AI chatbot đang khích lệ những niềm tin lệch lạc

11/05/2026 - 13:38

PNO - Một nghiên cứu mới từ Đại học Exeter (Anh) cảnh báo chatbot AI không chỉ đưa ra thông tin sai mà còn khiến con người lún sâu vào các ảo tưởng và niềm tin lệch lạc.

Chatbot AI không chỉ lan truyền thông tin sai lệch mà còn có thể âm thầm khiến mọi người tin tưởng thông tin đó sâu sắc hơn - Ảnh: Shutterstock
Chatbot AI không chỉ lan truyền thông tin sai lệch mà còn có thể âm thầm khiến mọi người tin tưởng thông tin đó sâu sắc hơn - Ảnh: Shutterstock

Nghiên cứu cho thấy các chatbot trí tuệ nhân tạo (AI) có khả năng làm mờ ranh giới giữa thực tế và hư cấu, thậm chí củng cố mạnh mẽ những suy nghĩ sai lầm của người dùng.

Không chỉ dừng lại ở vấn đề AI cung cấp thông tin sai lệch, trưởng nhóm nghiên cứu - Tiến sĩ Lucy Osler - còn chỉ ra một thực tế đáng lo ngại hơn là con người đang bắt đầu "ảo giác cùng AI".

Khi mọi người thường xuyên dựa vào công nghệ để tư duy và định hình ký ức, AI không chỉ xác nhận mà còn bồi đắp khiến những quan điểm lệch lạc hay thuyết âm mưu trở nên chân thực hơn về mặt cảm xúc.

Điều này xảy ra do AI thường lấy chính thế giới quan của người dùng làm nền tảng để xây dựng cuộc đối thoại, tạo ra một môi trường lý tưởng để những niềm tin sai trái không chỉ tồn tại mà còn phát triển mạnh mẽ nhờ sự kết hợp giữa uy tín công nghệ và sự khẳng định xã hội.

Điểm khác biệt cốt lõi giữa chatbot AI và các công cụ tìm kiếm truyền thống nằm ở chức năng kép, khi chúng vừa là công cụ xử lý thông tin, vừa là một đối tác giao tiếp mang lại sự đồng cảm. Khía cạnh xã hội này khiến chatbot tạo cho người dùng cảm giác được thấu hiểu, biến những ký ức méo mó trở nên chân thực hơn bao giờ hết.

Nghiên cứu đã ghi nhận những trường hợp được gọi là "loạn thần do AI" khi hệ thống này trở thành một phần trong quá trình nhận thức của những người vốn đã có vấn đề về tâm lý. Nguy cơ này đặc biệt nghiêm trọng đối với những người cô đơn hoặc bị cô lập xã hội, bởi AI luôn là “người bạn” sẵn sàng lắng nghe, mang tính cá nhân hóa cao và đưa ra phản hồi một cách dễ chịu.

Khác với con người thật - vốn sẽ biết thách thức những suy nghĩ tiêu cực hoặc đặt ra các ranh giới, AI có thể liên tục khẳng định những câu chuyện về sự thù ghét hay tư tưởng nạn nhân, khiến các thuyết âm mưu trở nên phức tạp và khó dứt bỏ hơn.

Dù các chuyên gia kêu gọi cần có các rào chắn kỹ thuật tinh vi và tính năng kiểm tra sự thật nghiêm ngặt hơn để giảm thiểu sai sót, họ vẫn lo ngại rằng AI thiếu trải nghiệm thực tế và sự gắn kết xã hội để biết khi nào nên đồng tình và khi nào cần phản biện lại những nhận thức sai lầm của con người.

Linh La (theo Science Daily)

 

news_is_not_ads=
TIN MỚI