Thế giới lo ngại về “thế hệ màn hình”

12/06/2026 - 06:05

PNO - Một nghiên cứu vừa công bố trên tạp chí Brain Medicine cho rằng, não bộ con người trải qua một giai đoạn phát triển đặc biệt nhạy cảm từ lúc sinh ra đến khoảng 25 tuổi. Nhiều kỹ năng chỉ có thể phát triển tối ưu trong “giai đoạn vàng” này.

Cha mẹ cần nhìn lại thời gian trẻ dùng màn hình bởi tuổi thơ  không có nút “hoàn tác” - Nguồn ảnh: Getty Images
Cha mẹ cần nhìn lại thời gian trẻ dùng màn hình bởi tuổi thơ không có nút “hoàn tác” - Nguồn ảnh: Getty Images

Điều khiến các nhà khoa học lo ngại là “thời gian màn hình” đang ngày càng lấn át những trải nghiệm thực tế. Khi trẻ dành hàng giờ trước điện thoại, máy tính bảng hoặc mạng xã hội, các em đồng thời mất đi cơ hội trò chuyện trực tiếp, vận động ngoài trời, khám phá thiên nhiên và học cách tương tác với người khác.

Một tổng quan của Acta Psychologica năm 2026 dựa trên 158 nghiên cứu về trẻ từ 0-3 tuổi cho thấy, việc tiếp xúc quá sớm với màn hình có liên quan đến nhiều lĩnh vực phát triển như ngôn ngữ, điều hòa cảm xúc, kỹ năng vận động và tương tác xã hội.

Năm 2024, khảo sát trên gần 280.000 thanh thiếu niên tại 44 quốc gia của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) cho thấy 11% trẻ có dấu hiệu sử dụng mạng xã hội ở mức độ có vấn đề, tăng mạnh so với mức 7% vào năm 2018. Khoảng 12% thanh thiếu niên được đánh giá có nguy cơ nghiện trò chơi điện tử.

Các nghiên cứu gần đây cũng ghi nhận mối liên hệ giữa thời gian màn hình kéo dài với các vấn đề về giấc ngủ, sức khỏe tâm thần và béo phì. Một nghiên cứu trên hơn 62.000 học sinh tại Trung Quốc cho thấy thời gian sử dụng màn hình có liên quan đáng kể đến các chỉ số sức khỏe tinh thần của trẻ em và thanh thiếu niên.

Trong khi đó, nghiên cứu công bố trên BMC Public Health năm 2024 cho thấy việc giảm thời gian màn hình và thay thế bằng các hoạt động khác có thể góp phần giảm nguy cơ béo phì ở tuổi vị thành niên.

Tuy nhiên, các chuyên gia nhấn mạnh, mục tiêu không phải là loại bỏ hoàn toàn công nghệ khỏi cuộc sống trẻ em. Điều quan trọng là bảo đảm màn hình không thay thế những trải nghiệm nền tảng của tuổi thơ. Thay vì chỉ tập trung vào việc giới hạn số giờ sử dụng thiết bị, phụ huynh có thể để con tham gia thể thao, đọc sách, học nhạc, hoạt động cộng đồng hoặc đơn giản là dành nhiều thời gian trò chuyện cùng gia đình.

Tuổi thơ vốn chỉ diễn ra một lần. Với não bộ đang phát triển từng ngày, có những cơ hội học hỏi và trưởng thành nếu bỏ lỡ sẽ rất khó lấy lại ở tuổi trưởng thành. Việc quản lý thời gian sử dụng màn hình không đơn thuần là câu chuyện công nghệ, mà còn là vấn đề phát triển con người.

Phân tích hơn 117 nghiên cứu trên 292.000 trẻ em dưới 10 tuổi trên thế giới cũng kết luận, việc sử dụng màn hình quá mức có liên quan đến nguy cơ gia tăng các vấn đề cảm xúc và hành vi như lo âu, trầm cảm, hung hăng và giảm lòng tự trọng.

Mỹ Trà (theo CNN, Guardian)

 

news_is_not_ads=
TIN MỚI