Mỹ quyết định cho phép Iran xuất khẩu dầu Iran, giá dầu tiếp tục giảm

Phó tổng thống Mỹ J.D. Vance hôm thứ Hai tuyên bố rằng Iran đã đồng ý cho phép các thanh tra hạt nhân của Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) quay trở lại nước này

Bộ Tài chính Mỹ đã ban hành giấy phép chung có hiệu lực trong 60 ngày, cho phép các hoạt động sản xuất, giao hàng và mua bán dầu thô, sản phẩm dầu mỏ và hóa dầu có nguồn gốc từ Iran.

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết quyết định này được đưa ra trong bối cảnh các cuộc đàm phán giữa hai nước đang diễn ra tích cực tại Thụy Sĩ. Theo ông, Tehran đã cam kết bảo đảm tự do hàng hải tại eo biển Hormuz và cho phép các thanh sát viên của IAEA quay trở lại Iran.

“Cùng với các cuộc đàm phán hiệu quả đang diễn ra ở Thụy Sĩ, Iran đã cam kết duy trì hoạt động quá cảnh tự do tại eo biển Hormuz và mở cửa cho các thanh sát viên IAEA. Là một phần của khuôn khổ thỏa thuận, Bộ Tài chính Mỹ đã cấp giấy phép tạm thời kéo dài 60 ngày cho hoạt động sản xuất, vận chuyển và xuất khẩu dầu của Iran”, ông Bessent viết trên mạng xã hội X.

Theo biên bản ghi nhớ được hai bên ký kết vào tuần trước, Washington đồng ý miễn trừ một số biện pháp trừng phạt liên quan đến xuất khẩu dầu thô, các sản phẩm dầu mỏ và hóa dầu của Iran, đồng thời cho phép các dịch vụ hỗ trợ như giao dịch ngân hàng, bảo hiểm và vận tải phục vụ hoạt động thương mại này.

Giấy phép mới cũng cho phép nhập khẩu dầu và các sản phẩm dầu mỏ có nguồn gốc từ Iran vào Mỹ trong những trường hợp cần thiết để hoàn tất các hợp đồng mua bán hoặc giao hàng đã được phê duyệt. Tuy nhiên, các giao dịch liên quan đến Triều Tiên và Cuba vẫn bị cấm theo các lệnh trừng phạt hiện hành của Mỹ.

Cùng ngày, Phó tổng thống Mỹ JD Vance đánh giá các cuộc đàm phán cấp cao giữa Mỹ và Iran tại khu nghỉ dưỡng Bürgenstock, Thụy Sĩ đã tạo ra “nền tảng tốt” cho một thỏa thuận hòa bình cuối cùng.

Theo các nhà hòa giải từ Pakistan và Qatar, hai bên đã thống nhất lộ trình hướng tới một thỏa thuận lâu dài trong vòng 60 ngày, tiếp nối thỏa thuận tạm thời đạt được tuần trước.

Các bên cũng đạt đồng thuận về việc thiết lập cơ chế giảm leo thang xung đột tại Lebanon giữa Israel và Hezbollah, đồng thời xây dựng kênh liên lạc nhằm bảo đảm an toàn cho hoạt động hàng hải tại eo biển Hormuz.

Ông Vance cho biết Iran đã đồng ý mở rộng quyền tiếp cận cho các thanh sát viên quốc tế, cũng như xây dựng cơ chế xử lý tài sản bị phong tỏa ở nước ngoài và giám sát việc thực thi các thỏa thuận ngừng bắn.

“Chúng tôi đã đặt nền móng rất tốt cho một thỏa thuận cuối cùng thành công” - ông Vance phát biểu với báo giới sau cuộc họp.

Trong khi đó, Ngoại trưởng Iran Abbas Araqchi cho biết Tehran đã đạt được các cam kết quan trọng, bao gồm miễn trừ xuất khẩu dầu và hóa dầu, giải phóng một phần tài sản bị phong tỏa ở nước ngoài và khởi động các chương trình tái thiết, phát triển kinh tế trong nước.

Triển vọng tích cực từ các cuộc đàm phán đã tác động mạnh tới thị trường năng lượng toàn cầu. Sau khi tăng mạnh vì lo ngại Iran phong tỏa eo biển Hormuz, giá dầu thế giới tiếp tục giảm trong ngày 22/6.

Dầu Brent chuẩn quốc tế đã giảm xuống dưới ngưỡng 80 USD/thùng khi các nhà đầu tư đánh giá nguy cơ gián đoạn nguồn cung đang suy giảm đáng kể.

Dữ liệu theo dõi hàng hải cho thấy 2 tàu chở dầu thô với tổng lượng gần 2 triệu thùng đã đi qua eo biển Hormuz trong ngày 22/6, cho thấy hoạt động vận tải đang dần được nối lại. Tuy nhiên, lưu lượng hiện vẫn thấp hơn nhiều so với mức trung bình khoảng 125 tàu mỗi ngày trước khi xung đột bùng phát.

Tại Lebanon, bạo lực cũng có dấu hiệu giảm đáng kể sau các thỏa thuận ngừng bắn được công bố cuối tuần qua. Các nguồn tin an ninh cho biết cuộc không kích gần đây nhất của Israel diễn ra vào tối 20/6.

Quân đội Israel đã bắt đầu dỡ bỏ các biện pháp hạn chế an ninh tại 8 khu vực gần biên giới Lebanon từ sáng 22/6. Tổng thống Lebanon Joseph Aoun cũng đã điện đàm với Phó tổng thống Mỹ JD Vance, Thủ tướng Qatar và đặc phái viên Jared Kushner nhằm thảo luận các biện pháp duy trì lệnh ngừng bắn và ngăn chặn nguy cơ leo thang mới.

Tổng thống Israel Isaac Herzog khẳng định nước này không phản đối một giải pháp ngoại giao cho cuộc xung đột với Iran, nhưng nhấn mạnh bất kỳ thỏa thuận nào cũng phải bảo đảm Tehran không sử dụng các nguồn tài chính được giải phóng cho mục đích quân sự hoặc hỗ trợ đồng minh trong khu vực.

Các cuộc đàm phán kỹ thuật giữa Mỹ và Iran dự kiến sẽ tiếp tục trong những ngày tới, với kỳ vọng đạt được một thỏa thuận hòa bình toàn diện trong vòng 2 tháng tới.

Thảo Nguyễn (theo CNN, Guardian)