Đừng để tuổi già là cuộc chiến sinh tồn

Giấc mơ an nhàn xa dần

Ở tuổi 59, khi hầu hết mọi người bắt đầu nghĩ đến việc nghỉ ngơi, ông Richard Hewett - một người khuyết tật tại hạt Essex, Anh - lại co mình ngủ trong chiếc ô tô chật chội. Sau đổ vỡ gia đình, ông phải rời khỏi nhà nhưng số tiền trợ cấp khuyết tật không đủ để thuê một căn hộ khác.

Nhiều người già phải thay đổi thói quen ăn uống và sinh hoạt do giá cả tăng cao - Nguồn ảnh: The New York Times

Theo dữ liệu từ mạng lưới thông tin vô gia cư Chain, số người trên 55 tuổi phải ngủ ngoài đường tại London, Anh, tăng vọt từ 450 người vào đầu năm 2024 lên 713 người vào cuối năm 2025.

Những tổ chức từ thiện như Shelter và Soup Kitchen London đều ghi nhận sự gia tăng rõ rệt của nhóm đối tượng trên 65 tuổi tìm đến sự trợ giúp. Họ là nạn nhân của giá thuê nhà tăng cao, chi phí năng lượng đắt đỏ và sự cô lập trong xã hội. Để tồn tại, nhiều người già đành chọn giải pháp sống cùng người lạ. Ông David West - 72 tuổi, từng là một đạo diễn hình ảnh có tiếng tại Hollywood - đang thuê phòng trong nhà của một người lạ ở bang California, Mỹ.

Dữ liệu từ trang web SpareRoom cho thấy tỉ lệ người trên 65 tuổi tìm bạn cùng phòng tăng gấp 3 trong thập niên qua. Dù việc sống chung mang lại những bất tiện nhưng đối với nhiều người như bà Darla Desautel (74 tuổi), đây là cách duy nhất để có mái nhà che mưa nắng. Bà gói gọn cuộc sống vào vài chiếc thùng giấy, sẵn sàng chuyển bất cứ khi nào không còn đủ sức trả tiền thuê trọ.

Tích lũy cả đời vẫn không đủ

Hàn Quốc đang đối mặt một hiện tượng xã hội mới: “tỉ phú già nghèo khó”. Ông Kim (ngoài 70 tuổi) sở hữu một căn hộ tại quận Gangdong, Seoul, trị giá hơn 1,5 tỉ won (khoảng 1 triệu USD). Nhìn bề ngoài, ông có vẻ là một ông già giàu có nhưng thực tế hoàn toàn trái ngược. Thu nhập hằng tháng của ông, bao gồm lương hưu và sự hỗ trợ từ con cái, khoảng 2,5 triệu won. Tuy nhiên, sau khi chi trả gốc và lãi vay cùng các hóa đơn tiện ích, ông chỉ còn 1 triệu won. Việc giá trị bất động sản tăng cao cùng các loại thuế và phí đi kèm cũng tăng theo vắt kiệt số tiền mặt ít ỏi của ông.

Theo phân tích từ khảo sát phúc lợi tài chính hộ gia đình năm 2025 tại Hàn Quốc, khoảng 1,34 triệu người cao tuổi đang rơi vào tình cảnh tương tự: 92,6% tài sản nằm ở bất động sản nhưng tiền mặt trong ngân hàng không đủ trang trải chi phí y tế.

Ngay cả những gia đình có thu nhập khá cũng bắt đầu bị bóp nghẹt. Một người 65 tuổi nghỉ hưu vào năm 2025 được dự báo sẽ phải chi trung bình hơn 172.000 USD cho y tế trong suốt phần đời còn lại.

Cần một điểm tựa bền vững

Thực trạng trên đặt ra yêu cầu cấp bách về việc đổi mới các chính sách nhà ở và an sinh xã hội. Tại Singapore, chính phủ đã triển khai chương trình “Công nghệ y tế tương lai” trị giá 37,9 triệu USD nhằm ứng dụng AI và cảm biến để hỗ trợ người già sống khỏe mạnh tại cộng đồng, giảm gánh nặng chi phí y tế dài hạn. Đồng thời, các chương trình hỗ trợ tài chính như Silver Support Scheme được thắt chặt để nhắm đúng đối tượng người già có thu nhập thấp và ít tài sản.

Tại Hàn Quốc, các chuyên gia đang thúc đẩy mô hình “lương hưu nhà ở” - cho phép người già nhận khoản thanh toán hằng tháng dựa trên giá trị căn nhà đang ở. Điều đó giúp họ có thêm thu nhập mà không cần phải chuyển khỏi môi trường sống quen thuộc. Tuy nhiên, sự hỗ trợ từ chính phủ và các tổ chức cộng đồng vẫn cần mạnh mẽ hơn để đảm bảo ở tuổi xế chiều, không ai phải đưa ra sự lựa chọn nghiệt ngã giữa thực phẩm, thuốc men và một mái nhà.

BOX: Một cuộc khảo sát của Trung tâm Y tế West Health-Gallup cho thấy khoảng 1/3 người trưởng thành ở Mỹ, tương đương 82 triệu người, phải cắt giảm các chi phí sinh hoạt thiết yếu để trả hóa đơn y tế. Trong đó, 11% người cao tuổi thừa nhận nhịn ăn và 15% tiết giảm liều lượng thuốc theo đơn để tiết kiệm.

Linh La (theo Korea JoongAng Daily, The Guardian, NPR, Investopia)