Thảm kịch tại Hồng Kông và cảnh báo về "vỏ bọc chết người" bao vây các tòa nhà

Khói và lửa bốc lên khi đám cháy lớn thiêu rụi nhiều tòa nhà dân cư tại khu dân cư Wang Fuk Court ở Hồng Kông (Trung Quốc) - Ảnh: Vernon Yuen/Nexpher/ZUMA Press Wire/Shutterstock

Vụ cháy xảy ra tại khu nhà ở xã hội Wang Fuk Court, quận Tai Po (Hồng Kông), đã khiến ít nhất 65 người thiệt mạng (tính đến tối 27/11) và hàng trăm người khác bị thương hoặc mất tích, trở thành một trong những thảm kịch hỏa hoạn tồi tệ nhất tại Hồng Kông kể từ sau Thế chiến II.

Ngọn lửa bùng lên và nhanh chóng bao trùm 7/8 tòa tháp cao 31 tầng, với hơn 2.000 căn hộ. Thảm kịch một lần nữa gióng lên hồi chuông cảnh báo khẩn thiết về "vỏ bọc chết người" của các tòa nhà chọc trời: những lớp vật liệu che phủ có khả năng bắt lửa và lan truyền ngọn lửa với tốc độ kinh hoàng.

"Đường cao tốc" của lửa

Các chuyên gia an toàn cháy nổ khẳng định, tốc độ lây lan chóng mặt của ngọn lửa tại Wang Fuk Court chính là do sự kết hợp giữa giàn giáo tre và các vật liệu che phủ bằng nhựa, lưới bảo vệ, và bọt xốp.

Ông Jonathan Barnett, Giám đốc điều hành công ty tư vấn Basic Expert (Úc), nhận định: "Những vật liệu trong thảm họa ở Hồng Kông đóng vai trò tương tự như tấm ốp mặt ngoài dễ cháy, khiến ngọn lửa lan từ tầng này sang tầng khác tại Tháp Grenfell (London) năm 2017, cướp đi sinh mạng của 72 người".

Theo các nhà khoa học, giàn giáo tre khô, khi được bao bọc bằng lưới nhựa, đã tạo ra một "ống khói" thông gió, cung cấp nhiên liệu và đường dẫn liên tục cho ngọn lửa.

Tiến sĩ Ehsan Noroozinejad, chuyên gia xây dựng tại Úc, giải thích: "Tre khô có tỉ lệ diện tích bề mặt trên khối lượng lớn, và khi được quấn bằng lưới nhựa, nó tạo thành một 'ống khói' có khả năng thông gió hỗ trợ sự lây lan nhanh chóng của ngọn lửa".

Giảng viên kỹ thuật an toàn cháy nổ Anwar Orabi từ Đại học bang Queensland (Úc) mô tả giàn giáo tre như một "đường cao tốc" cho ngọn lửa di chuyển theo chiều dọc, đồng thời trở thành "bó rơm" để tàn lửa từ các công trình lân cận bám vào và bùng phát, tạo ra hiệu ứng "domino" khiến đám cháy lan từ tòa nhà này sang tòa nhà khác.

Khói bốc lên từ tòa nhà Grenfell Tower ở Tây London (Anh) vào ngày 14/6/2017 - Ảnh: Leon Neal/Getty Images

Cơn ác mộng của lực lượng cứu hỏa và người dân

Thảm họa kép này đặt ra những thách thức gần như không thể vượt qua đối với lực lượng cứu hỏa.

Theo ông Jonathan Barnett, việc đưa nước lên các tầng cao để dập tắt ngọn lửa ngoài tầm vươn của vòi rồng xe cứu hỏa là một vấn đề nan giải. Lính cứu hỏa buộc phải chiến đấu từ bên trong, đối mặt với rủi ro và cản trở dòng người sơ tán.

Mặt khác, khi ngọn lửa cháy hướng đến đỉnh tòa nhà, tàn lửa và mảnh vụn đang cháy rơi xuống, bén vào giàn giáo của các tòa nhà khác và lan rộng, khiến việc chữa cháy trở thành "một cơn ác mộng tuyệt đối".

Cảnh sát Hồng Kông đã bắt giữ 3 người thuộc công ty xây dựng (gồm 2 giám đốc và 1 kỹ sư tư vấn) với cáo buộc sơ suất nghiêm trọng vì sử dụng vật liệu không an toàn trong quá trình bảo trì, dẫn đến thảm họa.

Cảnh sát đứng gác gần khu nhà nơi xảy ra vụ hỏa hoạn kinh hoàng khiến ít nhất 65 người thiệt mạng - Ảnh: Vernon Yuen/Nexpher/ZUMA Press Wire/Shutterstock

Lời cảnh tỉnh đắt giá

Các chuyên gia an toàn cháy nổ đã đồng loạt kêu gọi chính quyền các đô thị đông dân cư, đặc biệt là những nơi có mật độ nhà cao tầng dày đặc, cần có sự thay đổi triệt để về quy định vật liệu xây dựng.

Tiến sĩ Guan Yeoh, chuyên gia về cơ sở hạ tầng chống cháy từ trường đại học bang New South Wales (Úc), nhấn mạnh: "Đã đến lúc phải thay đổi – loại bỏ những tập quán lỗi thời và áp dụng các phương pháp bảo vệ, an toàn cháy nổ hiện đại”.

Thảm họa tại Hồng Kông là một lời cảnh tỉnh đắt giá về tầm quan trọng của việc kiểm soát chặt chẽ các vật liệu "vỏ bọc" bên ngoài, để đảm bảo những tòa nhà chọc trời, biểu tượng của sự phát triển, không biến thành những chiếc bẫy lửa chết người đe dọa sinh mạng của cư dân.

Theo đài truyền hình công cộng RTHK vào tối ngày 27/11, lực lượng cứu hỏa đã tìm thấy một người đàn ông sống sót trên tầng 16 của tòa nhà Wang Tai House, một trong những tòa tháp của khu phức hợp. Họ cũng cho biết thêm 70 người đã bị thương. Trong số những người thiệt mạng có một lính cứu hỏa, và 10 lính cứu hỏa khác bị thương.

Trước đó chính quyền tiết lộ rằng vẫn còn 279 người mất tích. Hiện chưa rõ còn bao nhiêu trong số đó vẫn bị mắc kẹt trong các tòa nhà.

Linh La (theo The Guardian, The New York Times, Independent)