những cây bàng. Đến mùa, lá bàng rơi dày. Khó quên được những chiều thứ Bảy cả cơ quan dọn vệ sinh mà chủ yếu là quét lá bàng rồi gom lại đốt.
Nhớ những buổi trưa mùa đông của cái thời “ngủ bàn”, nằm nghe tiếng sóng biển ầm ầm. Bạn bè đồng nghiệp nằm co nói chuyện suốt trưa.
Phía sau phòng hành chính có một phòng nhỏ cửa mở ra bên hông tòa nhà, bên trong đặt một máy in ronéo. Văn thư là chị Lộc. Thỉnh thoảng giải lao, tôi đến phòng chị và xem chị in ấn. Sau này, vì yêu cầu công việc, tôi cũng tự in ronéo được. Đầu tiên là đánh máy trên giấy stencil. Phần đầu giấy stencil là bìa cứng có đục lỗ để gắn vào máy ronéo. Có ba lớp: giấy sáp màu trắng, giấy than và giấy bìa. Gắn giấy stencil vào máy đánh chữ (không kẹp ruy-băng), mục đích đục lỗ giấy sáp. Chữ hiện lên nhờ lớp giấy than. Giấy bìa dày để giữ cho stencil không bị lệch.
Sau đó xé bỏ lớp giấy bìa và giấy than rồi gắn stencil vào máy in ronéo và bôi mực lên rồi quay và đếm. Người đánh máy phải rất cẩn thận không để sai sót, vì sai là hư mất tờ giấy stencil. In cũng vậy, phải chú ý để giấy in ra không bị nhòe chữ, xiên xẹo, gấp nếp…
In ronéo là một nghề “làm ăn” rất được những năm ấy. Thế hệ tôi chắc nhiều người còn nhớ.
Còn nữa, thịnh hành vào giai đoạn từ năm 1976 ở Sài Gòn có nghề in ronéo những bản nhạc trẻ Anh, Pháp... Một tập nhạc khoảng mười bài. Thế hệ tôi đi học ở Sài Gòn (năm 1977) khó quên được những bến xe có nhiều người bán sách, báo dạo và thêm những tập nhạc này. Những người thích hát hay chơi đàn thường “lùng sục” tìm mua những bản nhạc yêu thích.
Rồi máy vi tính bắt đầu đưa vào cơ quan (khoảng năm 1989) với phần mềm tiếng Việt “sơ khai” là Vietrex, chạy trên hệ điều hành MS-DOS. Máy đánh chữ đến hồi cáo chung, nhường chỗ cho máy tính và máy in kim. Hình thức in ronéo vẫn còn. Giấy stencil được in trên máy in kim rồi in ronéo. Chữ trên văn bản đẹp hơn rất nhiều.
Cho đến khi hệ điều hành Windows thay thế MS-DOS, Vietrex cáo chung và máy ronéo cũng thành cổ vật khi máy photocopy giải quyết nhanh chóng những hạn chế của in litho (in thạch bản) đầu thế kỷ XX và in ronéo cuối thế kỷ XX.
Tôi nói chuyện với người bạn làm văn thư ở Sở Xây dựng Khánh Hòa từ năm 1976. Bạn kể vanh vách quy trình in ấn ronéo và những kỷ niệm “cười đau ruột” khi đặt giấy stencil bị ngược in ra văn bản chữ ngược, nơm nớp lo bị sếp mắng…
Dòng thời gian trôi, khó tổng kết hết về sự phát triển của khoa học kỹ thuật. Nhớ lại sự hưng thịnh - thoái trào của những vật dụng đã gắn liền với cuộc đời mình, chẳng phải là những phút rất tuyệt diệu đó sao!
Đào Thị Thanh Tuyền
| Chia sẻ bài viết: |
yêu thương không chỉ là cho con tất cả những gì mình từng thiếu mà nên hiểu rằng con có một tuổi thơ, một ước mơ và một hành trình riêng.
Mỗi độ đầu hạ, khi nắng ướp vàng mặt đường, tôi lại nhớ tới khoảng trời nhỏ có vườn xoài của mẹ.
Có một nghịch lý đáng suy ngẫm là những phụ nữ giỏi giang, xinh đẹp thường bị gắn mác khó lấy chồng.
“Có người đi đến cuối đường mới biết đó là ngõ cụt. Cái giá phải trả đôi khi quá đắt”
Trái bần - chỉ cái tên thôi đã nghe quê mùa, mộc mạc đầy thương khó.
Đừng để sự tắc trách của cha mẹ trở thành nỗi bất an cho cộng đồng.
Tuổi già nên giữ cho mình khoản tiền phòng thân, hay đầu tư tất cả vào con cháu? Đâu mới là chọn lựa phù hợp nhất?
Tôi chợt lặng người chốc lát, vậy là con đã hiểu được một nguyên tắc rất đơn giản trong cuộc sống: đủ là được.
Lời hay, ý đẹp sẽ như hoa như ngọc làm đẹp cho đời. Còn lời nói độc địa, vô tâm như rắn rết làm đau, làm xấu.
Hoa quỳnh nhà tôi lại bung nở vào thời khắc giao mùa từ xuân sang hạ, khi cái nắng chảy tràn bỏng rát...
Có một gia tài không tính bằng vật chất mà được đo bằng những hải trình dằng dặc, bằng màu áo hải quân và bản lĩnh kiên cường của hậu phương.
Trên mạng xã hội, không ít người trẻ lại biến những sự kiện đau thương thành ảnh chế, video hài hước hoặc nội dung giải trí.
Sự cưng chiều của bà không làm anh hư như mẹ nghĩ mà là lớp đệm giúp giảm bớt những sang chấn tâm lý của tuổi thơ
Mạng xã hội đang rần rần trước thông tin bác sĩ P.M.T tố cáo ca sĩ T.Q Idol vì có hành vi "tác động vật lý" với vợ anh.
Sau ly hôn, không ít đứa trẻ phải đối mặt với sự “biến mất” của cha hoặc mẹ, kéo theo đó là sự chối bỏ hoàn toàn nghĩa vụ cấp dưỡng.
Sự thiếu vắng người mẹ là khoảng trống không thể đo đếm. Có những phụ nữ mặc quân phục đang lặng lẽ đi vào khoảng trống ấy để bù đắp.
Chị B. đồng ý vì cảm thấy hai người rất hợp nhau trong mọi vấn đề và anh cũng tạo được cho chị cảm giác tin tưởng.
Khi lên thành phố lập nghiệp, lập gia đình và có con, việc dạy con tiết kiệm đã trở thành điều tự nhiên với tôi.
