'Bông hồng đen' Kemi Badenoch: Ẩn số trên chính trường Anh

Bà Kemi Badenoch - Ảnh:Wikimedia Commons

Khi Kemi Badenoch bước lên bục phát biểu tại Đại hội Đảng Bảo thủ, những tràng pháo tay từ khán đài kéo dài không ngớt. Bà mỉm cười, chờ đợi, rồi bắt đầu bằng một câu nói khiến cả hội trường im lặng: "Tôi đứng đây không phải với tư cách một phụ nữ da màu. Tôi đứng đây với tư cách một người tin rằng nước Anh là quốc gia vĩ đại nhất thế giới”.

Khoảnh khắc ấy gói gọn toàn bộ nghịch lý về Kemi Badenoch - người phụ nữ gốc Phi đầu tiên lãnh đạo một đảng lớn ở Anh, nhưng lại từ chối để bản sắc của mình bị biến thành một tuyên ngôn chính trị.

Tuổi thơ giữa 2 thế giới

Olukemi Olufunto Adegoke sinh năm 1980 tại London, trong một gia đình người Nigeria gốc có nền tảng học vấn cao với cha là bác sĩ và mẹ là giảng viên đại học. Tuy nhiên, phần lớn tuổi thơ của bà lại trôi qua ở Lagos, Nigeria - nơi bà được gửi về sống cùng người thân trong khi cha mẹ tiếp tục làm việc ở Anh.

Sự dịch chuyển liên tục giữa 2 thế giới - một bên là nước Anh với những giá trị tự do phương Tây, một bên là Nigeria với những truyền thống bảo thủ - đã định hình nên một Kemi Badenoch độc đáo. Khi trở lại Anh ở tuổi 16, bà vừa quen thuộc lại vừa xa lạ với đất nước mà mình mang quốc tịch.

Bà từng chia sẻ trong những năm đầu trở lại Anh, bà phải làm việc tại một cửa hàng thức ăn nhanh McDonald's để trang trải cuộc sống đầu đời. "Tôi biết thế nào là lao động chân tay, phải đứng hàng giờ trong căn bếp nóng, và tôi biết giá trị của đồng tiền" - bà thẳng thắn bộc bạch. Chính trải nghiệm này đã mang lại cho bà cái nhìn thực tế, khác biệt hẳn với những chính trị gia xuất thân từ các gia đình quý tộc Anh truyền thống.

Bà Kemi Badenoch từng làm việc bán thời gian tại tiệm thức ăn nhanh McDonald's thời sinh viên - Ảnh: Jeff Gilbert/Alamy

Con đường đến chính trường và những phát ngôn "gây bão"

Trước khi bước vào con đường chính trị, Badenoch từng làm kỹ sư phần mềm và sau đó là giám đốc một ngân hàng. Bà gia nhập Đảng Bảo thủ năm 2005 ở tuổi 25, và phải mất hơn một thập niên kiên trì mới giành được 1 ghế trong Nghị viện.

Nhưng sau đó, con đường quan lộ của bà thăng tiến nhanh đến chóng mặt. Năm 2022, bà tranh cử vị trí lãnh đạo đảng và về thứ tư - một kết quả gây kinh ngạc đối với một chính trị gia còn ít tên tuổi lúc bấy giờ. 2 năm sau, khi ông Rishi Sunak thất bại, bà chính thức trở thành nữ Lãnh đạo mới của phe đối lập.

Nếu có một điều khiến Badenoch khác biệt hoàn toàn với hầu hết các chính trị gia Anh đương đại, thì đó là việc bà không ngại nói ra những điều mà người khác chỉ dám nghĩ. Bà chỉ trích mạnh mẽ "chủ nghĩa thức tỉnh" (wokeism), phản đối việc đưa khái niệm đặc quyền da trắng vào giảng dạy tại trường học, và từng gây tranh cãi dữ dội khi tuyên bố "không phải mọi nền văn hóa đều bình đẳng".

Bà Kemi Badenoc nổi tiếng với những phát ngôn gây bão chốn nghị trường nước Anh - Ảnh: Avam Kamaras/Kurdistan24

Những phát biểu đanh thép ấy biến bà trở thành thần tượng của phe bảo thủ truyền thống, nhưng cũng khiến bà hứng chịu làn sóng chỉ trích nặng nề từ phe tự do và các nhóm thiểu số.

Bà cũng không ngại đối đầu với chính các đồng nghiệp trong đảng của mình. Khi còn là Bộ trưởng Thương mại, bà từng công khai chỉ trích những quan chức "chỉ biết họp hành và không làm gì cả". Sự thẳng thắn đến mức cực đoan ấy khiến bà có không ít kẻ thù trên chính trường, nhưng lại giúp bà sở hữu một lượng người ủng hộ trung thành tuyệt đối.

Ẩn số chưa có lời giải

Báo chí Anh thường có xu hướng so sánh Badenoch với "Bà đầm thép" Margaret Thatcher, nhưng thực chất đó là một sự so sánh có phần hời hợt. Bà Thatcher là con gái của một chủ tiệm tạp hóa, trưởng thành trong một nước Anh đồng nhất về chủng tộc. Trong khi đó, Badenoch là một phụ nữ da màu, lớn lên giữa 2 lục địa, trong một thời đại mà bản sắc cá nhân đã bị biến thành một chiến trường tư tưởng khốc liệt.

Bà không phải là phiên bản mới của Thatcher. Kemi Badenoch là một hiện tượng hoàn toàn khác - một người bảo thủ không đến từ giới tinh hoa truyền thống, một người nhập cư nhưng lên tiếng phản đối nhập cư vô tội vạ, một phụ nữ da màu nhưng từ chối để bản sắc của mình bị đóng khung bởi màu da.

Giữa bối cảnh chính trường Anh vừa trải qua một cơn địa chấn khi Thủ tướng đương nhiệm tuyên bố từ chức, Kemi Badenoch đang nắm giữ một lợi thế chính trị rất lớn để tích lũy "vốn" cho tương lai. Dù ở thời điểm hiện tại, Đảng Bảo thủ của bà chưa thể ngay lập tức lật ngược thế cờ do Đảng Lao động vẫn nắm đa số ghế Nghị viện, nhưng vị thế Lãnh đạo phe đối lập của bà đang mạnh mẽ hơn bao giờ hết.

Nước Anh sắp có thủ tướng mới - Ảnh: Getty Images

Những người ủng hộ tin rằng bà là luồng gió mới mà chính trường Anh đang rất cần một người dám phá vỡ những quy tắc bất thành văn. Ngược lại, những người phản đối lo ngại sự cứng rắn của bà có thể khoét sâu thêm sự chia rẽ trong xã hội.

Dù tương lai ra sao, vẫn có một điều chắc chắn: Trong lịch sử chính trị xứ sở sương mù, chưa từng có một hình mẫu nào như Kemi Badenoch. Và đó chính là điều khiến bà trở thành ẩn số lớn nhất, đáng gờm nhất lúc này.

Nguyễn Thuận (theo Telegraph, Guardian, Parliament UK)