Chứng chỉ giáo dục đại học: Thúc đẩy học tập suốt đời

Dự thảo Thông tư ban hành Quy chế đào tạo trình độ đại học của Bộ GD-ĐT đưa ra quy định về chứng chỉ giáo dục đại học. Sinh viên được xem xét công nhận, chuyển đổi tín chỉ từ các chương trình đào tạo khác và cả kỹ năng, kiến thức, kinh nghiệm tích lũy trong quá trình học tập, làm việc.

Tiến sĩ Trần Đình Lý - Phó hiệu trưởng Trường đại học Nông Lâm TPHCM, Phó chủ tịch Hội Marketing Việt Nam - cho rằng: Đây là một bước đi quan trọng nhằm thúc đẩy học tập suốt đời, đáp ứng nhu cầu phát triển nguồn nhân lực trong thời đại số.

Phóng viên: Lần đầu tiên, chứng chỉ giáo dục đại học được quy định rõ trong quy chế. Người học sau khi hoàn thành một học phần hoặc một phần chương trình đào tạo có thể được cấp chứng chỉ giáo dục đại học để xác nhận kết quả học tập đã tích lũy. Ông đánh giá như thế nào về điểm mới này?

Tiến sĩ Trần Đình Lý

Tiến sĩ Trần Đình Lý: Tôi cho rằng điều này thể hiện tư duy đổi mới trong quản trị giáo dục đại học và phù hợp với xu hướng của nhiều đại học trên thế giới. Trong bối cảnh tri thức thay đổi nhanh chóng, công nghệ phát triển mạnh mẽ và yêu cầu nâng cao năng lực nghề nghiệp diễn ra liên tục, việc học không còn diễn ra trong một giai đoạn nhất định của cuộc đời mà trở thành quá trình học tập suốt đời. Người học không chỉ cần bằng cấp mà còn cần thường xuyên cập nhật kiến thức, kỹ năng mới để thích ứng với thị trường lao động đang thay đổi từng ngày.

Việc đưa ra quy định về chứng chỉ giáo dục đại học mở ra nhiều cơ hội cho người học, nhất là những người đang đi làm, người cần học nâng cao kỹ năng chuyên môn hoặc chuyển đổi nghề nghiệp. Họ có thể lựa chọn những học phần phù hợp với nhu cầu thực tiễn, tích lũy dần kết quả học tập và tiếp tục học tập ở những giai đoạn khác nhau của cuộc đời. Từ đó thúc đẩy xã hội học tập, hiện thực hóa chủ trương học tập suốt đời và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao của nước nhà.

* Như vậy, cơ sở giáo dục đại học cũng phải tái cấu trúc chương trình theo hướng mô-đun, cá thể hóa lộ trình học tập và thiết kế cơ chế công nhận, chuyển đổi kết quả học tập giữa các chương trình, các trường?

- Tôi cho rằng đây chính là một trong những giá trị cốt lõi và cũng là ý nghĩa chiến lược của quy định mới này. Hiện nay, nhiều hệ thống giáo dục đại học tiên tiến trên thế giới đã chuyển mạnh sang mô hình đào tạo theo mô-đun, trong đó người học có thể tích lũy dần các tín chỉ, chứng chỉ hoặc vi chứng chỉ để từng bước hoàn thiện năng lực chuyên môn của mình.

Người học có thể lựa chọn các học phần phù hợp với mục tiêu nghề nghiệp, điều kiện cá nhân và nhu cầu phát triển năng lực ở từng giai đoạn khác nhau. Khi chứng chỉ giáo dục đại học được xây dựng trên cơ sở chuẩn đầu ra rõ ràng, khối lượng học tập được lượng hóa minh bạch và có cơ chế công nhận lẫn nhau, người học sẽ có nhiều cơ hội thiết kế lộ trình học tập theo nhu cầu riêng thay vì phải đi theo 1 khuôn mẫu.

Các tân cử nhân Trường đại học Nông Lâm TPHCM trong đợt tốt nghiệp tháng 5/2026 - Ảnh do nhà trường cung cấp

Đối với cơ sở giáo dục đại học, đây là động lực quan trọng để đổi mới chương trình đào tạo theo hướng linh hoạt hơn, tăng cường liên kết giữa các ngành học, các cơ sở đào tạo và mở rộng khả năng liên thông giữa các bậc học. Về lâu dài, quy định mới này sẽ góp phần hình thành hệ sinh thái học tập mở, trong đó kết quả học tập của người học được ghi nhận, tích lũy và chuyển đổi thuận lợi giữa các chương trình đào tạo, các cơ sở giáo dục và từng bước tiệm cận với các chuẩn mực quốc tế.

* Làm sao để chứng chỉ giáo dục đại học thực sự có giá trị và tránh tình trạng lạm dụng, tiêu cực, thưa ông?

- Điều này rất quan trọng, bởi bất kỳ chính sách mới nào cũng chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi đi kèm với cơ chế bảo đảm chất lượng và giám sát chặt chẽ. Nếu không được quản lý tốt, chứng chỉ giáo dục đại học có thể bị thương mại hóa hoặc bị hiểu đơn thuần như một loại giấy xác nhận tham gia khóa học, từ đó làm giảm niềm tin của xã hội đối với hệ thống giáo dục đại học.

Theo tôi, trước hết cần quy định rõ các tiêu chuẩn tối thiểu đối với từng loại chứng chỉ, bao gồm mục tiêu đào tạo, chuẩn đầu ra, khối lượng học tập, phương pháp đánh giá và năng lực mà người học đạt được sau khi hoàn thành. Thứ hai, chứng chỉ cần được gắn với hệ thống tín chỉ và chuẩn chất lượng của chương trình đào tạo. Mỗi chứng chỉ phải phản ánh thực chất kiến thức, kỹ năng và năng lực nghề nghiệp của người học chứ không chỉ là minh chứng về sự tham gia.

Thứ ba, cần xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu số thống nhất để quản lý, xác thực và tra cứu chứng chỉ. Đây là giải pháp quan trọng nhằm bảo đảm tính minh bạch, chống gian lận và tạo điều kiện để doanh nghiệp, nhà tuyển dụng cũng như các tổ chức nghề nghiệp có thể dễ dàng kiểm chứng năng lực của người học.

Cuối cùng, cần tăng cường công tác kiểm định chất lượng, thanh tra và giám sát quá trình triển khai tại các cơ sở đào tạo nhằm bảo đảm sự thống nhất và uy tín của hệ thống.

Tất cả điều này hướng đến mục tiêu tạo ra những chứng chỉ có giá trị thực, được xã hội, doanh nghiệp và thị trường lao động tin cậy, công nhận và sử dụng. Từ đó, thúc đẩy việc học tập suốt đời, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và góp phần xây dựng nền giáo dục đại học hiện đại, mở và hội nhập quốc tế.

* Xin cảm ơn ông.

Quế Minh (thực hiện)