Khi sòng phẳng làm cạn tình, cạn nghĩa

Chị T.H.L. - 31 tuổi, ngụ phường Phú Định, TPHCM - từng tin rằng việc chia đôi mọi hóa đơn là cách tốt nhất để gìn giữ sự độc lập trong hôn nhân và không “dưới cơ” chồng. Để rồi, sau gần 3 năm chung sống, chị nhận ra: “Tôi không có một gia đình đúng nghĩa. Chúng tôi như đối tác góp vốn hơn là vợ chồng”.

Tiền bạc quá phân minh, ái tình dễ... dứt khoát

Vợ chồng chị L. lập một bảng Excel chung, ai chi gì ghi vào, cuối tháng “quyết toán”. Anh V.V.M. - chồng chị L. - còn rạch ròi đến mức cực đoan. Từ tiền thuê nhà, điện nước, đi xem phim… đến quà biếu cha mẹ 2 bên đều được anh đưa vào bảng quyết toán mỗi cuối tháng. Có lần, mẹ chị L. ở quê lên chơi, anh mua một ít trái cây, sữa, bánh biếu mẹ vợ. Đến cuối tháng, anh đưa khoản đó vào danh mục “chi phí chung” để chị L. góp một nửa.

Vận hành gia đình không chỉ đơn giản là phép cộng chi phí, định giá bằng tiền mà còn cần trách nhiệm và sự sẻ chia - Ảnh minh họa: PHÙNG HUY

Sự rạn nứt càng trầm trọng từ khi chị L. sinh con. Trong thời gian chị nghỉ thai sản, thu nhập giảm sút nhưng các chi phí sữa, tã, thuốc… cứ đội lên. Dù thế, chồng chị vẫn giữ nguyên tắc chia đôi. Chị chua chát: “Trong khi tôi hy sinh sức khỏe, thời gian để chăm con - những thứ không thể quy đổi ra tiền, chồng lại chỉ tính toán dựa trên những con số vô cảm. Hôn nhân kiểu này không còn là bình đẳng mà là sự ích kỷ được gắn mác văn minh”.

Theo chị L., việc quá rạch ròi về tiền bạc sẽ dẫn đến thiếu hụt niềm tin. Đặc biệt là khi mỗi món đồ chơi của con, mỗi bữa ăn gia đình đều được đem ra cân đo đong đếm. “Nhìn cách hành xử “tiền bạc phân minh, ái tình dứt khoát”, tôi lo con mình cũng học tính thực dụng và thiếu bao dung trong hành xử” - chị L. nói.

Áp dụng mô hình tài chính AA suốt 10 năm hôn nhân, đến nay, chị P.T.B. - 40 tuổi, nhân viên kinh doanh, ngụ phường Chợ Quán, TPHCM - chỉ biết thở dài ngao ngán. Lúc mới cưới, do tính chất công việc - người ở Cần Thơ, kẻ ở TPHCM - anh chị thống nhất tiền ai nấy giữ. Thương chồng một mình lo toan nhà cửa, phụng dưỡng cha mẹ trong lúc mình đi làm xa, chị B. chủ động đề xuất san sẻ một nửa sinh hoạt phí. Mọi chuyện dần trở nên ngột ngạt khi chị chuyển công tác về TPHCM để được gần chồng và sinh con. Thu nhập của chị giảm sút đáng kể do phải dành phần lớn thời gian lo cho tổ ấm.

“Có những tháng doanh số bán hàng thấp, vừa nhận lương xong, góp phí sinh hoạt là túi tôi sạch trơn, lại phải chạy vạy đầu này đầu kia. Cực chẳng đã, tôi mới mở lời mượn tiền chồng, vậy mà ngay tháng sau, anh ấy cộng luôn khoản mượn đó vào phần tôi phải góp với lý do “rạch ròi cho dễ xử” - chị B. tâm sự.

Đáng buồn hơn, từ lâu chị đã không còn biết thu nhập thực sự của chồng. Mỗi lần chị hỏi, anh chỉ đáp gọn: “Em hỏi làm gì, miễn sao mỗi tháng anh góp đủ phần anh là được”.

Sòng phẳn đến mức nào thì hôn nhân còn là hôn nhân?

Trái với sự cứng nhắc của gia đình chị L., chị B., đôi vợ chồng trẻ Nguyễn Minh Quân và Lê Thùy Trang - cùng 24 tuổi, ngụ phường Bình Dương, TPHCM - lại tìm thấy hạnh phúc với mô hình AA bằng sự linh hoạt, thấu hiểu.

Mô hình AA của vợ chồng chị Thùy Trang được xây dựng theo nguyên tắc “bình thông nhau”. Chị kể: “Vợ chồng tôi góp vốn với gia đình mở quán trà sữa, mì cay và khu vui chơi trẻ em. Toàn bộ lợi nhuận từ đây, chồng giao hết cho tôi quản lý. Nguồn tiền này tôi chi trả cho các khoản chung như điện nước, đi du lịch, ăn uống và tiết kiệm. Bên cạnh đó, chồng tôi có nghề bán phụ tùng xe máy, tôi bán mỹ phẩm online. 2 khoản thu ấy chúng tôi giữ riêng và tự do sử dụng”.

Với anh Minh Quân, mô hình AA không phải là sự buông lơi trách nhiệm người trụ cột. Ngược lại, nó tạo cuộc đua ngầm tích cực. “Thấy vợ mỗi tháng kiếm được 15-20 triệu đồng, mình là chồng phải nỗ lực kiếm nhiều hơn hoặc ít nhất cũng tương đương, chứ người vất vả kiếm nhiều, người ỷ lại sống tà tà thì dễ toang lắm” - anh Quân cười nói.

Vừa làm đám hỏi vào tháng 12/2025, Quốc Thiên (25 tuổi) và Minh Ánh (24 tuổi) - cùng ngụ phường An Khánh, TPHCM - đã thống nhất áp dụng mô hình tài chính AA trong những năm đầu. Quốc Thiên giải thích: “Mức lương chúng tôi gần bằng nhau nên chi phí sinh hoạt, tiền tiết kiệm cho tương lai cả hai sẽ đóng góp như nhau. Số tiền còn lại mỗi người tự do sử dụng”.

Chăm sóc con cái, chăm sóc nhau khi ốm đau… là những thứ không thể định giá và chia đôi bằng tiền - Ảnh minh họa: PHÙNG HUY

Ban đầu, Minh Ánh hơi do dự với mô hình AA nhưng khi có Nghị định 282/2025/NĐ-CP quy định phạt hành chính vợ/chồng kiểm soát thu nhập/tài sản của nhau, chị đã nhất trí với chồng. “Việc chia sẻ tài chính giúp chúng tôi hạn chế kiểm soát thu nhập của nhau. Bên cạnh chia sẻ tài chính, chúng tôi còn thỏa thuận việc nhà và sau này, việc chăm sóc con cái cũng sẽ chia sẻ phù hợp” - Minh Ánh bộc bạch.

Quốc Thiên dự định chỉ áp dụng mô hình AA trong 3 năm đầu sau cưới. Đến khi sinh con, cả hai sẽ tính toán lại. “Khi sinh con, vợ tôi chắc chắn chịu thiệt thòi hơn, cơ hội thăng tiến sẽ chững lại một thời gian, nên khi đó, tôi phải choàng gánh cho vợ” - Quốc Thiên nói.

Ở các cặp đôi trẻ này, AA không phải là sự rạch ròi để xa cách mà là sự minh bạch để cùng hướng tới những mục tiêu lớn hơn. Họ không áp dụng mô hình ấy một cách cứng nhắc mà linh hoạt dựa trên hoàn cảnh và mục tiêu chung. Với họ, hôn nhân không phải một phép tính kinh tế mà là sự đồng hành.

Theo thạc sĩ Nguyễn Hiếu Tín - giảng viên Trường đại học Tôn Đức Thắng - trong văn hóa truyền thống Việt Nam, hôn nhân không chỉ là sự kết hợp của 2 cá nhân mà còn là sự hình thành của một đơn vị gia đình chung, nơi “của chồng, công vợ”, “tiền chung, trách nhiệm chung” được xem như biểu hiện của sự gắn bó, tin cậy. Việc chia tách tài chính quá rạch ròi theo mô hình hôn nhân AA tuy thể hiện tinh thần bình đẳng và tôn trọng quyền cá nhân nhưng tiềm ẩn khá nhiều vấn đề.

Thạc sĩ Hiếu Tín phân tích: “Trước hết, việc tách bạch tiền bạc quá rạch ròi trong hôn nhân dễ khiến mối quan hệ bị nhìn như một liên minh hợp tác, làm suy giảm cảm giác chung - yếu tố vốn được xem là nền tảng của đời sống gia đình. Bên cạnh đó, sự độc lập tài chính nếu thiếu đối thoại có thể khiến vợ chồng ngại can thiệp, ngại gánh vác cho nhau; lâu dần dẫn đến lạnh nhạt, gia tăng khoảng cách cảm xúc, thiếu cảm nhận về sự hy sinh và tương trợ. Những mâu thuẫn ngầm, sự so đo, tính toán giữa 2 bên gia đình vì thế dễ phát sinh, từ đó ảnh hưởng đến việc hình thành nhân cách và cảm nhận của con cái về giá trị gia đình”.

Thùy Dương - Nhã Chân

Ý kiến:

Cần quản trị tài chính gia đình vừa rõ ràng, vừa ấm áp

Qua nhiều năm đào tạo thực chiến về tài chính cá nhân và gia đình, tôi nhận thấy trong hôn nhân, tiền không chỉ là phương tiện chi tiêu mà còn là ngôn ngữ của sự an toàn, tôn trọng, niềm tin. Vì vậy, mục tiêu của quản trị tài chính gia đình không phải là ai trả nhiều hơn mà là xây một hệ thống vừa rõ ràng, vừa ấm áp: minh bạch để tránh hiểu lầm và linh hoạt để không làm tổn thương nhau. Hãy coi đây là một dự án chung của 2 người.

Giải pháp bền vững cho đa số cặp đôi là mô hình 3 tài khoản.

- Một là tài khoản chung vận hành gia đình để chi cho nhà ở, ăn uống, học phí của con, y tế thiết yếu và các nghĩa vụ đã thống nhất với 2 bên.

- Hai là quỹ chung mục tiêu và dự phòng, tối thiểu 3-6 tháng chi phí thiết yếu, nhằm chống sốc trước biến cố và tạo đà cho mục tiêu dài hạn (mua nhà, đầu tư, giáo dục...).

- Ba là tài khoản riêng của mỗi người - một khoản tự do trong hạn mức, không phán xét, không cần giải trình.

Để vận hành êm, hãy đặt ngưỡng quyết định: chi nhỏ tự quyết, chi trung bình cần báo trước, chi lớn bắt buộc đồng thuận và mọi khoản nợ mới luôn phải được thống nhất rõ ràng. Đồng thời, xác lập danh mục không được đem ra chia như: chi phí con cái, chi phí y tế cần thiết và nhu cầu sinh hoạt tối thiểu của gia đình. Đây là trách nhiệm chung, tuyệt đối không biến thành ghi nợ hay tính lãi. Vì khi đã phải “đòi” nhau những khoản thiết yếu, mối quan hệ thường chuyển từ đồng đội sang kiểm soát.

Cuối cùng là rà soát dòng tiền và ngân sách, cập nhật mục tiêu 3-6 tháng, thống nhất các khoản chi lớn sắp tới và nói thẳng những điều không vừa ý bằng thái độ tôn trọng. Khi 2 người cùng ngồi xuống như một đội, tài chính trở thành công cụ gắn kết thay vì mồi lửa. Một hệ thống tốt giúp gia đình vừa đảm bảo kỷ luật tài chính, vừa giữ được sự ấm áp, rõ ràng để an tâm và tử tế cùng nhau đi đường dài.

Thạc sĩ NGUYỄN VĂN DŨNG
- chuyên gia tài chính, nhà sáng lập và điều hành Công ty TNHH Tư vấn đầu tư xây dựng CICON

Tiền bạc chung - riêng không quan trọng bằng cách đối đãi

Theo tôi, vấn đề không nằm ở việc tài chính chung hay riêng mà ở cách ứng xử với tài chính trong hôn nhân. Bình đẳng không đồng nghĩa tách biệt, cũng như việc độc lập tài chính không vì thế mà dẫn đến sự vô can trong đời sống gia đình.

Chia sẻ tài chính không chỉ là con số mà còn là sự quan tâm, nhất là lúc khó khăn sẵn sàng gánh vác, lúc dư dả biết nghĩ cho nhau. Giải pháp dung hòa là kết hợp linh hoạt giữa chung và riêng.

Mỗi cá nhân có quyền tự chủ tài chính nhưng vẫn duy trì quỹ chung cho sinh hoạt gia đình, con cái và trách nhiệm với 2 bên nội - ngoại. Quan trọng hơn, tiền bạc cần được đặt trong mối quan hệ đối thoại, minh bạch và sẻ chia, thay vì kiểm soát hay so đo.

Gia đình bền vững không được xây dựng trên sự chia đều tuyệt đối mà trên sự công bằng gắn với tình nghĩa.

Thạc sĩ NGUYỄN HIẾU TÍN
- giảng viên Trường đại học Tôn Đức Thắng

Một chút hy sinh sẽ mang lại đời sống hôn nhân viên mãn

Phụ nữ trẻ hiện đại ngày càng có thu nhập tốt hơn nên càng không muốn được… chồng nuôi. Tích cực mà nói, khi du nhập vào Việt Nam, mô hình AA cũng là công cụ hữu hiệu để phụ nữ không bị mang tiếng ký sinh còn đàn ông giảm bớt gánh nặng trụ cột độc nhất. Song, không nên áp đặt kiểu cực đoan về quản trị tài chính. Đừng để tình yêu, cảm xúc lãng mạn trong đời sống lứa đôi bị chèn ép bởi áp lực cơm áo gạo tiền. Đừng biến bạn đời thành đối tác cùng gánh nợ thay vì người chia sẻ yêu thương.

Công bằng không đồng nghĩa chia đôi. Nếu áp dụng mô hình AA máy móc khi thu nhập, thời gian chăm con, công việc nhà và rủi ro nghề nghiệp khác nhau, bình đẳng rất dễ biến thành bất công. Công bằng đúng nghĩa là phân bổ theo năng lực và vai trò ở từng giai đoạn. Khi một người gánh nhiều phần “vô hình” (chăm sóc, hậu phương, ổn định nhịp sống), những sự đóng góp đó phải được ghi nhận như một giá trị thật, không nên xem là đương nhiên.

Tình cảm là chất keo duy nhất kết nối những trái tim gia đình. Vì vậy, bên cạnh sự rạch ròi cái gì là chung, cái gì là cá nhân và ai chịu trách nhiệm, một chút hy sinh vừa phải sẽ mang lại đời sống hôn nhân viên mãn.

Thạc sĩ tâm lý TRẦN VĂN TOẢN

(Trung tâm Đào tạo và Chăm sóc tinh thần Ý Tưởng Việt)

Rạch ròi tài chính không phải cào bằng

Vợ chồng tôi đang quản lý thu nhập rất rõ ràng. Tuy nhiên, sự rõ ràng tài chính không phải là cào bằng chi phí rồi chia đều mà sâu xa hơn là sự minh bạch, sẻ chia, thấu hiểu. Chúng tôi cùng cài đặt ứng dụng quản lý chi tiêu trên điện thoại. Mọi khoản thu chi đều được cập nhật. Nhờ vậy, không ai phải lo chi tiêu thâm hụt, cũng không ai có nhu cầu lập “quỹ đen” vì mọi thứ đều công khai.

Chúng tôi có một tài khoản ngân hàng chung. Chồng giữ thẻ, còn tôi là người quản lý ứng dụng của ngân hàng. Chỉ cần 1 trong 2 người rút tiền, đối phương lập tức nhận được thông báo. Chúng tôi cảm thấy rất thoải mái với cách làm đó.

Trong hôn nhân, bên cạnh vun đắp tình cảm, sự rõ ràng tài chính là sợi dây giúp gia đình bền vững. Việc nắm bắt thu nhập và rõ ràng chi tiêu của các thành viên có vai trò quan trọng trong việc gìn giữ hạnh phúc.

Nghiên cứu sinh, thạc sĩ tâm lý NGUYỄN THỊ NGỌC VUI
- giảng viên Trường đại học Khoa học xã hội và nhân văn (Đại học Quốc gia TPHCM)

DIỆU HIỀN - NHÃ CHÂN (ghi)