Bài dự thi Những bức ảnh trong đời: Bà Thăng Long và cô Hai bánh cuốn

Tôi lớn lên đã quen nghe người ta gọi “bà Thăng Long” chứ chưa từng nhớ tên thật của ngoại. Mẹ kể, ông bà ngoại từ Thái Bình vô Sài Gòn lập nghiệp từ năm 1950. Tảo tần từ chợ này qua xóm nọ, ông bà mới mua được căn nhà ở đường Nguyễn Kim, mở quán bánh mì, lấy tên là Thăng Long. 

Ông ngoại mất sớm, bà ngoại trông coi hàng quán với 5 đứa con. Ngoại ít học, hiền lành, chỉ thụt thò trong xó bếp rang hành phi, pha cà phê, nhưng bà cho tôi nhiều bài học. Câu cửa miệng ngoại hay nói: "Giàu nghèo gì cũng được, có đức mặc sức mà ăn". Tôi nhớ, nên làm gì cũng cẩn trọng, không hại ai, không làm khó ai. Tôi cũng sợ nghèo, nhưng tôi sợ thất đức hơn. 

Ông bà ngoại tác giả và 5 người con gái chụp ảnh trước tiệm bánh mì Thăng Long, trước năm 1975

Có lần, tôi stress vì dự án quá sức, tôi nằm ôm ngoại. Ngoại nói: "Ngoại hổng biết con buồn gì, nhưng ngoại thấy con mệt. Đời ai nấy biết. Con chỉ cần khỏe mạnh, con thèm gì ăn đó. Căn nhà lớn con chỉ ở một góc, mỗi ngày con cũng đâu ăn hơn 3 bữa. Ôm đồm chi con". Từ lời của ngoại, tôi học được chữ "đủ" cho đời mình, để đừng so đo, tính toán, ham muốn viển vông.

Ngoại già, hay ngồi trầm ngâm trước cửa, nhưng mắt ngoại sáng, miệng ngoại cười tươi. Ngoại hay kể chuyện Sài Gòn hồi đó, ngoại kể tích cải lương, ngoại còn kể những đêm chưa kịp sáng, lính tráng hành quân, có người đập cửa đòi uống bằng được ly cà phê sữa ngoại pha, rồi đi chuyến đó mãi không thấy về.

Cô Hai bán bánh cuốn - mẹ tôi - là con gái lớn bà Thăng Long. Mẹ lấy ba tôi, trở thành con dâu miền Nam. Tôi nể nhất là món ăn miền Nam nào mẹ cũng học được và nấu rất ngon, từ canh chua, cá kho tộ, khổ qua dồn thịt, bánh xèo miền Tây... chưa kể cúng kiếng giỗ quải, tiên thường, hậu thường... theo kiểu miền Tây.

Nhà có 4 anh em, ba đi làm không đủ tiền ăn học cho các con nên mẹ tôi buôn bán đủ đường. Mẹ dọn hàng ra đầu hẻm bán bánh cuốn, bún mọc.

Hẻm xóm tôi ngày đó vui lắm. Con hẻm ngắn mà có đủ bún riêu, bún giò heo, chè chuối... cả ngày rộn ràng. Ồn ào, phức tạp, gây gổ vậy, nhưng hễ có chuyện là thương, đùm bọc nhau như bao con hẻm khắp chốn Sài Gòn. Tôi lại được học bao nhiêu bài học buôn bán, trả giá, lanh lợi trong kinh doanh, lễ phép trong ăn nói, chào hỏi nhưng tuyệt nhiên không được lừa lọc ai. Mẹ thừa hưởng hết tính tốt của ngoại và truyền cho các con.

Đặc biệt, dù buôn gánh bán bưng, nhưng mỗi khi gia đình có dịp gì đặc biệt hay có thể chụp ảnh cùng nhau như trong tấm hình này, là mẹ và ngoại lại chuẩn bị cho mình và con cháu những bộ cánh chỉn chu nhất, đẹp nhất có thể. Ngoại và mẹ đều nói, ảnh để đời mà, phải đẹp chứ!

Năm mẹ tôi bệnh nặng, xuất viện về ngu ngơ, không nhớ nổi mặt con. Thế mà mẹ vẫn ra đầu hẻm, nói với bạn hàng: "Mai mốt em khỏe, cho em ra bán lại nha. Em còn 4 đứa con, chưa đứa nào học xong hết". Mặt con thì quên, nhưng trách nhiệm và tình thương vẫn nhớ. Phụ nữ kỳ lạ vậy đó! Rồi năm 2000, mẹ mất. Xóm hẻm liêu xiêu mưa gió, dù bạt chênh vênh, quán bánh cuốn không còn.

May, tôi còn bà Thăng Long để bám víu, tựa đầu. Có lần ngoại nói: "Mốt con sắm xe hơi, ngoại may áo dài thiệt đẹp, con chở ngoại ra Sài Gòn hóng gió, ăn kem Bạch Đằng ha". Tôi dạ dạ, rồi quên bẵng đi. Năm rồi, ngoại cũng bỏ đi mất. Tôi không khóc nổi, mắt ráo hoảnh. Không mưa gió mà lời hứa năm xưa cứ cứa vào tim lạnh toát. Con dở rồi ngoại ơi!

Giờ, những tấm hình cũ của ngoại, của mẹ càng trở nên vô giá với tôi. Nhìn hình tôi lại hình dung vẻ đẹp của bà, của mẹ - những người đàn bà đẹp nhất của đời tôi. 

Tác giả dự thi: Trương Nguyễn Anh Dũng (TPHCM)

Mời bạn viết và gửi những tấm hình quý giá đến cuộc thi Những bức ảnh trong đời do Báo Phụ nữ TPHCM tổ chức. Tác phẩm tham gia cuộc thi vui lòng gửi về: - Tòa soạn Báo Phụ nữ TPHCM, 311 Điện Biên Phủ, quận 3, TPHCM. Ngoài bì thư ghi rõ: “Bài dự thi Những bức ảnh trong đời”. - Hoặc email: nhungbucanhtrongdoi@baophunu.org.vn. Tiêu đề ghi rõ: “Bài dự thi Những bức ảnh trong đời”. Cơ cấu giải thưởng:  - 1 giải Nhất: 1 máy ảnh Canon Eos R100, trị giá 22.000.000 + 10.000.000 đồng tiền mặt. - 1 giải Nhì: 1 máy ảnh Canon Powershot V10, trị giá 16.000.000 + 5.000.000 đồng tiền mặt. - 2 giải Ba: Mỗi giải 3.000.000 đồng tiền mặt. - 3 giải Khuyến khích: Mỗi giải 2.000.000 đồng tiền mặt. - 6 giải phụ Tác phẩm được bình chọn nhiều nhất (dựa vào lượt like, share trên fanpage Báo Phụ nữ TPHCM và trên website của Báo Phụ Nữ TPHCM, theo mỗi tháng). Mỗi giải 1 máy in Canon G1010, trị giá 3.500.000 đồng.  Thể lệ cuộc thi xin xem Tại đây