Người già Trung Quốc nghiện online: Nỗi cô đơn ẩn sau màn hình điện thoại

Người cao tuổi học cách sử dụng điện thoại thông minh dưới sự hướng dẫn của nhân viên tại một trung tâm chăm sóc ở thành phố Kim Hoa, tỉnh Chiết Giang, Trung Quốc - Ảnh: CHINA DAILY/ASIA NEWS NETWORK

Tại tỉnh Chiết Giang, Trung Quốc, anh Wang Qingfeng (46 tuổi) cho biết, cha anh, năm nay 70 tuổi, đã chuyển từ quê nhà An Huy lên thành phố sống cùng con trai sau khi vợ qua đời vào năm 2023. Cũng từ năm đó, ông bắt đầu chìm đắm vào thế giới ảo.

Anh Wang chia sẻ: "Cha tôi mê mẩn xem các chương trình phát trực tiếp (livestream) trên Douyin và liên tục tặng tiền cho các nữ streamer. Ông bắt đầu xem từ sáng sớm và đôi khi thức rất khuya để theo dõi. Chỉ riêng trong tháng 12/2025, ông đã chi khoảng 10.000 nhân dân tệ (tương đương 35 triệu đồng) để tặng quà cho các streamer".

Anh Wang thừa nhận phần nào hiểu được tâm lý của cha mình, bởi ông không có bạn bè ở thành phố và chiếc điện thoại di động trở thành phương tiện giải trí duy nhất.

Tuy nhiên, Wang cho biết cha anh không phải là trường hợp duy nhất. Nhiều đồng nghiệp của anh cũng than phiền về việc cha mẹ họ bị cuốn vào việc mua các sản phẩm sức khỏe giá rẻ trên mạng hoặc dành hàng giờ liền để xem các bộ phim ngắn trả phí.

Trên các diễn đàn mạng xã hội, không ít người con phải lên tiếng cầu cứu khi cha mẹ họ đắm chìm vào các trò chơi điện tử hoặc vung tay mua sắm online một cách vô lý. Một cư dân mạng ví von đầy chua chát: "Cha mẹ tôi bây giờ giống hệt như những thanh thiếu niên nghiện internet, y như tôi của những năm tháng tuổi dậy thì".

Một báo cáo được Trung tâm Thông tin Mạng Internet Trung Quốc công bố vào ngày 5/2, ngay trước dịp tết Nguyên đán, cho thấy tính đến tháng 12/2025, Trung Quốc có khoảng 1,125 tỷ người dùng internet. Đáng chú ý, gần 54% số người từ 60 tuổi trở lên thường xuyên trực tuyến.

Lý giải về hiện tượng này, ông Wang Wenda, Giám đốc giáo dục sức khỏe tâm lý tại Đại học Ninh Hạ, cho rằng khi tuổi tác ngày càng cao, vai trò xã hội của người già trong gia đình hay thị trường lao động dần mờ nhạt, dẫn đến cảm giác hụt hẫng và mất mát.

Khi đó, internet trở thành một lối thoát, một nơi trú ẩn để họ trốn tránh thực tại. Việc tặng tiền cho streamer hay mua sắm trực tuyến mang lại cho họ cảm giác được tôn trọng và nắm quyền kiểm soát.

Theo ông Wang Wenda, nếu cuộc sống của một người cao tuổi bị chiếm lĩnh hoàn toàn bởi các hoạt động trực tuyến, đến mức không thể duy trì sinh hoạt thường ngày hoặc không kiểm soát được hành vi chi tiêu, họ có thể đang có dấu hiệu nghiện internet.

Các biểu hiện cụ thể bao gồm việc tin tưởng mù quáng vào các thông tin thiếu kiểm chứng trên mạng, hoặc dễ dàng nổi nóng, mất bình tĩnh khi không được sử dụng điện thoại trong một khoảng thời gian ngắn.

Bên cạnh đó, sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI) đang làm mờ ranh giới giữa thật và giả, khiến người cao tuổi càng dễ trở thành nạn nhân của lừa đảo trực tuyến.

Để giải quyết vấn đề này, điều quan trọng nhất là giúp người cao tuổi tìm lại giá trị bản thân thông qua việc chăm sóc cháu chắt, nuôi thú cưng hoặc xây dựng các mối quan hệ xã hội trong đời thực.

Các chuyên gia cũng khuyên rằng con cái nên thảo luận cởi mở với cha mẹ về thời gian sử dụng điện thoại và thiết lập hạn mức thanh toán trên các ứng dụng.

Đồng thời, chính quyền cần đẩy mạnh việc tuyên truyền kiến thức phòng chống lừa đảo đến người cao tuổi thông qua các phương tiện công nghệ.

Ngọc Hạ (theo Straits Times)