Nghịch lý Gen Z: Kiếm tiền giỏi nhưng khó mua nhà

Những người lao động trẻ nhất được hưởng mức tăng lương cao nhất nhờ sự gia tăng mức lương tối thiểu, đặc biệt là từ năm 2016 - Ảnh: Bloomberg/Getty Images

Lương cao kỷ lục nhưng giấc mơ an cư vẫn ngoài tầm tay

Các báo cáo tài chính quốc tế gần đây từ Quỹ Resolution (Anh) và Bank of America (Mỹ) đã chỉ ra một thực tế đầy bất ngờ, rằng thế hệ Z - những người sinh từ 1997 đến năm 2012 - đang có mức thu nhập vượt trội.

Ở độ tuổi 24, một người trẻ thuộc thế hệ Z hiện có mức lương thực tế cao hơn 12% so với thế hệ Y (sinh từ 1981 – 1996) ở cùng độ tuổi, đánh dấu mức phục hồi tiền lương mạnh mẽ nhất kể từ những năm 1950.

Nhờ vào trình độ học vấn vượt trội và làn sóng chuyển dịch việc làm năng động sau đại dịch, nhóm lao động trẻ đang nắm giữ ưu thế lớn về tốc độ tăng trưởng thu nhập theo giờ so với những đồng nghiệp lớn tuổi hơn ở nhiều quốc gia.

Tuy nhiên, bức tranh tài chính này lại ẩn chứa một nghịch lý sâu sắc khi dòng tiền dồi dào không đồng nghĩa với quyền lực mua sắm thực tế hay khả năng tích lũy tài sản bền vững.

Gen Z đang phải đối mặt với hiện thực khốc liệt của thời kỳ lạm phát phi mã, chi phí sinh hoạt thường ngày đắt đỏ và gánh nặng từ các khoản nợ học phí đè nặng. Nghiêm trọng nhất là cuộc khủng hoảng giá nhà đất khi tốc độ tăng trưởng của thị trường bất động sản hoàn toàn bỏ xa mức tăng thu nhập.

Tại các đô thị lớn trên thế giới, một hộ gia đình có thu nhập trung bình phải mất tới hơn 10 năm để tích lũy đủ khoản tiền đặt cọc 20% cho một căn nhà, thời gian này dài gấp 3 lần so với những năm 1980.

Hệ quả là tỷ lệ sở hữu nhà của người trẻ lao dốc nghiêm trọng, khiến họ có cảm giác mình đang bị tụt lại phía sau bất chấp mọi nỗ lực kiếm tiền ngay từ giảng đường cho đến công sở.

Người lao động thuộc thế hệ Z đang xóa mờ ranh giới giữa cuộc sống cá nhân và công việc - Ảnh: Seventyfour/Getty Images

Xu hướng tích lũy và nỗi lo bất bình đẳng thế hệ

Để thích nghi với hoàn cảnh bấp bênh, Gen Z đã định hình lại cách thức làm việc và tiêu dùng bằng những chiến lược khác biệt.

Xu hướng "tích lũy thu nhập" bùng nổ mạnh mẽ khi phần lớn người trẻ chọn đảm nhận cùng lúc nhiều công việc, từ các vị trí bán thời gian đến những dự án tự do trên các nền tảng công nghệ, nhằm tự tạo lưới an toàn tài chính trước làn sóng sa thải và sự đe dọa từ trí tuệ nhân tạo.

Mặt khác, khi nhận thấy những cột mốc lớn như mua nhà hay sinh con trở nên quá xa vời vì chi phí đắt đỏ, nhiều người trẻ lựa chọn chuyển sang lối sống chi tiêu cho hiện tại.

Họ sẵn sàng dồn ngân sách vào các khoản tận hưởng ngắn hạn như những chuyến du lịch nước ngoài, sản phẩm chăm sóc sức khỏe, làm đẹp và nuôi dưỡng thú cưng thay vì kiên trì gửi tiết kiệm cho những mục tiêu dài hạn được xem như bất khả thi.

Dù các chuyên gia dự báo sức mạnh kinh tế của Gen Z sẽ gia tăng mạnh mẽ trong thập kỷ tới nhờ cuộc đại chuyển giao tài sản trị giá hàng chục nghìn tỉ USD từ các thế hệ đi trước, điều này lại làm dấy lên mối lo ngại sâu sắc về sự bất bình đẳng.

Cơ hội sở hữu tài sản và vươn lên trong xã hội của người trẻ giờ đây đang phụ thuộc lớn vào việc họ có nhận được sự hậu thuẫn tài chính hoặc thừa kế từ cha mẹ hay không.

Thực trạng này vô tình tạo nên một khoảng cách giàu nghèo sâu sắc ngay trong lòng thế hệ Z, biến việc xây dựng tài sản bền vững thành một bài toán khó giải đối với những người trẻ đi lên bằng chính đôi tay của mình mà không có bệ đỡ từ gia đình.

Linh La (theo The Guardian, Fortune, CNBC, E61 Institute, AFR)