Gần 900 tàu chở dầu đã bí mật vượt eo biển Hormuz

Ngày càng có nhiều tàu ở Vịnh Ba Tư dùng chiến thuật hạm đội bóng tối để vượt qua eo biển Hormuz

Theo dữ liệu từ công ty phân tích vận tải biển Kpler, từ ngày 1/3 đến ngày 19/5 đã có tổng cộng 895 tàu đi qua eo biển Hormuz. Trong số đó, ít nhất 358 tàu đã sử dụng chiến thuật tắt tín hiệu AIS trước hoặc sau khi đi qua tuyến hàng hải chiến lược này.

Các chuyên gia nhận định xu hướng này đang gia tăng nhanh chóng trong bối cảnh xung đột liên quan đến Iran tiếp tục kéo dài. Nếu trong tháng đầu tiên của cuộc chiến chỉ khoảng 37% tàu chở dầu xuất khẩu ngắt tín hiệu AIS, thì đến tháng Năm, tỉ lệ này đã tăng vọt lên 65%, theo số liệu từ công ty phân tích thị trường hàng hải Vortexa.

AIS là hệ thống nhận dạng tự động giúp theo dõi vị trí và hành trình của tàu thuyền. Việc tắt hệ thống này khiến các tàu gần như “biến mất” khỏi các nền tảng giám sát hàng hải, qua đó giảm nguy cơ bị phát hiện hoặc theo dõi khi di chuyển qua khu vực nhạy cảm.

Vortexa cho biết việc ngắt tín hiệu AIS đang dần trở thành một thông lệ vận hành phổ biến thay vì chỉ là biện pháp đặc biệt trong thời chiến. “Sự thay đổi này cho thấy việc tắt hệ thống AIS đang trở thành một quy trình vận hành được chấp nhận rộng rãi, thay vì chỉ được áp dụng trong những trường hợp ngoại lệ” - Vortexa nhận định.

Theo công ty này, các tàu có liên hệ với Iran đã tạo tiền lệ cho phương thức hoạt động nói trên từ giai đoạn đầu của cuộc khủng hoảng. Hiện nay, ngày càng nhiều tàu thương mại không thuộc diện bị trừng phạt trong khu vực Vịnh Ba Tư cũng đang áp dụng các biện pháp tương tự và thậm chí đã chiếm phần lớn lưu lượng vận tải sử dụng chiến thuật này.

Do bản chất của việc mất tín hiệu, các chuyên gia gặp nhiều khó khăn trong việc xác định chính xác số lượng tàu cũng như các tuyến đường mà tàu vượt qua eo biển Hormuz. Các nhà phân tích hàng hải ước tính trung bình có từ 7 đến 10 tàu mỗi ngày đi qua khu vực này trong điều kiện thiếu dữ liệu theo dõi đầy đủ.

Giới quan sát cho rằng nhiều tàu có thể đã tận dụng các dịch vụ hướng dẫn hàng hải do Iran cung cấp. Theo một số nguồn tin, Tehran đề nghị hỗ trợ tàu thương mại vượt qua eo biển Hormuz với mức phí có thể lên tới 2 triệu USD cho mỗi chuyến.

Khu vực này hiện được xem là một trong những tuyến hàng hải nguy hiểm nhất thế giới, do nguy cơ từ thủy lôi, máy bay không người lái và các tàu tấn công nhanh của Iran.

Các tàu có liên hệ với Iran, Trung Quốc, Ấn Độ, Pakistan và Nhật Bản được cho là đã tận dụng các cơ chế hỗ trợ này để đưa hàng hóa ra khỏi Vịnh Ba Tư. Iran tuyên bố hàng chục tàu đã được nước này giám sát và hộ tống an toàn qua eo biển trong những ngày gần đây.

Tuy nhiên, những tàu khởi hành từ các cảng của Iran vẫn phải đối mặt với nguy cơ bị lực lượng Mỹ kiểm tra hoặc chặn bắt trong khuôn khổ hoạt động phong tỏa tại Vịnh Oman. Theo Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM), lực lượng này đã chặn 133 tàu tính đến ngày 4/6.

Một số chủ tàu khác lựa chọn các tuyến đường gần bờ biển Oman hơn để tránh rủi ro. Hải quân Mỹ cũng tuyên bố đã hỗ trợ khoảng 70 tàu vượt biển an toàn trong 3 tuần gần nhất.

Mặc dù số lượng tàu cố gắng bí mật vượt qua eo biển Hormuz đang gia tăng, lưu lượng dầu xuất khẩu từ Trung Đông vẫn tiếp tục giảm.

Mức suy giảm nguồn cung dầu trong tháng đầu tiên của cuộc xung đột đạt trung bình khoảng 500.000 thùng/ngày. Tuy nhiên, từ tháng Năm, mức sụt giảm đã tăng lên khoảng 710.000 thùng/ngày, phản ánh tác động ngày càng rõ nét của tình trạng bất ổn đối với hoạt động xuất khẩu năng lượng trong khu vực.

Eo biển Hormuz là tuyến vận tải dầu mỏ quan trọng bậc nhất thế giới, kết nối Vịnh Ba Tư với biển Arab và thị trường năng lượng toàn cầu. Bất kỳ gián đoạn nào tại khu vực này đều có thể gây ảnh hưởng đáng kể đến nguồn cung dầu và giá năng lượng quốc tế.

Trọng Trí (theo NY Post)