Cấp dưỡng là nghĩa vụ, không phải sự ban ơn

21/04/2026 - 11:35

PNO - Sau ly hôn, không ít đứa trẻ phải đối mặt với sự “biến mất” của cha hoặc mẹ, kéo theo đó là sự chối bỏ hoàn toàn nghĩa vụ cấp dưỡng. Sự thiếu vắng trách nhiệm vô tình đẩy người trực tiếp nuôi con vào gánh nặng kép giữa áp lực kinh tế và nỗi đau tinh thần.

Để bảo vệ quyền lợi chính đáng cho con trẻ, luật sư Nguyễn Hữu Mẫn - Trọng tài viên Trung tâm Trọng tài Thịnh Trí, Đoàn Luật sư TPHCM - đã có những phân tích thấu đáo trong talk show Chìa khóa gia đình do Báo Phụ nữ TPHCM phối hợp cùng Hệ thống Luật Thịnh Trí thực hiện.

Luật sư Nguyễn Hữu Mẫn - ẢNH: NGUYỄN NAM
Luật sư Nguyễn Hữu Mẫn - ẢNH: NGUYỄN NAM

Nghĩa vụ với con không phụ thuộc tình trạng hôn nhân

Sau hơn 12 năm gắn bó, đầu năm 2025, chị Nguyễn Thị B. (phường Chợ Lớn, TPHCM) quyết định đặt dấu chấm hết cho cuộc hôn nhân đầy tổn thương vì người chồng thiếu chung thủy. Trước đó, chị từng phải nhẫn nhịn vì kinh tế chưa ổn định, lại bị chồng đe dọa giành quyền nuôi con. Chỉ đến khi công việc vào guồng, chị mới đủ dũng khí dứt áo ra đi cùng điều kiện: chồng thuận tình ly hôn và chị tự nguyện từ chối nhận cấp dưỡng để đổi lấy sự bình yên cho 2 con. Khi ấy, công việc làm ăn của chồng chị B. gặp khó khăn nên anh ta đồng ý.

“Trong trường hợp người cấp dưỡng lấy lý do khó khăn tạm thời và không cấp dưỡng một thời gian, khi người đó có khả năng tài chính trở lại, người trực tiếp nuôi con hoàn toàn có quyền yêu cầu truy thu khoản cấp dưỡng chưa thực hiện. Nếu các bên không thỏa thuận được, tòa án quyết định phương thức cấp dưỡng hằng tháng hoặc phương thức khác phù hợp nhu cầu, lợi ích của con và điều kiện kinh tế của người cấp dưỡng”.

Luật sư NGUYỄN HỮU MẪN

3 mẹ con ra thuê phòng trọ, bắt đầu cuộc sống mới. Thế nhưng, sóng gió một lần nữa ập đến vào đầu năm 2026 khi công ty giải thể, thu nhập của chị sụt giảm. Dù chật vật với tiền nhà, tiền học của 2 con, tiền sinh hoạt…, chị B. vẫn không tìm đến chồng cũ để nhờ cậy. Chị ngậm ngùi: “Lúc ly hôn tôi đã từ chối nhận cấp dưỡng, giờ ra tòa chắc gì được giải quyết”.

Còn chị Bích Như (phường Bảy Hiền, TPHCM) đã ly hôn được 7 năm. Sau khi ly hôn, chồng cũ thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng cho con rất đều đặn. Tuy nhiên, năm sau, con chị sẽ đủ 18 tuổi và bước vào đại học. Với thu nhập ít ỏi từ tiệm tạp hóa nhỏ, chị lo khó lòng chăm lo cho con hết 4 năm đại học. “Chồng cũ đã có gia đình mới và có con riêng. Tôi không biết nên tự thỏa thuận vấn đề tiền bạc chăm lo cho con học đại học trên nguyên tắc tự nguyện hay có thể nhờ pháp luật, yêu cầu chồng cũ tiếp tục hỗ trợ tài chính” - chị Như tâm sự.

Pháp luật là điểm tựa cho trẻ

Theo luật sư Nguyễn Hữu Mẫn, cấp dưỡng là việc một bên có nghĩa vụ đóng góp tiền hoặc tài sản để đáp ứng nhu cầu thiết yếu của con chưa thành niên sau ly hôn.

Theo quy định, tiền cấp dưỡng cho con là toàn bộ chi phí cho việc nuôi dưỡng, học tập của con và do các bên thỏa thuận. Trường hợp các bên không thỏa thuận được, tòa án quyết định mức cấp dưỡng căn cứ vào thu nhập, khả năng thực tế của người có nghĩa vụ cấp dưỡng và nhu cầu thiết yếu của người được cấp dưỡng. Mức cấp dưỡng do tòa án quyết định nhưng không thấp hơn một nửa tháng lương tối thiểu vùng tại nơi người cấp dưỡng đang cư trú cho mỗi tháng đối với mỗi người con.

Cấp dưỡng là nghĩa vụ thiêng liêng của cha mẹ với con cái - ẢNH MINH HỌA: PHÙNG HUY
Cấp dưỡng là nghĩa vụ thiêng liêng của cha mẹ với con cái - ẢNH MINH HỌA: PHÙNG HUY

Với trường hợp có đủ điều kiện cấp dưỡng nhưng không tự nguyện thực hiện nghĩa vụ, cơ quan thi hành án có thể áp dụng các biện pháp cưỡng chế để trừ thẳng vào thu nhập hoặc kê biên tài sản nhằm đảm bảo tiền cấp dưỡng cho con. Bên cạnh đó, cơ quan thi hành án có thể áp dụng các biện pháp khác như yêu cầu cấm xuất cảnh, kê biên tài sản… nhằm đảm bảo nghĩa vụ cấp dưỡng cho con.

“Từ kinh nghiệm nhiều năm làm việc ở lĩnh vực hôn nhân và gia đình, tôi mong các bậc cha mẹ hiểu rằng cấp dưỡng không phải sự giúp đỡ hay ban ơn cho người cũ mà là trách nhiệm thiêng liêng đối với con mình. Nếu việc thỏa thuận gặp khó khăn, hãy để pháp luật hỗ trợ nhằm đảm bảo quyền lợi tốt nhất cho con trẻ”.

Luật sư NGUYỄN HỮU MẪN

“Với trường hợp của chị Nguyễn Thị B., các con đều chưa đủ tuổi thành niên, chị có thể bàn bạc với chồng cũ, yêu cầu anh ta hỗ trợ chi phí nuôi con. Nếu không đạt được thỏa thuận, chị có thể nộp đơn ra tòa án, đề nghị xem xét việc yêu cầu chồng cũ thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng” - luật sư Nguyễn Hữu Mẫn cho biết.

LÀM GÌ KHI NGƯỜI CẤP DƯỠNG “QUÊN” NGHĨA VỤ?

- Ngay khi người cha không thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng theo bản án, người mẹ cần chủ động làm đơn yêu cầu cơ quan thi hành án buộc thực hiện.

- Thu thập toàn bộ chứng từ liên quan đến chi phí nuôi con (học phí, tiền ăn, chi phí khám chữa bệnh…) để làm căn cứ nếu cần yêu cầu tăng mức cấp dưỡng.

- Yêu cầu tòa án điều chỉnh mức cấp dưỡng khi nhu cầu của con tăng hoặc khả năng tài chính của người cha đã thay đổi.

- Nếu người cha cố tình trốn tránh hoặc tẩu tán tài sản, đừng ngần ngại đề nghị xử lý theo quy định pháp luật, kể cả xử lý hành chính hoặc hình sự khi có căn cứ.

- Pháp luật đã trao cho người mẹ đầy đủ công cụ để bảo vệ quyền lợi của con, điều quan trọng là phải sử dụng đúng lúc và kiên quyết.

Thỏa thuận mức cấp dưỡng khi con đã thành niên nhưng chưa thể tự nuôi sống bản thân

Luật sư Nguyễn Hữu Mẫn thông tin thêm, pháp luật cũng dự liệu những tình huống con đã thành niên nhưng vẫn chưa có khả năng tự nuôi sống bản thân, ví dụ đang đi học toàn thời gian, không có thu nhập ổn định và cần sự hỗ trợ thiết yếu từ cha mẹ. Khi đó, 2 bên có thể đàm phán lại mức cấp dưỡng. Trường hợp người cấp dưỡng không hợp tác hoặc 2 bên không thống nhất được, người trực tiếp nuôi con có quyền yêu cầu tòa án xem xét và quyết định mức cấp dưỡng mới.

“Việc người cấp dưỡng đã có gia đình mới không làm mất đi nghĩa vụ đối với con chung. Do vậy, sau khi con chị vào đại học, 2 bên hoàn toàn có thể tự thỏa thuận mức hỗ trợ để đảm bảo việc học tập của con. Trường hợp không đạt được sự đồng thuận, chị có quyền nộp đơn yêu cầu tòa án xác định nghĩa vụ cấp dưỡng tiếp tục đối với người cha, với điều kiện chị chứng minh được con chưa có khả năng tự trang trải cuộc sống trong thời gian học đại học. Việc người cha đã lập gia đình mới và có con riêng chỉ là yếu tố để tòa cân nhắc mức cấp dưỡng chứ không làm chấm dứt nghĩa vụ với con chung” - luật sư Nguyễn Hữu Mẫn tư vấn cho trường hợp chị Bích Như.

Nhã Chân

 

news_is_not_ads=
TIN MỚI