Sau cơn sốt phim lịch sử là cuộc săn tìm đạo cụ

Ráo riết săn hiện vật

Đầu tuần qua, đoàn phim Đặc công Rừng Sác (đạo diễn Vũ Ngọc Đãng) có chuyến thăm và giao lưu cùng các cựu chiến binh thuộc Đoàn 10 Đặc công Rừng Sác tại Chiến khu Rừng Sác và Trung đoàn Bộ binh 10. Đây là dự án mới nhất nối tiếp trào lưu làm phim sử, sau những dự án phim đã được công bố: Mật mã Đông Dương (đạo diễn Trần Ka My), Cận kề cái chết (đạo diễn Bùi Thạc Chuyên), Nữ biệt động Sài Gòn (đạo diễn Hàm Trần), Đất đỏ (đạo diễn Lê Văn Kiệt), Công lý đức vua (đạo diễn Lương Đình Dũng), Mệnh lệnh phải sống (đạo diễn Nguyễn Văn Hùng). Ngoài ra, điện ảnh Việt còn có những bộ phim có yếu tố lịch sử sắp ra mắt: Hoàng hậu cuối cùng (đạo diễn Bảo Nhân - Nam Cito), Chớp bóng (đạo diễn Nguyễn Võ Nghiêm Minh).

Một số vật dụng thời Đông Dương của nhà sưu tầm Huỳnh Minh Hiệp sẽ được đưa vào phim - Ảnh do đoàn phim cung cấp

Một trong những khó khăn lớn của các đoàn phim có yếu tố lịch sử là việc tìm kiếm đạo cụ xưa. Ông Nguyễn Cao Tùng (nhà sản xuất phim Đất đỏ, Mệnh lệnh phải sống) cho biết, số lượng dự án lịch sử hoặc chiến tranh đang tăng lên rất nhanh. Điều đó, đồng nghĩa nhu cầu về phục trang, đạo cụ, phương tiện, bối cảnh cổ và đội ngũ phục chế tăng theo. Đặc biệt, với các phim lấy bối cảnh đầu thế kỷ XX hoặc thời kỳ kháng chiến, nhiều loại đạo cụ không có sẵn trên thị trường mà phải phục dựng hoặc sản xuất mới. Một khẩu súng giả, một chiếc xe cổ, một bộ bàn ghế, thậm chí một tấm biển hiệu đúng thời kỳ đều cần rất nhiều công sức nghiên cứu. Nhu cầu hiện nay tăng gấp nhiều lần so với 5-10 năm trước. Điều đó phản ánh sự phát triển của dòng phim lịch sử. Nhưng ngược lại, nó cũng tạo áp lực rất lớn lên hệ sinh thái cung ứng đạo cụ và mỹ thuật tại Việt Nam.

Có Tiền Chưa Chắc Thuê Được Đạo Cụ

Nhà sản xuất Nguyễn Cao Tùng nhận định việc sản xuất đạo cụ xưa tùy thuộc nhu cầu cụ thể của từng dự án phim. Những đạo cụ này chỉ dùng tạm bợ cho việc ghi hình một dự án nên rất dễ hư hỏng; sau đó lại không được bảo quản, lưu trữ và không có phim trường tập trung để tái sử dụng. “Ví dụ sau khi làm phim Em và Trịnh, chúng tôi phải bỏ toàn bộ đạo cụ, dựng cảnh sau gần 2 năm lưu kho bị hư hỏng, không còn dùng được cho các dự án khác” - ông Tùng kể.

Một cảnh trong phim Chớp bóng xuất hiện 2 đạo cụ xưa là hộp phim và chiếc xe cổ - ẢNH: HMH

Cũng theo ông Tùng, hiện vẫn còn một số nhà sưu tầm đạo cụ cũ hoặc xe cổ nhưng khi nhiều dự án lịch sử triển khai cùng lúc, câu chuyện không còn đơn giản. Có những món đồ chỉ có 1 hoặc 2 bản trên thị trường, nhiều đoàn phải đặt giữ từ rất sớm để tránh trùng lịch quay. “Nếu số lượng phim lịch sử tiếp tục tăng, chúng ta sẽ cần nhiều hơn những đơn vị chuyên về phục trang, đạo cụ, xe cổ, vũ khí mô phỏng và phục dựng bối cảnh lịch sử. Đó là điều các nền điện ảnh lớn trên thế giới đã làm từ rất lâu và một nền công nghiệp điện ảnh không thể thiếu phim trường có sẵn kiểu này” - nhà sản xuất Nguyễn Cao Tùng nói.

Với những dự án phim có yếu tố chiến tranh thì có tiền chưa hẳn đã hết lo. Nhà sản xuất Tân Trần bày tỏ nỗi lo lớn nhất khi làm Mật mã Đông Dương - dự án cần lượng lớn khí tài quân sự: “Đoàn phim phải huy động 3 nguồn hỗ trợ từ công an quân đội, các nhà sưu tầm trong nước và các đối tác ở Lào. Phim lấy bối cảnh năm 1960-1965, câu chuyện diễn ra chủ yếu ở Lào, các khí tài quân sự cần cho phim thuộc khối phương Tây. Trong khi đó, các khí tài ở Việt Nam hiện có chủ yếu thuộc khối xã hội chủ nghĩa. Các đạo cụ là khí tài quân sự đều có giá trị lịch sử nên việc bảo quản trong quá trình quay phim cũng là thử thách không nhỏ”.

Ngoài nguồn cung, câu chuyện tiền nong cũng là nỗi lo. Theo nhà sưu tầm Huỳnh Minh Hiệp, giá thị trường cho thuê những chiếc máy thời Sài Gòn xưa khoảng 1-1,2 triệu đồng/ngày, xe hơi từ 3-5 triệu đồng/ngày, giá thuê xe đưa đi quay ở tỉnh cao hơn giá thuê ghi hình tại TPHCM. Ông cho các đoàn phim mượn miễn phí và từng tiếc đứt ruột vì có đoàn làm thất lạc 5 gói thuốc lá của Sài Gòn trước năm 1975 mà ông sưu tầm được.

Hương Nhu