Iran cáo buộc Mỹ vi phạm thỏa thuận hòa bình

Iran nhắm mục tiêu vào các địa điểm quân sự của Mỹ trong khu vực sau các cuộc tấn công mới

Trong tuyên bố ngày 27/6, Bộ Ngoại giao Iran lên án các cuộc không kích của Mỹ nhằm vào các cơ sở radar, kho tên lửa và máy bay không người lái dọc bờ biển phía nam nước này, cho rằng đây là hành động vi phạm Điều 2 khoản 4 của Hiến chương Liên Hợp Quốc cũng như Điều 1 của Bản ghi nhớ chấm dứt chiến tranh được ký ngày 18/6/2026.

Iran khẳng định các cuộc tấn công của Mỹ là hành động "xâm lược trắng trợn", đồng thời viện dẫn quyền tự vệ theo Điều 51 Hiến chương Liên Hợp Quốc. Tehran tuyên bố sẽ sử dụng "mọi khả năng" để bảo vệ chủ quyền, an ninh và lợi ích quốc gia, đồng thời cho biết các cuộc tấn công nhằm vào các mục tiêu có liên hệ với lực lượng Mỹ trong khu vực được thực hiện trên cơ sở quyền tự vệ.

Bộ Ngoại giao Iran cũng kêu gọi Tổng thư ký Liên Hợp Quốc, Hội đồng Bảo an và các tổ chức quốc tế có trách nhiệm không làm ngơ trước điều mà nước này mô tả là các hành vi vi phạm luật pháp quốc tế của Washington.

Mỹ nói Iran là bên vi phạm trước, ông Trump gọi đó là "Một hành động vi phạm ngu ngốc"

Trong khi đó, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) khẳng định các cuộc không kích được tiến hành nhằm đáp trả vụ tấn công bằng máy bay không người lái mà Washington cáo buộc Iran thực hiện nhằm vào một tàu chở hàng thương mại đang đi qua eo biển Hormuz.

Theo CENTCOM, các máy bay Mỹ đã tấn công nhiều kho chứa tên lửa, máy bay không người lái và các trạm radar ven biển của Iran. Quân đội Mỹ cho rằng vụ tấn công nhằm vào tàu thương mại là "hành động gây hấn vô cớ", vi phạm thỏa thuận ngừng bắn và đe dọa quyền tự do hàng hải tại một trong những tuyến vận tải biển quan trọng nhất thế giới.

Một quan chức Mỹ cho biết 6 máy bay chiến đấu đã tham gia chiến dịch, tấn công 4 mục tiêu dọc bờ biển Iran và đảo Qeshm.

Tổng thống Mỹ Donald Trump cáo buộc Tehran đã phóng 4 máy bay không người lái cảm tử nhằm vào một tàu hàng. Theo ông, lực lượng Mỹ đã đánh chặn 3 chiếc, trong khi chiếc còn lại đánh trúng con tàu, gây hư hại.

Trên mạng xã hội Truth Social, ông Trump gọi đây là "một hành động vi phạm ngu ngốc" đối với thỏa thuận ngừng bắn và cảnh báo Mỹ sẽ có phản ứng thích đáng.

Phó Tổng thống JD Vance cũng tuyên bố Washington đã tuân thủ đầy đủ Bản ghi nhớ và cảnh báo: "Bạo lực sẽ bị đáp trả bằng bạo lực. Nếu Iran có bất đồng về cách thực hiện thỏa thuận, họ có thể giải quyết thông qua đối thoại thay vì hành động quân sự".

Trong khi đó, IRGC cáo buộc Washington "một lần nữa vi phạm các cam kết" trong Bản ghi nhớ, đồng thời tuyên bố nếu Mỹ tiếp tục các hành động quân sự, phản ứng của Iran sẽ "mạnh mẽ hơn nữa".

Các diễn biến mới đánh dấu cuộc đối đầu quân sự trực tiếp đầu tiên giữa Mỹ và Iran kể từ khi 2 nước ký Bản ghi nhớ gồm 14 điểm nhằm chấm dứt cuộc xung đột kéo dài gần 4 tháng.

Theo khuôn khổ thỏa thuận, Iran cam kết nỗ lực bảo đảm hoạt động hàng hải an toàn tại eo biển Hormuz, đồng thời cả 2 bên cam kết tránh các hành động quân sự có thể dẫn đến leo thang xung đột.

Tuy nhiên, bất đồng về việc kiểm soát hoạt động quá cảnh qua eo biển Hormuz, cũng như các cáo buộc vi phạm thỏa thuận từ cả Washington và Tehran, đang đặt Bản ghi nhớ vào thử thách nghiêm trọng đầu tiên kể từ khi được ký kết.

Thảo Nguyễn (theo Guardian, Turkiyetoday)