Ảnh tết đầy máy, thiếu một tấm ảnh gia đình

Mấy ngày nay, tôi thấy trên mạng xã hội người ta hỏi nhau: “Cái tết nhớ nhất của bạn là tết nào?” Câu hỏi nghe tưởng để gợi chút hoài niệm cho vui, vậy mà càng đọc càng thấy nó mở ra rất nhiều điều. Người nhớ tết còn đủ ba mẹ. Người nhớ tết trước COVID-19, khi cả nhà còn quây quần đông đủ. Có người nói nhớ tết lúc nhỏ, khi việc duy nhất phải làm là đợi giao thừa rồi ngủ quên trên ghế.

Một tấm hình tết chụp với gia đình khi còn đủ đầy sẽ trở thành điều hết sức ý nghĩa - Ảnh: Canva

Giữa những bình luận đó, có một dòng khiến tôi suy nghĩ rất lâu. Bạn ấy nói rằng điều khiến bạn tiếc nhất là khi gia đình còn đông đủ, bạn đã không chụp nhiều hình. Bây giờ mọi thứ chỉ còn trong trí nhớ, muốn nhìn lại một khoảnh khắc cụ thể cũng không có gì để mở ra. Tôi đọc xong và thấy câu chuyện ấy quen đến mức như đang nói về mình.

Với tôi, cái tết vui nhất là cái tết gia đình sum vầy, khi tôi còn có ba. Tôi không nhớ rõ năm nào, chỉ nhớ cảm giác trong nhà có đủ tiếng nói, đủ ghế ngồi quanh mâm cơm, đủ sự hiện diện của một người cha. Ba tôi ngày đó vẫn khỏe, vẫn hỏi han từng đứa, vẫn nhắc chuyện sống tử tế, vẫn ngồi ở chỗ quen thuộc trong phòng khách. Mọi thứ diễn ra tự nhiên đến mức chẳng ai nghĩ phải lưu lại điều gì.

Tôi cũng chụp hình tết, rất nhiều là khác. Ảnh áo mới, ảnh đường hoa, ảnh bạn bè, ảnh những nơi mình ghé qua. Điện thoại có thể chứa hàng nghìn bức ảnh. Thế nhưng khi thử tìm một tấm hình chụp chung với ba, với cả nhà đầy đủ, tôi mới nhận ra số lượng ít đến bất ngờ. Ảnh của tôi không thiếu. Ảnh của gia đình lại hiếm.

Nhiều người bây giờ cũng vậy. Chúng ta có thể ghi lại từng bữa ăn, từng bộ quần áo, từng chuyến đi. Nhưng khoảnh khắc cả nhà ngồi cạnh nhau trong những ngày tết lại dễ bị bỏ qua. Có lẽ vì ta nghĩ gia đình luôn ở đó, năm sau vẫn sẽ như vậy, tết sau vẫn đủ người. Ta quen với sự hiện diện của người thân đến mức xem đó là điều mặc định.

Đến khi một mùa xuân trôi qua và ai đó không còn ngồi vào chỗ cũ nữa, ta mới hiểu cái gọi là “đủ người” quý đến mức nào.

Tôi từng mở lại những album cũ, cố tìm một tấm ảnh có ba đứng cạnh mình để phóng to, in ra, đặt ở đâu đó trong nhà. Có vài tấm, nhưng không nhiều. Và trong những tấm ấy, tôi lại đứng lệch sang một bên, hoặc đang nhìn chỗ khác. Khi đó tôi không biết rằng sẽ có một ngày mình phải lục tìm từng hình như vậy.

Cảm giác tiếc nuối theo mình mỗi khi nhìn người khác khoe ảnh gia đình đông đủ. Tôi tự hỏi, vì sao lúc còn có thể chụp thì mình không nghĩ đến? Có lẽ vì khi còn đủ đầy, ta không hình dung được sự thiếu vắng sẽ đến nhanh ra sao.

Tết nhớ nhất hiếm khi là tết nhiều tiền nhất. Thường đó là tết còn đủ tiếng cười quen thuộc. Tết mà ba mẹ vẫn còn ngồi đó, anh chị em vẫn còn chen chúc nhau trên bộ ghế cũ. Tết mà mình còn được làm một đứa con đúng nghĩa, chưa phải là người đứng ra lo toan mọi thứ.

Chúng ta sống trong thời đại dư thừa hình ảnh. Một ngày có thể chụp hàng chục tấm. Nhưng điều nghịch lý là ảnh chụp chung với gia đình lại không nhiều. Ảnh cá nhân luôn được ưu tiên vì dễ đăng, dễ chia sẻ, dễ nhận lời khen. Ảnh gia đình ít khi được đưa lên, nên cũng ít khi được nhớ đến trong lúc bấm máy.

Ký ức vẫn ở đó, nhưng ký ức có hình ảnh để nhìn lại luôn khác với ký ức chỉ tồn tại trong đầu. Một tấm ảnh có thể giữ lại nụ cười, ánh mắt, vị trí ngồi quen thuộc của từng người. Nó giúp ta quay lại một khoảnh khắc cụ thể thay vì chỉ nhớ chung chung rằng “ngày xưa từng vui”.

Tôi nghĩ câu chuyện này không phải của riêng tôi hay của bạn trẻ kia. Nhiều gia đình hiện tại cũng vậy. Khi còn đông đủ, ta bận rộn với đủ thứ kế hoạch. Khi nhận ra thời gian đã trôi đi một đoạn dài, ta mới thấy có những điều tưởng rất bình thường lại không dễ lặp lại.

Khi còn cơ hội, hãy lưu giữ thật nhiều kỉ niệm đẹp những khoảng khắc gia đình đoàn viên bên nhau ngày tết - Ảnh: Canva

Nếu năm nay còn cơ hội, có lẽ điều đáng làm nhất trong những ngày tết không phải là chụp thêm một tấm hình cá nhân thật đẹp. Hãy nhờ ai đó bấm máy để cả nhà cùng đứng chung một khung hình. Không cần chỉnh sửa cầu kỳ. Không cần ánh sáng hoàn hảo. Chỉ cần đủ mặt, đủ người, đủ một khoảnh khắc thật.

Bởi rồi sẽ có lúc, thứ ta muốn nhìn lại chính là mình đã từng đứng cạnh ai trong một mùa xuân nào đó. Và khi mở tấm hình ấy ra, ta biết rằng ít nhất mình đã kịp giữ lại một phần của điều từng là tất cả.

Lê Hoài Việt